Tầm quan trọng của các chính sách trong chuỗi giá trị thủy sản

Cá thịt trắng 16:34 11/09/2018
Dưới đây là tóm lược bài trình bày của TS Ögmundur Knútsson - Trường Đại học Akureyri (Iceland) tại Hội thảo “Sản xuất và thị trường thủy sản Châu Âu - Cá tra trong bối cảnh chiến tranh thương mại” diễn ra ngày 23/8/2018 trong khuôn khổ Hội chợ Vietfish 2018

Quản lý của Chính phủ trong chuỗi giá trị ngành thuỷ sản toàn cầu

¨  Quản lý của Chính phủ, cơ cấu các ban ngành và các mối quan hệ trong chuỗi giá trị đóng vai trò quan trọng trong việc tăng giá trị của ngành đánh bắt thuỷ sản.

¨  Quản lý của Chính phủ

¤  Tác động bên ngoài tới chuỗi giá trị

n  Quốc tế

- Các hiệp định thương mại, Quy định về an toàn thực phẩm, vv.

n  Trong nước

- Luật và các quy định dưới luật

- Cơ cấu công nghiệp, Thị trường lao động…

¨  Tác động từ bên trong tới chuỗi giá trị

¤  Sự kêt hợp

n  Giữa hệ chuỗi giá trị có nhiều thứ bậc với thị trường

n  Công ty đầu ngành

n  Dòng thông tin và tri thức

n  vv.

¨  Những lợi ích đạt được từ chuỗi giá trị hoạt động hiệu quả

¤  Kết hợp giữa nhu cầu tiêu dùng và hoạt động đánh bắt để tạo ra nhiều sản phẩm giá trị hơn

¤  Nguồn cung ứng nguyên liệu ổn định chất lượng cao làm tăng cường hiệu suất sử dụng nguồn nguyên liệu thô

¤  Tăng cường các hoạt động tăng giá trị.

¨  So sánh hoạt động của các chuỗi giá trị

¤  Cá tuyết tại Bắc Đại Tây Dương

n  Na-Uy

n  Iceland

n  Newfoundland

Tạo giá trị, sản xuất và thị trường

 

Chênh lệch giá theo ngư cụ đánh bắt thuỷ sản từ thấp nhất tới cao nhất

 

Na-Uy

Iceland (auction price)

NL

2012

15.8%

13.0%

5.7%

2013

26.8%

36.9%

 

2014

52.5%

20.8%

1.2%

2015

56.5%

20.1%

 

2016

28.9%

8.9%

1.3%

2017

 

26.3%

 

Ngư cụ khai thác

 

 

Newfoundland

Na-Uy

Iceland

 

2006

2016

2006

2016

2006

2016

Lưới rê

66.60%

81.20%

28.00%

23.00%

12.30%

8.80%

Lưới kéo

2.40%

0.00%

31.70%

32.70%

42.10%

43.40%

Câu vàng

26.10%

3.90%

18.50%

15.90%

36.80%

33.50%

Câu tay

4.80%

14.90%

5.00%

5.70%

2.90%

6.40%

Lưới vây

 

 

16.60%

22.60%

5.30%

6.40%

Tác nhân chính lên sự vận động của chuỗi giá trị

¨  Hệ thống quản lý thuỷ sản

¤  Các chính sách tác động đến sự vận động của chuỗi giá trị

¨  Hệ thống xác định giá

¤  Thiếu tín hiệu thị trường

¨  Cơ cấu ngành

¤  Thiếu hợp tác

¤  Các quy định hạn chế việc định vị chiến lược của các công ty trong chuỗi giá trị

¨  Quyền hành trong chuỗi giá trị

¤  Ảnh hưởng của các bên liên quan

Hoạt động kinh tế và cạnh tranh

Nhân tố

Iceland

Na-Uy

Newfoundland

Hệ thống quản lý thuỷ sản

Hệ thống ITQ thúc đẩy sự thống nhất

Hệ thống Hạn ngạch làm tăng cường hiệu quả hoạt động, tăng sản lượng mỗi tàu,

Hạn chế sản lượng đánh bắt cho phép của mỗi tàu

Tăng cường hiệu quả

Tăng lợi nhuận

Sản lượng đánh bắt giảm

Tăng sản lượng mỗi tàu

 

Thiếu linh hoạt và minh bạch

Đánh bắt trên bờ không mang lại hiệu quả kinh tế

 

 

Kìm hãm sự thống nhất

Hạn ngạch trần

Thiếu thống nhất về hạn ngạch: đối với thuyền xa bờ 15% và lưới kéo cá tuyết, 12 nhân tố về hạn ngạch chiếm 13% thị phần. Không có hạn ngạch cho thuyền đánh bắt trên bờ

Giới hạn về giấy phép đánh bắt, tối đa 3 giấy phép

12% cho tàu hoạt động dưới hạn ngạch thường đối với các tuyết

Hạn ngạch cho thuyền kéo là 5%.

 

Nhân tố

Iceland

Na-Uy

Newfoundland

Cấu trúc ngành

Hội nhập theo chiều dọc

Hạn chế hội nhập theo chiều dọc

Cấm hội nhọc dọc đối với các đánh bắt gần bờ

Nhiều cấp bậc

Chủ thuyền và người chế biến là các cá nhân

Đánh bắt xa bờ không có hạn ngạch

Thị trường qua các phiên đấu giá

 

 

Dòng nguyên liệu thô

Ổn định, được kiểm soát bởi nhu cầu chế biến/ thị trường

Theo mùa, bị kiểm soát bởi sản lượng đánh bắt và mùa vụ

Theo mùa, bị kiểm soát bởi giới hạn đánh bắt và khả năng của ngư dân

Sự quản lý của chính phủ

Chủ yếu qua các cấp bậc VICs hoặc chợ đấu giá

Vai trò của giá tiếu thiểu ảnh hưởng tới chuỗi giá trị

Sự can thiệp đáng kể của các bên liên quan như FFAW

Quan hệ thị trường dựa vào các chợ đấu giá

Sự hợp tác

Cao trong VIC và dựa vào nhu cầu của người mua

Thấp trong ngành đánh bắt trên bờ

Rất thấp trong đánh bắt gần bờ;

Trong chợ đấu giá, sự hợp tác bị hạn chế

Có thể cao trong đánh bắt xa bờ do hội nhập dọc

Trung bình trong đánh bắt xa bờ và các hợp tác xã

 

Nhân tố

Iceland

Na-Uy

Newfoundland

Cấu trúc quyền lực

Gấp đôi

Gấp đôi

Quyền hành không ngang bằng, chủ yếu quyền lực thuộc về FFAW

Nhiều cấp bậc và sự phục thuộc cao vào ngành. Thị trường phụ thuộc vào quyền hành của những người nắm hạn ngạch.

Nhiều cấp bậc và sự phục thuộc cao vào ngành. Thị trường phụ thuộc vào quyền hành của những người nắm hạn ngạch.

Sự phụ thuộc thấp

Sự phụ thuộc thấp

Nguồn lực thúc đẩy

Chuỗi giá trị lấy người mua làm trung tâm, dựa trên sự hợp tác giữ đánh bắt và sản xuất dọc VIC và các chợ đấu giá

Chuỗi giá trị lấy sản phẩm làm trung tâm

Chuỗi giá trị lấy sản phẩm và bên liên quan (FFAW) làm trung tâm

Dựa trên chiến lược giảm tối đa chi phí của ngư dân

Dựa trên chiến lược giảm tối đa chi phí của ngư dân

Doanh nghiệp đầu ngành

VIC

Chủ tàu đánh bắt xa bờ

Không có/ FFAW đại diện cho các chủ tàu nhỏ

Chuyên ngành

Khá cao

Khá thấp hoặc hạn chế

Rất thấp, ngành công nghiệp theo mùa vụ

ITQ về đánh bắt

Các chợ đấu giá về chế biến

Tính cạnh tranh trong chuỗi giá trị

¨  Hệ thống quản lý thuỷ sản

¤  Hạn chế

n  Ngư trường

n  Tính minh bạch của hạn ngạch

n  Thời gian đánh bắt/số lượng hạn chế mỗi tuần

n  Sự hạn chế về cấu trúc

¨  Cấu trúc ngành

¤  Tính điều phối trong chuỗi giá trị

n  Hội nhập theo chiều dọc

n  Chợ đấu giá

n  Hợp đồng

n  Thống nhất, hạn chế về sự thống nhất

¤  Sự sở hữu về hạn ngạch trong ngành

¨  Cấu trúc định giá trong ngành

n  Dựa vào thị trường (đấu giá)

n  Đàm phán hoặc quyết định bởi hội đồng

¨  Vài trò của các nhà nước

¤  Quan trọng, nhờ đó mà ngành có được sự linh hoạt trong việc tiếp nhận môi trường kinh doanh với chiến lược và vị trí chiến lược của mình

¤  Đồng thời có vài hạn chế đối với ngành, ngành cần phải có khả năng tối đa hoá các hoạt động qua nhiều cách khác nhau

n  Xoay xở được với các quy định hạn chế

¤  Không có cách hoặc chiến lược nào là đúng. Một số công ty hoạt động độc lập, một số hội nhập theo ngành, một số hợp tác hoặc hoạt động riêng rẽ

¨  Sự quản lý của nhà nước đối với chuỗi giá trị cần tạo ra tính điều phối trong chuỗi giá trị, mang lại tín hiệu thị trường cho các ngư dân để tạo ra sản phẩm giá trị cao với số lượng cần thiết

Bài trình bày của TS Ögmundur Knútsson - Trường Đại học Akureyri (Iceland) tại Hội thảo “Sản xuất và thị trường thủy sản Châu Âu - Cá tra trong bối cảnh chiến tranh thương mại” trong khuôn khổ Hội chợ Vietfish 2018 

 

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 15/9/2026

 |  09:04 15/09/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 15/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá nguyên liệu, nguồn cung và xu hướng tiêu dùng. Giá cá ngừ vằn tại Bangkok tăng lên 2.100 USD/tấn, mức cao nhất trong hơn 3 năm, trong khi giá nhiều loài cá tại Nga tiếp tục đi lên. Bên cạnh đó, nguồn cung bột cá, dầu cá toàn cầu vẫn chịu sức ép, thúc đẩy xu hướng tận dụng phụ phẩm thủy sản. Tại châu Á, cá tra Việt Nam được chú ý tại Nhật Bản, còn nhu cầu rong biển Hàn Quốc và thủy sản nhập khẩu tại Việt Nam tiếp tục có những tín hiệu mới.

EU đình chỉ nhập khẩu một số sản phẩm động vật từ Brazil

 |  08:16 15/09/2026

(vasep.com.vn) Từ ngày 3/9/2026, Brazil không còn được phép xuất khẩu một số nhóm sản phẩm động vật dùng làm thực phẩm sang Liên minh châu Âu (EU), gồm thịt bò, gia cầm, thịt ngựa, sản phẩm nuôi trồng thủy sản, trứng, mật ong và lòng tự nhiên. Quyết định được đưa ra sau khi Brazil chưa đáp ứng các yêu cầu mới của EU về kiểm soát việc sử dụng thuốc thú y kháng sinh và chất kháng khuẩn trong chăn nuôi, sản xuất thực phẩm.

Hàn Quốc xây dựng kế hoạch hiện đại hóa đội tàu khai thác xa bờ

 |  08:15 15/09/2026

(vasep.com.vn) Ủy ban Đặc biệt của Tổng thống Hàn Quốc về Nông nghiệp, Thủy sản và Nông thôn vừa công bố kết quả của Nhóm Công tác Phát triển Chiến lược, tập trung vào việc nâng cao năng lực đội tàu khai thác xa bờ, đào tạo và giữ chân thuyền viên có chuyên môn, củng cố tài chính cho doanh nghiệp khai thác và mở rộng hoạt động tại các ngư trường quốc tế.

Thuế quan bất ổn đang làm suy yếu chính ngành thủy sản Hoa Kỳ

 |  08:15 15/09/2026

(vasep.com.vn) Việc Hoa Kỳ liên tục thay đổi căn cứ pháp lý, mức thuế và phạm vi áp dụng đang tạo ra một nghịch lý: thuế nhập khẩu có thể hỗ trợ một bộ phận ngư dân trong nước, nhưng đồng thời làm tăng chi phí, thu hẹp tiêu thụ và gây rủi ro cho các nhà nhập khẩu, chế biến, phân phối và xuất khẩu thủy sản Mỹ. Tác động lớn nhất không chỉ nằm ở mức thuế, mà ở tình trạng doanh nghiệp không thể biết chính sách nào sẽ còn hiệu lực trong vài tháng tới.

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 14/9/2026

 |  10:47 14/09/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 14/9 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về nguồn cung, giá cả và thương mại. Argentina dừng khai thác tôm đỏ, trong khi sản lượng cá ngừ Ecuador tiếp tục giảm. Tại châu Á, Nhật Bản đối mặt nguồn cá mòi suy giảm, còn Indonesia và Philippines đẩy mạnh hoạt động thương mại thủy sản. Bên cạnh đó, rủi ro El Niño tiếp tục gây sức ép lên nguồn nguyên liệu bột cá, dầu cá và chi phí nuôi trồng.

Tàu nhỏ không đăng ký làm gia tăng khai thác IUU và tội phạm trên biển

 |  08:09 14/09/2026

(vasep.com.vn) Các tàu nhỏ không đăng ký, không có dấu hiệu nhận diện quốc gia đang trở thành một thách thức lớn đối với an ninh hàng hải Đông Phi, khi được sử dụng cho khai thác IUU, buôn lậu ma túy, vũ khí, động vật hoang dã và thậm chí hỗ trợ cướp biển.

Chính sách thuế Hoa Kỳ đang làm xoay chuyển thương mại thủy sản thế giới

 |  08:05 14/09/2026

(vasep.com.vn) Các mức thuế mới của Hoa Kỳ không chỉ làm tăng giá thủy sản nhập khẩu, mà còn đang phân chia lại thị phần giữa các nước cung cấp, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển hướng sang EU, Trung Quốc, Nhật Bản và các thị trường khu vực. Tôm Ecuador mở rộng tại Mỹ, Ấn Độ tăng bán sang châu Á và châu Âu; cá hồi Chile, Na Uy đứng trước áp lực cạnh tranh từ Canada, Iceland và Quần đảo Faroe; trong khi Việt Nam chịu bất lợi tương đối do mức thuế cao hơn một số đối thủ trực tiếp.

Xuất khẩu cá tra sang Anh: Cơ hội từ nhu cầu cá thịt trắng và xu hướng tiêu dùng tiện lợi

 |  08:14 13/09/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá tra Việt Nam sang thị trường Anh đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Anh đạt 43 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 7, xuất khẩu đạt 7 triệu USD, tăng 30%, cho thấy nhu cầu tại thị trường này vẫn khá ổn định trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng toàn cầu có nhiều biến động.

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 11/9/2026

 |  18:57 11/09/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 11/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều biến động về giá nguyên liệu, nguồn cung và cạnh tranh thương mại. Giá tôm tại Mỹ giảm sâu khi Ecuador và Ấn Độ gia tăng sức ép nguồn cung, trong khi ngành tôm toàn cầu tiếp tục xu hướng tích hợp chuỗi. Giá cá ngừ vằn và cá minh thái duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, còn Trung Quốc đẩy mạnh mục tiêu phát triển sản lượng và công nghệ nuôi thủy sản. Bên cạnh đó, các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản tiếp tục có những tín hiệu mới về nhu cầu tiêu thụ và nhập khẩu thủy sản.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC