Cần xây dựng lại dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường

Chính sách 15:24 19/10/2021 Kim Thu
Đây là ý kiến của TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) khi dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường 2020 vẫn xây dựng theo các tiếp cận cũ, bộc lộ nhiều bất cập và phi thực tế.

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương. Ảnh: BĐT

Từng tham gia soạn thảo luật về doanh nghiệp tư nhân, Viện trưởng CIEM vẫn nhớ câu chuyện về thủ tục hành chính phát sinh từ một nội dung tưởng chừng hết sức bình thường trong luật.

Cụ thể, ông Cung kể, ban soạn thảo có đưa ra điều kiện thành lập doanh nghiệp là công dân Việt Nam đủ 18 tuổi, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, không bị tâm thần, không bị truy cứu hình sự thì được thành lập doanh nghiệp.

Tuy nhiên, điều luật ấy khi đi vào hiệu lực, người dân muốn thành lập doanh nghiệp phải xin giấy xác nhận đã đủ 18 tuổi ở chính quyền địa phương, phải ra công an xin giấy xác nhận không bị truy cứu hình sự, thậm chí là phải đi khám ở bệnh viện để nhận giấy xác nhận không bị tâm thần.

“Tôi tham gia soạn thảo hoàn toàn vô tư nhưng khi triển khai thực hiện lại thành ra như vậy. Đây là bài học xương máu khi soạn thảo luật, vô cùng tai hại nếu không lường hết được những thủ tục hành chính có thể phát sinh”, ông Cung đúc kết.

Những sai lầm ấy đang lặp lại ở dự thảo nghị định hướng dẫn thực thi một số điều trong Luật Bảo vệ môi trường 2020. Ví dụ, khoản 4, điều 28 của dự thảo quy định: “Nội dung chính của báo cáo đề xuất cấp giấy phép môi trường đối với dự án nhóm III hoặc cơ sở đang hoạt động có tiêu chí về môi trường tương đương dự án nhóm III phải bảo đảm đơn giản hơn dự án đầu tư, cơ sở nhóm II…”

Tuy nhiên, quy định về việc phân biệt rõ từng nhóm dự án cũng như yếu tố “đơn giản hơn” không hề được làm rõ. Theo các chuyên gia CIEM, điều này là rủi ro chính sách rất lớn cho doanh nghiệp, khi hoàn toàn có thể xảy ra trường hợp cơ quan quản lý “đặt tùy ý” các quy định không được làm rõ.

Cùng với đó, dự thảo nghị định cũng thực hiện cách tiếp cận cũ là tiền kiểm thay vì hậu kiểm, không quy định minh bạch về thời gian thẩm định giấy phép môi trường cũng như chưa quy định về cấp phép trực tuyến.

Viện trưởng CIEM nhận xét, khi làm luật, cần phải cực kỳ rõ ràng, cụ thể, người viết luật phải hình dung ra những thủ tục hành chính có thể phát sinh nếu các quy định chưa được làm rõ để “ngăn chặn sự tùy tiện”. Tuy nhiên, dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường dường như đang đi trái với chủ trương cải cách hành chính, chủ trương chuyển đổi số của Nhà nước. 

Một điểm bất cập khác của dự thảo nghị định, gây ra bức xúc rất lớn trong dư luận cũng như cộng đồng doanh nghiệp là vấn đề sử dụng khoản tiền đóng góp cho quỹ bảo vệ môi trường.

“Đây không phải là thuế, không phải là phí, vậy là tiền của ai? Nếu là tiền đóng góp của doanh nghiệp thì phải để doanh nghiệp chi phối việc sử dụng, chứ đây không phải là tiền của Bộ Tài nguyên và môi trường”, ông Cung đặt vấn đề.

Với cách quản lý tài chính bất cập, nếu không được làm rõ, nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường 2020 sẽ chỉ có tác dụng làm tăng chi phí, cuối cùng làm tăng giá hàng hóa, còn không tạo được ảnh hưởng tích cực đến môi trường.

Nói về mức phí đóng góp cho hoạt động thu gom, tái chế bắt buộc (công cụ trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất – EPR), TS. Hoàng Dương Tùng, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và môi trường cũng chỉ ra một số điều bất hợp lý.

Cụ thể, dự thảo quy định mức đóng góp là 1% tổng giá trị lô hàng bao gồm bao bì thuốc bảo vệ thực vật, tã lót, bìm, băng vệ sinh… hay 80 đồng trên mỗi bao thuốc lá 20 điếu. Ông Tùng ước tính, mức phí thu được có thể lên đến 10 nghìn tỷ đồng nếu được áp dụng, tức là lớn gấp 10 lần quy mô quỹ bảo vệ môi trường.

Theo nguyên lãnh đạo Cục Môi trường, việc đặt ra mức phí quá cao, bao gồm cả những mặt hàng thiết yếu như tã, bỉm, băng vệ sinh, dường như dự thảo nghị định “đang hướng đến mục tiêu thu càng nhiều càng tốt, thay vì bảo vệ môi trường”.

Trong khi đó, cơ sở hạ tầng thu gom rác thải vẫn chưa được xây dựng tốt, hiện tượng các làng tái chế tự phát, người thu gom tự phát vẫn chưa được xử lý triệt để. Như vậy, doanh nghiệp chỉ còn cách cộng tiền phí vào chi phí sản xuất.

Mặt khác, mức đóng góp tài chính cho công cụ EPR chưa có sự phân biệt giữa nhóm bao bì phân hủy sinh học với bao bì khó phân hủy; giữa sản phẩm cũ có giá trị với sản phẩm không có giá trị, không ai muốn thu gom. Những điều này được nhận xét là không tạo ra động lực để doanh nghiệp thay đổi theo hướng thân thiện hơn với môi trường.

Một số quy định khác có thể tạo ra rủi ro chính sách cho doanh nghiệp, theo phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia có thể kể đến như quy định vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải với các dự án lớn từ 3 – 6 tháng là thiếu cơ sở khoa học; quy định về khoảng cách an toàn về môi trường chưa tính đến trường hợp dân cư chuyển đến sau khi dự án được xây dựng…

Trước những vấn đề trên, các chuyên gia CIEM kiến nghị, nghị định cần quy định đúng theo phạm vi luật cho phép, tránh đặt ra những quy định vượt quá luật. Đồng thời, cần phải tiếp tục sửa đổi theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, có cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn.

Đối với công cụ EPR, cần có cơ chế phân biệt giữa các loại nguyên vật liệu, tuyệt đối không đánh đồng tất cả để thu phí.

Viện trưởng CIEM đề xuất, có thể cần phải xây dựng lại nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường thay vì tiếp tục sửa đổi. “Với nghị định này, nếu ban hành chỉ tăng thêm chi phí xã hội, tăng thêm quyền lực cho cơ quan Nhà nước, đó không phải là điều chúng ta cần”, ông Cung nhấn mạnh.

(Theo theleader)

 

luat bao ve moi truong 2020

TIN MỚI CẬP NHẬT

Hai cơn bão liên tiếp gây thiệt hại nặng tại Andhra Pradesh, Ấn Độ

 |  08:08 17/11/2026

(vasep.com.vn) Thủ hiến bang Andhra Pradesh, ông N. Chandrababu Naidu, đã gửi thư tới Bộ trưởng Nội vụ Ấn Độ Amit Shah đề nghị Chính phủ trung ương hỗ trợ tài chính khẩn cấp sau khi bang này hứng chịu hai cơn bão chỉ trong vòng một tuần. Theo ước tính sơ bộ, riêng bão Murasu đã gây thiệt hại khoảng 1.919,59 crore rupee.

Volare hướng đến tối đa công suất nhà máy tại Phần Lan vào năm 2027

 |  08:07 17/11/2026

(vasep.com.vn) Doanh nghiệp công nghệ sinh học Phần Lan Volare dự kiến đưa nhà máy protein côn trùng quy mô công nghiệp đầu tiên vào vận hành hết công suất trong năm 2027, đồng thời lên kế hoạch xây dựng cơ sở thứ hai. Dự án hướng đến giảm chi phí sản xuất, nâng khả năng cạnh tranh của protein côn trùng với bột cá và các nguồn protein truyền thống trong thức ăn thủy sản.

Xuất khẩu thủy sản Na Uy đi ngang trong tháng 10/2026

 |  08:07 17/11/2026

(vasep.com.vn) Tháng 10/2026, Na Uy xuất khẩu thủy sản trị giá 18,2 tỷ NOK, chỉ giảm 48 triệu NOK so với cùng kỳ năm trước. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), giá trị xuất khẩu gần như không đổi do cá hồi đạt kỷ lục, bù lại phần sụt giảm mạnh của nhiều loài khai thác tự nhiên.

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 16/10/2026

 |  18:47 16/11/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 16/10 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá tôm, nguồn cung nguyên liệu và chính sách quản lý nghề cá. Giá tôm tại Mỹ tiếp tục chịu sức ép trong khi nguồn cung nhập khẩu được dự báo tăng; ngược lại, giá tôm nguyên liệu tại Ấn Độ tăng do sản lượng thu hoạch thấp. Bên cạnh đó, Peru hủy mùa khai thác cá cơm thứ hai, Iceland và Greenland giảm mạnh khuyến nghị khai thác capelin. Nga tiếp tục duy trì nguồn cá minh thái lớn, trong khi doanh nghiệp thủy sản Việt Nam tăng đầu tư vào kho lạnh và vốn lưu động.

Hội nghị Toàn thể Hiệp hội và Tổng kết Xuất khẩu Thủy sản năm 2026

 |  16:19 16/11/2026

Năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trước những biến động phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, các rào cản kỹ thuật và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững. Bên cạnh áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, khó khăn về nguồn nguyên liệu, chi phí sản xuất, logistics và nguồn vốn cũng tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Mỹ – Trung Quốc gia hạn miễn thuế cho một số mặt hàng thủy sản

 |  08:48 16/11/2026

(vasep.com.vn) Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã gia hạn đến ngày 9/1/2027 việc miễn thuế theo Mục 301 đối với 178 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Các khoản miễn trừ này lẽ ra hết hạn vào ngày 9/11. Danh sách bao gồm 10 dòng thuế thủy sản. Nếu không được gia hạn, các sản phẩm này sẽ phải chịu lại thuế Mục 301, thường ở mức 25%.

Cần Thơ: Nuôi cá tra giống lãi khoảng 200 triệu đồng mỗi vụ

 |  08:47 16/11/2026

(vasep.com.vn) Hoạt động thu hoạch cá tra giống tại xã Hỏa Lựu, TP. Cần Thơ đang diễn ra sôi động, khi nhiều hộ nuôi liên tục thu hoạch, cân bán và vận chuyển cá đến các vùng nuôi thương phẩm. Với giá bán khoảng 40.000 đồng/kg, mô hình này đang mang lại nguồn thu đáng kể cho nông dân địa phương.

Thụy Điển thử nghiệm protein thay thế bột cá và đậu nành

 |  08:45 16/11/2026

(vasep.com.vn) Một dự án thử nghiệm kéo dài ba năm tại Thụy Điển cho thấy các nguồn protein thay thế như protein từ nấm (mycoprotein), bột côn trùng và bột trai có thể thay thế một phần đậu nành và bột cá trong thức ăn chăn nuôi mà vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất.

Australia phát triển protein thay thế bột cá từ chất thải hữu cơ

 |  08:45 16/11/2026

(vasep.com.vn) Các nhà khoa học tại Đại học Queensland (Australia) đang phát triển công nghệ biến chất thải hữu cơ thành protein đơn bào (SCP) để thay thế bột cá trong thức ăn thủy sản. Giải pháp này có tiềm năng giảm phụ thuộc vào nguồn cá khai thác tự nhiên, đồng thời tận dụng chất thải và hạn chế tác động môi trường.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC