Có lợi thế bờ biển dài, nhiều đảo, với hơn 805.460ha mặt nước, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) được xem là vùng có tiềm năng rất lớn để phát triển nghề nuôi biển. Tuy nhiên, trong khi các tỉnh miền Trung phát triển nuôi biển khá mạnh và ngày càng nâng dần lên quy mô công nghiệp thì nghề nuôi biển ở các tỉnh ven biển ÐBSCL vẫn chưa được khai thác hiệu quả...
Làm giàu từ nuôi biển
Khi đến đảo Hòn Chuối (huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau), tôi rất bất ngờ khi được thưởng thức các món ăn từ cá bớp do cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hòn Chuối chế biến, miếng cá nạc, giòn thơm, vị ngọt tự nhiên. Các chiến sĩ cho biết, sản phẩm cá bớp do người dân nuôi tại đảo Hòn Chuối, đây không chỉ là thực phẩm bổ dưỡng mà còn đang giúp nhiều hộ dân vươn lên làm giàu.
Là một trong những hộ dân gắn bó lâu năm với nghề nuôi cá bớp trên đảo Hòn Chuối, chị Huỳnh Mộng Kiều cho biết, hơn 10 năm gắn bó với nghề nuôi cá bớp, đến nay, gia đình chị đã có 20 hộc cá với số lượng khoảng 5.000 con. Mỗi năm, trừ các chi phí, gia đình chị thu về khoảng 700-800 triệu đồng. “Những năm trước, có thời điểm giá cá lên tới 160.000 đồng/kg, nhiều hộ nuôi bội thu hơn cả mong đợi. Ngoài những gia đình nuôi quy mô có thu nhập xấp xỉ tiền tỷ thì các hộ nhỏ cũng có từ vài chục đến vài trăm triệu đồng”, chị Kiều bộc bạch.
Phát triển nghề nuôi biển gắn với du lịch để quảng bá hình ảnh địa phương và giúp nông dân làm giàu từ biển cũng là cách mà tỉnh Kiên Giang khai thác. Theo thống kê, tổng diện tích nuôi biển trên địa bàn tỉnh đạt 93.775ha (chủ yếu nuôi cá, nhuyễn thể và cua), sản lượng thu hoạch khoảng 41.740 tấn. Riêng nuôi trai lấy ngọc nhân tạo hiện có 100ha, sản lượng thu hoạch 42.000 viên. Có khoảng 920 cơ sở nuôi biển với hơn 4.000 lồng nuôi, trong đó tỷ lệ cá bớp khoảng 65%, cá mú khoảng 30% và các đối tượng khác (chim vây vàng, hồng mỹ...) khoảng 5% tổng số lồng nuôi.
Thạc sĩ Phù Vĩnh Thái, Phó trưởng phòng Nuôi trồng thủy sản, Chi cục Thủy sản Kiên Giang cho biết: “Những năm gần đây, nghề nuôi cá lồng bè trên biển trong tỉnh có sự tăng trưởng khá đều đặn cả về quy mô lẫn chất lượng, tại các xã đảo thuộc huyện Kiên Hải, thành phố Phú Quốc, một số xã đảo thuộc huyện Kiên Lương và thành phố Hà Tiên, nghề nuôi biển đang phát triển tích cực, góp phần tạo nhiều việc làm, tăng thu nhập cho ngư dân, bảo đảm an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo”.
Còn nhiều khó khan
Mặc dù đã có những bước phát triển nhưng nghề nuôi biển ở ĐBSCL hiện vẫn còn manh mún, ở quy mô nhỏ lẻ nên chưa khai thác hết tiềm năng và lợi thế tự nhiên vốn có. Số địa phương phát triển nghề nuôi biển khá ít, đối tượng nuôi chỉ dừng lại ở một vài nhóm chính như: Nhóm nhuyễn thể gồm: Nghêu, hàu, ngọc trai; nhóm cá gồm: Cá chim vây vàng, cá bớp, cá mú; nhóm giáp xác gồm: Cua, ghẹ..., riêng nhóm rong biển mang lại kinh tế cao, như: Hải sâm, sinh vật cảnh, rong sụn, tảo biển... vẫn chưa được khai thác. Bên cạnh đó, do đang còn trong giai đoạn đầu phát triển nên quy mô nuôi chủ yếu ở mức hộ gia đình, lồng được làm bằng gỗ kích thước nhỏ: Thể tích 27-125m3/lồng, kỹ thuật nuôi còn đơn giản, nguồn giống chủ yếu khai thác từ tự nhiên và thức ăn sử dụng phần lớn là cá tạp. Ngoài ra, hệ thống cơ sở hạ tầng và dịch vụ phát triển nuôi biển còn gặp nhiều khó khăn, như: Hạ tầng và dịch vụ cung cấp giống, thức ăn quy mô còn nhỏ, chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất lớn; con giống mới được sản xuất nhỏ lẻ, phần lớn phụ thuộc nhập khẩu...
Chia sẻ những khó khăn trong quá trình nuôi biển, ông Nguyễn Văn Năm, người có hơn 10 năm gắn bó với nghề nuôi cá bóng mú, bóng cọp, bóng sao ở xã Lại Sơn, huyện Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang, cho biết: “Nguồn vốn đầu tư để phát triển nghề nuôi cá bóng mú rất cao, quá trình nuôi cũng nhiều rủi ro. Bởi lồng bè nuôi hầu hết kết cấu bằng vật liệu gỗ, thùng nhựa làm phao nổi, độ bền thấp, cũng vì thế bè nuôi chỉ neo đậu được khu vực ven đảo, chịu ảnh hưởng nhiều bởi các nguồn chất thải khác nhau (sinh hoạt, tàu cá, dịch vụ, du lịch,...). Con giống chưa chủ động sản xuất tại chỗ; thiếu số lượng, khó kiểm soát chất lượng. Dịch bệnh cũng thường xuất hiện làm thiệt hại cá nuôi, các hiện tượng tảo nở hoa, sinh vật lạ xuất hiện chưa tìm được nguyên nhân gây ảnh hưởng rất nhiều trong quá trình nuôi. Đặc biệt, hai năm nay, dịch Covid-19 làm cho đầu ra của cá gặp nhiều khó khăn hơn”.
Ông Nguyễn Văn Buội, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bến Tre cho biết: “Nghề nuôi biển được tỉnh phát triển từ nhiều năm nay, chủ yếu là nhóm nhuyễn thể với 5.200ha, trong đó, nghêu là 4.200ha, sò huyết và hàu là 1.000ha. Tuy nhiên, địa hình bãi lài, nước đục, độ mặn không ổn định là rào cản lớn trong phát triển đa dạng đối tượng nuôi biển của tỉnh. Ngoài ra, những năm gần đây, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, môi trường ô nhiễm dẫn đến nghêu chết bất thường. Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xảy ra hai đợt nghêu chết cục bộ ở các HTX nghêu: Rạng Đông, An Thủy với tỷ lệ thiệt hại từ 5 đến 30%”.
Sớm đầu tư định hướng phát triển phù hợp
Kiên Giang là tỉnh có vị trí thuận lợi và cũng là cái nôi nuôi biển của ĐBSCL. Chia sẻ kinh nghiệm phát triển nghề nuôi biển, ông Quảng Trọng Thao, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Kiên Giang cho rằng: “Nuôi biển là một nghề mới, vì thế muốn phát triển bền vững cần bố trí, sắp xếp nghề nuôi biển theo hướng tập trung, liên kết sản xuất bền vững, gắn với công tác giao khu vực biển, cấp phép nuôi biển, cấp mã số cơ cở nuôi (đối với cơ sở nuôi lồng bè) theo quy định. Hình thành vùng nuôi cá lồng bè tập trung, bảo đảm sức tải môi trường và dễ dàng kiểm soát, khắc phục khi có sự cố thiên tai, dịch bệnh xảy ra”.
Để gỡ khó, hướng đến phát triển bền vững nghề nuôi biển tại ĐBSCL, nhiều chuyên gia cho rằng, dù có nhiều lợi thế nhưng cần tùy vào điều kiện tự nhiên của từng vùng mà nghiên cứu, phát triển, quy hoạch những đối tượng nuôi chủ lực, phù hợp. Cùng với đó, muốn nghề nuôi biển phát triển, trước tiên cần đồng bộ hạ tầng phục vụ nuôi biển, như: Cảng biển, giao thông đường bộ, khu hậu cần, các cơ sở nghiên cứu khoa học... Chuyển dịch dần từ nuôi ven bờ, quy mô nhỏ, tự phát sang quy mô doanh nghiệp, hợp tác xã... với sự kiểm tra, giám sát của chính quyền địa phương. Ngoài ra, các địa phương cũng cần có cơ chế, chính sách khuyến khích những nhà đầu tư phát triển nuôi biển xa bờ ở quy mô công nghiệp. Cấp quyền sở hữu ổn định, lâu dài mặt đất, mặt nước phục vụ nuôi biển.
Bàn giải pháp để phát triển bền vững nghề nuôi biển tại ĐBSCL, PGS, TS Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội nuôi biển Việt Nam cho rằng, Chính phủ cần sớm phê duyệt chiến lược, đề án nuôi biển, triển khai đầu tư cơ sở hạ tầng, tăng cường tạo nguồn nhân lực cho các địa phương. “Những địa phương có thế mạnh về nuôi biển có kế hoạch chiến lược phát triển nuôi biển gắn với khai thác xa bờ, phát triển du lịch, điện gió. Ðơn cử, có thể sử dụng các giàn khoan dầu khí đã cạn thành trung tâm phục vụ nuôi biển khơi; phát triển đa dạng các hoạt động du lịch biển mới kết hợp với các trại nuôi biển xa bờ; nghiên cứu phát điện bằng năng lượng tái tạo trên biển và phát điện bằng sinh khối vi tảo...”, PGS, TS Nguyễn Hữu Dũng đề xuất.
VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn