Tầm quan trọng của các chính sách trong chuỗi giá trị thủy sản

Cá thịt trắng 16:34 11/09/2018
Dưới đây là tóm lược bài trình bày của TS Ögmundur Knútsson - Trường Đại học Akureyri (Iceland) tại Hội thảo “Sản xuất và thị trường thủy sản Châu Âu - Cá tra trong bối cảnh chiến tranh thương mại” diễn ra ngày 23/8/2018 trong khuôn khổ Hội chợ Vietfish 2018

Quản lý của Chính phủ trong chuỗi giá trị ngành thuỷ sản toàn cầu

¨  Quản lý của Chính phủ, cơ cấu các ban ngành và các mối quan hệ trong chuỗi giá trị đóng vai trò quan trọng trong việc tăng giá trị của ngành đánh bắt thuỷ sản.

¨  Quản lý của Chính phủ

¤  Tác động bên ngoài tới chuỗi giá trị

n  Quốc tế

- Các hiệp định thương mại, Quy định về an toàn thực phẩm, vv.

n  Trong nước

- Luật và các quy định dưới luật

- Cơ cấu công nghiệp, Thị trường lao động…

¨  Tác động từ bên trong tới chuỗi giá trị

¤  Sự kêt hợp

n  Giữa hệ chuỗi giá trị có nhiều thứ bậc với thị trường

n  Công ty đầu ngành

n  Dòng thông tin và tri thức

n  vv.

¨  Những lợi ích đạt được từ chuỗi giá trị hoạt động hiệu quả

¤  Kết hợp giữa nhu cầu tiêu dùng và hoạt động đánh bắt để tạo ra nhiều sản phẩm giá trị hơn

¤  Nguồn cung ứng nguyên liệu ổn định chất lượng cao làm tăng cường hiệu suất sử dụng nguồn nguyên liệu thô

¤  Tăng cường các hoạt động tăng giá trị.

¨  So sánh hoạt động của các chuỗi giá trị

¤  Cá tuyết tại Bắc Đại Tây Dương

n  Na-Uy

n  Iceland

n  Newfoundland

Tạo giá trị, sản xuất và thị trường

 

Chênh lệch giá theo ngư cụ đánh bắt thuỷ sản từ thấp nhất tới cao nhất

 

Na-Uy

Iceland (auction price)

NL

2012

15.8%

13.0%

5.7%

2013

26.8%

36.9%

 

2014

52.5%

20.8%

1.2%

2015

56.5%

20.1%

 

2016

28.9%

8.9%

1.3%

2017

 

26.3%

 

Ngư cụ khai thác

 

 

Newfoundland

Na-Uy

Iceland

 

2006

2016

2006

2016

2006

2016

Lưới rê

66.60%

81.20%

28.00%

23.00%

12.30%

8.80%

Lưới kéo

2.40%

0.00%

31.70%

32.70%

42.10%

43.40%

Câu vàng

26.10%

3.90%

18.50%

15.90%

36.80%

33.50%

Câu tay

4.80%

14.90%

5.00%

5.70%

2.90%

6.40%

Lưới vây

 

 

16.60%

22.60%

5.30%

6.40%

Tác nhân chính lên sự vận động của chuỗi giá trị

¨  Hệ thống quản lý thuỷ sản

¤  Các chính sách tác động đến sự vận động của chuỗi giá trị

¨  Hệ thống xác định giá

¤  Thiếu tín hiệu thị trường

¨  Cơ cấu ngành

¤  Thiếu hợp tác

¤  Các quy định hạn chế việc định vị chiến lược của các công ty trong chuỗi giá trị

¨  Quyền hành trong chuỗi giá trị

¤  Ảnh hưởng của các bên liên quan

Hoạt động kinh tế và cạnh tranh

Nhân tố

Iceland

Na-Uy

Newfoundland

Hệ thống quản lý thuỷ sản

Hệ thống ITQ thúc đẩy sự thống nhất

Hệ thống Hạn ngạch làm tăng cường hiệu quả hoạt động, tăng sản lượng mỗi tàu,

Hạn chế sản lượng đánh bắt cho phép của mỗi tàu

Tăng cường hiệu quả

Tăng lợi nhuận

Sản lượng đánh bắt giảm

Tăng sản lượng mỗi tàu

 

Thiếu linh hoạt và minh bạch

Đánh bắt trên bờ không mang lại hiệu quả kinh tế

 

 

Kìm hãm sự thống nhất

Hạn ngạch trần

Thiếu thống nhất về hạn ngạch: đối với thuyền xa bờ 15% và lưới kéo cá tuyết, 12 nhân tố về hạn ngạch chiếm 13% thị phần. Không có hạn ngạch cho thuyền đánh bắt trên bờ

Giới hạn về giấy phép đánh bắt, tối đa 3 giấy phép

12% cho tàu hoạt động dưới hạn ngạch thường đối với các tuyết

Hạn ngạch cho thuyền kéo là 5%.

 

Nhân tố

Iceland

Na-Uy

Newfoundland

Cấu trúc ngành

Hội nhập theo chiều dọc

Hạn chế hội nhập theo chiều dọc

Cấm hội nhọc dọc đối với các đánh bắt gần bờ

Nhiều cấp bậc

Chủ thuyền và người chế biến là các cá nhân

Đánh bắt xa bờ không có hạn ngạch

Thị trường qua các phiên đấu giá

 

 

Dòng nguyên liệu thô

Ổn định, được kiểm soát bởi nhu cầu chế biến/ thị trường

Theo mùa, bị kiểm soát bởi sản lượng đánh bắt và mùa vụ

Theo mùa, bị kiểm soát bởi giới hạn đánh bắt và khả năng của ngư dân

Sự quản lý của chính phủ

Chủ yếu qua các cấp bậc VICs hoặc chợ đấu giá

Vai trò của giá tiếu thiểu ảnh hưởng tới chuỗi giá trị

Sự can thiệp đáng kể của các bên liên quan như FFAW

Quan hệ thị trường dựa vào các chợ đấu giá

Sự hợp tác

Cao trong VIC và dựa vào nhu cầu của người mua

Thấp trong ngành đánh bắt trên bờ

Rất thấp trong đánh bắt gần bờ;

Trong chợ đấu giá, sự hợp tác bị hạn chế

Có thể cao trong đánh bắt xa bờ do hội nhập dọc

Trung bình trong đánh bắt xa bờ và các hợp tác xã

 

Nhân tố

Iceland

Na-Uy

Newfoundland

Cấu trúc quyền lực

Gấp đôi

Gấp đôi

Quyền hành không ngang bằng, chủ yếu quyền lực thuộc về FFAW

Nhiều cấp bậc và sự phục thuộc cao vào ngành. Thị trường phụ thuộc vào quyền hành của những người nắm hạn ngạch.

Nhiều cấp bậc và sự phục thuộc cao vào ngành. Thị trường phụ thuộc vào quyền hành của những người nắm hạn ngạch.

Sự phụ thuộc thấp

Sự phụ thuộc thấp

Nguồn lực thúc đẩy

Chuỗi giá trị lấy người mua làm trung tâm, dựa trên sự hợp tác giữ đánh bắt và sản xuất dọc VIC và các chợ đấu giá

Chuỗi giá trị lấy sản phẩm làm trung tâm

Chuỗi giá trị lấy sản phẩm và bên liên quan (FFAW) làm trung tâm

Dựa trên chiến lược giảm tối đa chi phí của ngư dân

Dựa trên chiến lược giảm tối đa chi phí của ngư dân

Doanh nghiệp đầu ngành

VIC

Chủ tàu đánh bắt xa bờ

Không có/ FFAW đại diện cho các chủ tàu nhỏ

Chuyên ngành

Khá cao

Khá thấp hoặc hạn chế

Rất thấp, ngành công nghiệp theo mùa vụ

ITQ về đánh bắt

Các chợ đấu giá về chế biến

Tính cạnh tranh trong chuỗi giá trị

¨  Hệ thống quản lý thuỷ sản

¤  Hạn chế

n  Ngư trường

n  Tính minh bạch của hạn ngạch

n  Thời gian đánh bắt/số lượng hạn chế mỗi tuần

n  Sự hạn chế về cấu trúc

¨  Cấu trúc ngành

¤  Tính điều phối trong chuỗi giá trị

n  Hội nhập theo chiều dọc

n  Chợ đấu giá

n  Hợp đồng

n  Thống nhất, hạn chế về sự thống nhất

¤  Sự sở hữu về hạn ngạch trong ngành

¨  Cấu trúc định giá trong ngành

n  Dựa vào thị trường (đấu giá)

n  Đàm phán hoặc quyết định bởi hội đồng

¨  Vài trò của các nhà nước

¤  Quan trọng, nhờ đó mà ngành có được sự linh hoạt trong việc tiếp nhận môi trường kinh doanh với chiến lược và vị trí chiến lược của mình

¤  Đồng thời có vài hạn chế đối với ngành, ngành cần phải có khả năng tối đa hoá các hoạt động qua nhiều cách khác nhau

n  Xoay xở được với các quy định hạn chế

¤  Không có cách hoặc chiến lược nào là đúng. Một số công ty hoạt động độc lập, một số hội nhập theo ngành, một số hợp tác hoặc hoạt động riêng rẽ

¨  Sự quản lý của nhà nước đối với chuỗi giá trị cần tạo ra tính điều phối trong chuỗi giá trị, mang lại tín hiệu thị trường cho các ngư dân để tạo ra sản phẩm giá trị cao với số lượng cần thiết

Bài trình bày của TS Ögmundur Knútsson - Trường Đại học Akureyri (Iceland) tại Hội thảo “Sản xuất và thị trường thủy sản Châu Âu - Cá tra trong bối cảnh chiến tranh thương mại” trong khuôn khổ Hội chợ Vietfish 2018 

 

TIN MỚI CẬP NHẬT

EU ban hành Quy định về Bao bì và Rác thải bao bì (Regulation (EU) 2025/40) - Rào cản xanh mới mà doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần lưu tâm

 |  09:02 23/03/2026

Tiếp nối các biện pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm tác động môi trường, Liên minh châu Âu (EU) đã ban hành Quy định (EU) 2025/40 về bao bì và rác thải bao bì (Packaging and Packaging Waste Regulation - PPWR). Quy định này thay thế Chỉ thị 94/62/EC trước đây, nhằm mục đích hài hòa hóa các quy định quốc gia, giảm thiểu rào cản thương mại nội khối, đồng thời bảo vệ môi trường và sức khỏe con người thông qua việc giảm thiểu bao bì thừa, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế và giảm sử dụng vật liệu nguyên sinh.

Doanh nghiệp thủy sản An Giang đẩy mạnh chuyển đổi xanh để mở rộng thị trường

 |  09:00 23/03/2026

(vasep.com.vn) Trước yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường quốc tế, doanh nghiệp thủy sản tại An Giang đang tăng tốc chuyển đổi xanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng xuất khẩu. Các doanh nghiệp tập trung cải thiện chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và sản xuất bền vững.

Giá tôm thẻ nguyên liệu tuần 12/2026 có xu hướng giảm tại nhiều nước

 |  08:57 23/03/2026

(vasep.com.vn) Theo số liệu của Shrimp Insights, trong tuần 12 (16-22/3/2026), giá tôm thẻ chân trắng nguyên liệu tại các quốc gia sản xuất chính nhìn chung ổn định đến giảm nhẹ so với tuần 10, trong đó Việt Nam ghi nhận mức giảm rõ hơn so với các nguồn cung cạnh tranh.

Giá tôm toàn cầu tuần 12: Giá tôm Ecuador phục hồi, Ấn Độ và Indonesia ổn định

 |  08:54 23/03/2026

(vasep.com.vn) Tuần 12/2026 (16–22/3), thị trường tôm nuôi châu Á ghi nhận tín hiệu phục hồi tại một số quốc gia nhờ tác động từ không khí giao dịch của Hội chợ Thủy sản Bắc Mỹ, trong khi giá tôm Trung Quốc và Việt Nam vẫn đối mặt xu hướng giảm.

Nga kỳ vọng mở rộng xuất khẩu thủy sản sang Ấn Độ

 |  08:49 23/03/2026

(vasep.com.vn) Nga và Ấn Độ đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 100 tỷ USD vào năm 2030, trong đó ngành thủy sản được xem là một trong những lĩnh vực có tiềm năng thúc đẩy hợp tác giữa hai nền kinh tế. Trong cuộc gặp gần đây, Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov và Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal đã thảo luận các giải pháp nhằm mở rộng và đa dạng hóa thương mại song phương, đồng thời tháo gỡ các rào cản thương mại. Một trong những nội dung được hai bên quan tâm là việc thúc đẩy đàm phán hiệp định thương mại tự do nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho trao đổi hàng hóa.

Sản lượng mực Argentina tăng mạnh

 |  08:46 23/03/2026

(vasep.com.vn) Mùa khai thác mực Argentina (Illex argentinus) năm 2026 được dự báo bội thu, nhưng hạn chế về hậu cần đang gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu tại Mar del Plata, cảng thủy sản lớn của Argentina.

Kết luận của Thường trực Chính phủ về xử lý các vướng mắc, bất cập của Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP về an toàn thực phẩm

 |  22:12 21/03/2026

Ngày 20/3/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 141/TB-VPCP về kết luận của Thường trực Chính phủ liên quan đến việc xử lý các vướng mắc, bất cập của Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP về an toàn thực phẩm.

Đạm sinh học từ phụ phẩm mở hướng giảm phụ thuộc bột cá

 |  09:12 20/03/2026

(vasep.com.vn) Nhu cầu bột cá toàn cầu tiếp tục tăng cùng với sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản, song sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn nguyên liệu này đang đặt ra nhiều thách thức về chi phí, tính bền vững và an ninh nguồn cung. Trong bối cảnh đó, các giải pháp thay thế như đạm động vật sinh học từ phụ phẩm đang được xem là hướng đi tiềm năng cho ngành thức ăn thủy sản Việt Nam.

Thủy sản chịu tác động mạnh bởi căng thẳng tại eo biển Hormuz

 |  09:10 20/03/2026

(vasep.com.vn) Xung đột tại Iran đang khiến eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới – trở thành điểm nghẽn logistics mới, ảnh hưởng đáng kể đến vận tải container toàn cầu. Dù chỉ khoảng 1,4% công suất đội tàu container thế giới bị “đóng băng”, nhưng nếu tính cả các tuyến dịch vụ và vòng quay tàu liên quan đến khu vực Vịnh Ba Tư, tác động thực tế có thể lan tới hơn 10% hệ thống vận tải container toàn cầu.

Thị trường surimi toàn cầu dự báo tăng trưởng mạnh

 |  09:06 20/03/2026

(vasep.com.vn) Nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm thực phẩm giá hợp lý và giàu dinh dưỡng đang thúc đẩy thị trường surimi toàn cầu mở rộng nhanh trong những năm tới. Theo báo cáo của Fortune Business Insights, quy mô thị trường surimi được ước tính đạt khoảng 4,57 tỷ USD vào năm 2025, tăng lên 4,85 tỷ USD vào năm 2026 và dự kiến đạt 7,83 tỷ USD vào năm 2034, tương ứng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 6,18% trong giai đoạn dự báo.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC