Tâm sự của “Vua tàu cá” – Bùi Thanh Ninh về nghề bám biển

Nguyên liệu 08:19 26/08/2024 Nguyễn Hà
(vasep.com.vn) Việt Nam là quốc gia có đường bờ biển dài trên 3.000km, với 28 tỉnh, thành ven biển. Đất nước ta có nguồn tài nguyên biển phòng phú, nhờ đó đã tạo ra nhiều công ăn việc làm cho cộng đồng dân cư ven biển. Cũng nhờ sự hỗ trợ của các vị lãnh đạo, các cơ quan ban ngành, các nhà khoa học, các DN mà các sản phẩm hải sản của Việt Nam đã được XK sang nhiều nước trên thế giới.

Tôi rất tiếc vì một số ngư dân vì lợi ích cá nhân mà đánh bắt bất hợp pháp đã làm ảnh hưởng tới ngành hải sản Việt Nam. Và kết quả, Việt Nam bị nhận thẻ vàng cảnh báo của EC cảnh cáo các hành vi khai thác đánh bắt thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU). Việc nhận thẻ vàng cảnh báo này đã khiến cho các ngư dân và doanh nghiệp XK hải sản gặp khó khăn và thiệt hại về kinh tế. Theo quan điểm của tôi, việc gỡ thẻ vàng EC là một bài toán khó. Tuy nhiên, nếu chính phủ, các nhà khoa học, các doanh nghiệp chế biến và XK thủy sản và hàng triệu ngư dân trên cả nước đồng lòng thì chúng ta sẽ tháo gỡ được.

Hiện trạng nghề cá hiện nay, các ngư dân đánh bắt hải sản là những cá thể riêng biệt, mạnh ai nấy làm. Do đó, rất cần có chủ trương của Chính phủ để thành lập các nghiệp đoàn, các hợp tác xã, các công ty CP khai thác hải sản… để tạo dựng một tập thể đồng nhất, có sự liên kết từ nhà nước, nhà khoa học, rồi tới các ngư dân và doanh nghiệp.

Nghị định số 26/2019/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 08/3/2019 về việc quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản đã góp phần lớn trong việc bảo tồn, bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản nhằm phục hồi và sử dụng hợp lý, hiệu quả nguồn lợi thủy sản, gắn hoạt động tuần tra, kiểm tra và kiểm soát nguồn lợi thủy sản với hoạt động khai thác thủy sản bền vững, chống khai thác IUU.  

Nghị định này đã giúp nâng cao trách nhiệm của các ngư dân trong việc bảo vệ và chấp hành tốt chủ trương chủ Chính phủ trong việc bảo tồn nguồn lợi thủy sản và giảm thiểu những nghề hủy diệt tài nguyên thủy sản.

Tuy nhiên, vừa qua Chính phủ đã ban hành Nghị định 37/2024/NĐ-CP ngày 04/04/2024 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày 08/3/2019 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành luật thủy sản. Trong đó, tại Phụ lục V của Nghị định 37/2024/NĐ-CP có đề cập đến kích thước tối thiểu được phép khai thác của các loài thủy sản sống trong vùng nước tự nhiên.

Theo kinh nghiệm của một người dân sống một đời bám biển với nghề đánh bắt cá ngừ, tôi thấy kích thước của cá ngừ vằn (cá ngừ sọc dưa - Katsuwonus pelamis) được phép đánh bắt trong vùng biển nước ta là 50cm (tương đương với khoảng 2,8 kg – 3kg) là không phù hợp thực tế.

Vì thứ nhất, loài cá ngừ vằn/cá ngừ sọc dưa ở vùng biển nước ta có size 300gr đến 1kg chiếm khoảng 80% và có kích thước trên 1kg chiếm khoảng 20% sản lượng đánh bắt từ trước tới nay.

Thứ hai, cá ngừ vằn là loài cá ăn nổi, được đánh bắt theo mùa từ tháng 7 tới tháng 1 năm sau. Sản lượng chiếm khoảng 80% - 90% tổng sản lượng đánh bắt 1 năm, từ tháng 2 tới tháng 6 thì không đánh bắt được loài này, chỉ có 1 số ít cá còn sót lại ở các rạn san hô. Vì cá ngừ sọc dưa là loài cá di cư theo dòng nước từ quần đảo Hoàng Sa đến quần đảo Trường Sa và sang các nước khác…

Với những lý do trên, chứng tỏ quy định về kích cỡ tối thiểu được phép khai thác của các loài thủy sản sống trong vùng nước tự nhiên trong Nghị định 37/2024/NĐ-CP chưa phù hợp với thực tiễn và cần nhanh chóng được sửa đổi để phù hợp với thực tế và đảm bảo mùa vụ đánh bắt năm nay cho bà con ngư dân. Tôi đề xuất Chính phủ tạm thời chưa áp dụng kích thước tối thiểu cho phép khai thác với cá ngừ vằn, cá ngừ vây vàng và cá ngừ mặt to đối với nghề lưới vây, nghề câu cá ngừ đại dương tại vùng biển Việt Nam. Nhanh chóng có sửa đổi quy định cho phù hợp với kích thước thực tế của các loài dựa trên cơ sở khoa học, thông lệ quốc tế và thực tiễn của biển Việt Nam.

Ngành chế biến và XK thủy sản Việt Nam đã ngày càng phát triển, đang trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, tạo điều kiện cho nghề cá phát triển ổn định. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sức mua của DN giảm mạnh nên sản lượng đánh bắt của ngư dân không có đầu ra, ngư dân buộc phải bán tháo hay bán hải sản với giá thấp. Một số tàu đã phải tạm ngừng ra khơi vì doanh thu không đủ bù chi phí cho những chuyến biển. Vì vậy, cộng đồng ngư dân kính mong các cơ quan ban ngành tạo điều kiện và có chính sách thuận lợi cho hoạt động của các doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất khẩu thủy sản. Có như vậy, đời sống của bà con ngư dân mới được ổn định. Các ngư dân yên tâm bám biển.

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 30/09/2026

 |  10:07 30/09/2026

(vasep.com.vn) Điểm tin thủy sản thế giới ngày 30/9/2026 cập nhật những diễn biến đáng chú ý từ các thị trường lớn, với xu hướng nổi bật là sự dịch chuyển sang công nghệ giống, sản phẩm giá trị gia tăng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trung Quốc ổn định giá cá rô phi nguyên liệu sau giai đoạn tăng mạnh, trong khi Việt Úc mở rộng chương trình chọn giống tôm ra thị trường quốc tế. Tại Nga, chi phí đầu tư đội tàu khai thác gia tăng, còn các nhà bán lẻ Anh tiếp tục thúc đẩy thủy sản tiện lợi, chế biến sâu. Các biến động về nguồn cung cá thu, cá vobla và xu hướng quản lý nguồn lợi cũng tiếp tục tác động đến chuỗi giá trị thủy sản toàn cầu.

Cá ngừ Việt Nam tăng tốc tại Lithuania giữa lúc EU còn khó

 |  08:12 30/09/2026

(vasep.com.vn) Sau 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Lithuania đạt hơn 14 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ. Mức tăng chưa lớn, nhưng đáng chú ý trong bối cảnh xuất khẩu cá ngừ sang EU nói chung vẫn chịu nhiều sức ép. Đáng nói hơn, kim ngạch sang Lithuania đang phục hồi khá rõ trong những tháng gần đây, mở thêm một điểm đến đáng theo dõi cho doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường châu Âu.

FEFAC cảnh báo EU thiếu hụt đậu tương khô do EUDR

 |  07:59 30/09/2026

(vasep.com.vn) Liên đoàn các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi châu Âu (FEFAC) cảnh báo EU có thể thiếu hụt 5 triệu tấn đậu tương khô - tương đương 20% nhu cầu - trong niên vụ 2026/2027. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạn hán, gián đoạn thương mại ở Biển Đen và tác động của Quy định chống phá rừng (EUDR).

Ghana ký thỏa thuận với doanh nghiệp Trung Quốc phát triển nuôi cá thương mại

 |  07:58 30/09/2026

(vasep.com.vn) Hội đồng các Thủ lĩnh truyền thống vùng Volta của Ghana vừa ký biên bản ghi nhớ (MoU) với Công ty Maoming Yuantian Food của Trung Quốc nhằm thu hút đầu tư và công nghệ để phát triển nuôi trồng thủy sản thương mại tại lưu vực sông Volta. Thỏa thuận được ký trong chuyến công tác xúc tiến đầu tư kéo dài một tuần của đoàn đại biểu vùng Volta tới Trung Quốc.

Mauritius tăng cường hệ thống giám sát điện tử để chống khai thác IUU

 |  07:57 30/09/2026

(vasep.com.vn) Chính phủ Mauritius vừa phê duyệt các quy định sửa đổi đối với Hệ thống báo cáo điện tử nghề cá (ERS) nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác và chống khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).

Dự luật nuôi trồng thủy sản xa bờ của Mỹ vẫn đình trệ tại Quốc hội

 |  07:56 30/09/2026

(vasep.com.vn) Dự luật nhằm thiết lập khung pháp lý liên bang cho hoạt động nuôi trồng thủy sản xa bờ tại Mỹ vẫn chưa được Ủy ban Thương mại, Khoa học và Giao thông Thượng viện đưa ra xem xét, dù ngành thủy sản đã vận động trong nhiều năm. Theo IntraFish, các tổ chức ủng hộ cho rằng dự luật vẫn nhận được sự ủng hộ từ cả hai đảng, nhưng tiến trình lập pháp chưa có bước tiến đáng kể.

Xạ khuẩn bản địa cho thấy triển vọng trong nuôi cá tra thâm canh

 |  14:09 29/09/2026

(vasep.com.vn) Hai chủng xạ khuẩn bản địa Streptomyces XK9 và XK22 đang cho thấy triển vọng trong hỗ trợ nuôi cá tra thâm canh, sau thử nghiệm thực tế tại An Giang. Kết quả bước đầu cho thấy chế phẩm có thể cải thiện tỷ lệ sống, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và một số chỉ tiêu môi trường ao nuôi.

Sản xuất ấu trùng ruồi lính đen giàu Omega-3 từ phụ phẩm cá

 |  14:08 29/09/2026

(vasep.com.vn) Một dự án tại Canada đã sản xuất thành công ấu trùng ruồi lính đen (BSF) giàu axit béo Omega-3 từ phụ phẩm cá trong thử nghiệm quy mô bán công nghiệp. NRGene Canada và Ile-a-la-Crosse Fish Company Inc. cho biết kết quả mở ra hướng tận dụng phụ phẩm thủy sản để tạo ra nguồn protein và dưỡng chất có giá trị cao.

IFFO: Sản lượng bột cá và dầu cá giảm mạnh trong 7 tháng đầu năm

 |  14:07 29/09/2026

(vasep.com.vn) Theo Tổ chức Dầu cá và Bột cá Thế giới (IFFO), sản lượng bột cá toàn cầu trong 7 tháng đầu năm 2026 giảm 49% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi sản lượng dầu cá giảm 30%. Phần lớn mức giảm đến từ Peru và Chile, cùng với sản lượng khai thác yếu hơn tại châu Phi và Bắc Âu.

Góp ý các dự thảo Nghị định, Thông tư quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Hải quan

 |  09:59 29/09/2026

Hiện tại, Cục Hải quan đang tổ chức xây dựng và lấy ý kiến của các đối tượng chịu tác động đối với các dự thảo văn bản quan trọng hướng dẫn Luật Hải quan.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC