Quản lý của Chính phủ trong chuỗi giá trị ngành thuỷ sản toàn cầu
¨ Quản lý của Chính phủ, cơ cấu các ban ngành và các mối quan hệ trong chuỗi giá trị đóng vai trò quan trọng trong việc tăng giá trị của ngành đánh bắt thuỷ sản.
¨ Quản lý của Chính phủ
¤ Tác động bên ngoài tới chuỗi giá trị
n Quốc tế
- Các hiệp định thương mại, Quy định về an toàn thực phẩm, vv.
n Trong nước
- Luật và các quy định dưới luật
- Cơ cấu công nghiệp, Thị trường lao động…
¨ Tác động từ bên trong tới chuỗi giá trị
¤ Sự kêt hợp
n Giữa hệ chuỗi giá trị có nhiều thứ bậc với thị trường
n Công ty đầu ngành
n Dòng thông tin và tri thức
n vv.
¨ Những lợi ích đạt được từ chuỗi giá trị hoạt động hiệu quả
¤ Kết hợp giữa nhu cầu tiêu dùng và hoạt động đánh bắt để tạo ra nhiều sản phẩm giá trị hơn
¤ Nguồn cung ứng nguyên liệu ổn định chất lượng cao làm tăng cường hiệu suất sử dụng nguồn nguyên liệu thô
¤ Tăng cường các hoạt động tăng giá trị.
¨ So sánh hoạt động của các chuỗi giá trị
¤ Cá tuyết tại Bắc Đại Tây Dương
n Na-Uy
n Iceland
n Newfoundland
Tạo giá trị, sản xuất và thị trường
Chênh lệch giá theo ngư cụ đánh bắt thuỷ sản từ thấp nhất tới cao nhất
|
Na-Uy |
Iceland (auction price) |
NL |
|
|
2012 |
15.8% |
13.0% |
5.7% |
|
2013 |
26.8% |
36.9% |
|
|
2014 |
52.5% |
20.8% |
1.2% |
|
2015 |
56.5% |
20.1% |
|
|
2016 |
28.9% |
8.9% |
1.3% |
|
2017 |
26.3% |
Ngư cụ khai thác
|
|
Newfoundland |
Na-Uy |
Iceland |
|||
|
|
2006 |
2016 |
2006 |
2016 |
2006 |
2016 |
|
Lưới rê |
66.60% |
81.20% |
28.00% |
23.00% |
12.30% |
8.80% |
|
Lưới kéo |
2.40% |
0.00% |
31.70% |
32.70% |
42.10% |
43.40% |
|
Câu vàng |
26.10% |
3.90% |
18.50% |
15.90% |
36.80% |
33.50% |
|
Câu tay |
4.80% |
14.90% |
5.00% |
5.70% |
2.90% |
6.40% |
|
Lưới vây |
|
|
16.60% |
22.60% |
5.30% |
6.40% |
Tác nhân chính lên sự vận động của chuỗi giá trị
¨ Hệ thống quản lý thuỷ sản
¤ Các chính sách tác động đến sự vận động của chuỗi giá trị
¨ Hệ thống xác định giá
¤ Thiếu tín hiệu thị trường
¨ Cơ cấu ngành
¤ Thiếu hợp tác
¤ Các quy định hạn chế việc định vị chiến lược của các công ty trong chuỗi giá trị
¨ Quyền hành trong chuỗi giá trị
¤ Ảnh hưởng của các bên liên quan
Hoạt động kinh tế và cạnh tranh
|
Nhân tố |
Iceland |
Na-Uy |
Newfoundland |
|
Hệ thống quản lý thuỷ sản |
Hệ thống ITQ thúc đẩy sự thống nhất |
Hệ thống Hạn ngạch làm tăng cường hiệu quả hoạt động, tăng sản lượng mỗi tàu, |
Hạn chế sản lượng đánh bắt cho phép của mỗi tàu |
|
Tăng cường hiệu quả |
Tăng lợi nhuận |
Sản lượng đánh bắt giảm |
|
|
Tăng sản lượng mỗi tàu |
|
Thiếu linh hoạt và minh bạch |
|
|
Đánh bắt trên bờ không mang lại hiệu quả kinh tế |
|
|
|
|
Kìm hãm sự thống nhất |
Hạn ngạch trần |
Thiếu thống nhất về hạn ngạch: đối với thuyền xa bờ 15% và lưới kéo cá tuyết, 12 nhân tố về hạn ngạch chiếm 13% thị phần. Không có hạn ngạch cho thuyền đánh bắt trên bờ |
Giới hạn về giấy phép đánh bắt, tối đa 3 giấy phép |
|
12% cho tàu hoạt động dưới hạn ngạch thường đối với các tuyết |
|||
|
Hạn ngạch cho thuyền kéo là 5%. |
|
Nhân tố |
Iceland |
Na-Uy |
Newfoundland |
|
Cấu trúc ngành |
Hội nhập theo chiều dọc |
Hạn chế hội nhập theo chiều dọc |
Cấm hội nhọc dọc đối với các đánh bắt gần bờ |
|
Nhiều cấp bậc |
Chủ thuyền và người chế biến là các cá nhân |
Đánh bắt xa bờ không có hạn ngạch |
|
|
Thị trường qua các phiên đấu giá |
|
|
|
|
Dòng nguyên liệu thô |
Ổn định, được kiểm soát bởi nhu cầu chế biến/ thị trường |
Theo mùa, bị kiểm soát bởi sản lượng đánh bắt và mùa vụ |
Theo mùa, bị kiểm soát bởi giới hạn đánh bắt và khả năng của ngư dân |
|
Sự quản lý của chính phủ |
Chủ yếu qua các cấp bậc VICs hoặc chợ đấu giá |
Vai trò của giá tiếu thiểu ảnh hưởng tới chuỗi giá trị |
Sự can thiệp đáng kể của các bên liên quan như FFAW |
|
Quan hệ thị trường dựa vào các chợ đấu giá |
|||
|
Sự hợp tác |
Cao trong VIC và dựa vào nhu cầu của người mua |
Thấp trong ngành đánh bắt trên bờ |
Rất thấp trong đánh bắt gần bờ; |
|
Trong chợ đấu giá, sự hợp tác bị hạn chế |
Có thể cao trong đánh bắt xa bờ do hội nhập dọc |
Trung bình trong đánh bắt xa bờ và các hợp tác xã |
|
Nhân tố |
Iceland |
Na-Uy |
Newfoundland |
|
Cấu trúc quyền lực |
Gấp đôi |
Gấp đôi |
Quyền hành không ngang bằng, chủ yếu quyền lực thuộc về FFAW |
|
Nhiều cấp bậc và sự phục thuộc cao vào ngành. Thị trường phụ thuộc vào quyền hành của những người nắm hạn ngạch. |
Nhiều cấp bậc và sự phục thuộc cao vào ngành. Thị trường phụ thuộc vào quyền hành của những người nắm hạn ngạch. |
||
|
Sự phụ thuộc thấp |
Sự phụ thuộc thấp |
||
|
Nguồn lực thúc đẩy |
Chuỗi giá trị lấy người mua làm trung tâm, dựa trên sự hợp tác giữ đánh bắt và sản xuất dọc VIC và các chợ đấu giá |
Chuỗi giá trị lấy sản phẩm làm trung tâm |
Chuỗi giá trị lấy sản phẩm và bên liên quan (FFAW) làm trung tâm |
|
Dựa trên chiến lược giảm tối đa chi phí của ngư dân |
Dựa trên chiến lược giảm tối đa chi phí của ngư dân |
||
|
Doanh nghiệp đầu ngành |
VIC |
Chủ tàu đánh bắt xa bờ |
Không có/ FFAW đại diện cho các chủ tàu nhỏ |
|
Chuyên ngành |
Khá cao |
Khá thấp hoặc hạn chế |
Rất thấp, ngành công nghiệp theo mùa vụ |
|
ITQ về đánh bắt |
|||
|
Các chợ đấu giá về chế biến |
Tính cạnh tranh trong chuỗi giá trị
¨ Hệ thống quản lý thuỷ sản
¤ Hạn chế
n Ngư trường
n Tính minh bạch của hạn ngạch
n Thời gian đánh bắt/số lượng hạn chế mỗi tuần
n Sự hạn chế về cấu trúc
¨ Cấu trúc ngành
¤ Tính điều phối trong chuỗi giá trị
n Hội nhập theo chiều dọc
n Chợ đấu giá
n Hợp đồng
n Thống nhất, hạn chế về sự thống nhất
¤ Sự sở hữu về hạn ngạch trong ngành
¨ Cấu trúc định giá trong ngành
n Dựa vào thị trường (đấu giá)
n Đàm phán hoặc quyết định bởi hội đồng
¨ Vài trò của các nhà nước
¤ Quan trọng, nhờ đó mà ngành có được sự linh hoạt trong việc tiếp nhận môi trường kinh doanh với chiến lược và vị trí chiến lược của mình
¤ Đồng thời có vài hạn chế đối với ngành, ngành cần phải có khả năng tối đa hoá các hoạt động qua nhiều cách khác nhau
n Xoay xở được với các quy định hạn chế
¤ Không có cách hoặc chiến lược nào là đúng. Một số công ty hoạt động độc lập, một số hội nhập theo ngành, một số hợp tác hoặc hoạt động riêng rẽ
¨ Sự quản lý của nhà nước đối với chuỗi giá trị cần tạo ra tính điều phối trong chuỗi giá trị, mang lại tín hiệu thị trường cho các ngư dân để tạo ra sản phẩm giá trị cao với số lượng cần thiết
Bài trình bày của TS Ögmundur Knútsson - Trường Đại học Akureyri (Iceland) tại Hội thảo “Sản xuất và thị trường thủy sản Châu Âu - Cá tra trong bối cảnh chiến tranh thương mại” trong khuôn khổ Hội chợ Vietfish 2018
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá tra Việt Nam đang ghi nhận tín hiệu phục hồi tích cực trong năm 2026. Lũy kế 4 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 720 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ. Kết quả này cho thấy nhu cầu tại nhiều thị trường đang dần cải thiện, đồng thời phản ánh nỗ lực duy trì sản xuất, giữ đơn hàng và thích ứng thị trường của các doanh nghiệp cá tra Việt Nam.
(vasep.com.vn) Kết luận điều tra của Mỹ không phản ánh đúng thực tế và nỗ lực của Việt Nam trong phòng ngừa giảm thiểu lao động cưỡng bức.
(vasep.com.vn) NOAA Fisheries của Mỹ đang lấy ý kiến công chúng về đề xuất mở rộng áp dụng nhật ký khai thác điện tử đối với các tàu cá thương mại hoạt động tại Vịnh Mexico và khu vực Nam Đại Tây Dương.
(vasep.com.vn) Chiều 28/5, UBND Xã Hồ Thị Kỷ, tỉnh Cà Mau, tổ chức lễ ký kết hợp tác với Công ty TNHH Xã hội tôm chứng nhận Minh Phú nhằm triển khai xây dựng mô hình 1500 ha vùng nuôi tôm sú đạt chuẩn chứng nhận quốc tế, giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn xã.
(vasep.com.vn) Công ty Cổ phần Thực phẩm Hùng Hậu, HungHau Foods, vừa được vinh danh tại Diễn đàn Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 33 với hai giải thưởng: “Top 10 Doanh nghiệp tiêu biểu Châu Á - Thái Bình Dương 2026” và “Top 10 Doanh nhân xuất sắc” dành cho CEO HungHau Foods, bà Nguyễn Yến.
(vasep.com.vn) Một nhóm 5 quốc gia gồm Pháp, Italy, Tây Ban Nha, Hà Lan và Lithuania đang thúc đẩy Liên minh châu Âu (EU) tăng cường các biện pháp điều tra và đối phó với những cáo buộc về thực tiễn thương mại không công bằng của Trung Quốc.
(vasep.com.vn) Liên minh châu Âu (EU) vừa quyết định loại Brazil khỏi danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu thịt và sản phẩm động vật vào thị trường này, tạo sức ép lớn lên ngành chăn nuôi và thủy sản Brazil. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Brazil kỳ vọng thúc đẩy thương mại với EU sau khi thỏa thuận tự do thương mại giữa EU và khối Mercosur được ký hồi đầu tháng 5.
(vasep.com.vn) Brazil nổi lên là thị trường nhập khẩu cá rô phi lớn nhất của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 với kim ngạch đạt 26 triệu USD — chiếm 54% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi cả nước. Đà tăng trưởng mạnh từ 148 nghìn USD năm 2024 lên 11 triệu USD năm 2025 cho thấy nhu cầu nhập khẩu tại thị trường này đang mở rộng nhanh. Tuy nhiên, tiềm năng này đang đứng trước rủi ro chính sách đáng chú ý khi Hạ viện Brazil đang xem xét dự luật cấm nhập khẩu cá rô phi nhằm bảo vệ sản xuất trong nước.
(vasep.com.vn) Thị trường cá minh thái toàn cầu đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới khi nguồn cung thắt chặt trước mùa khai thác B tại biển Bering của Mỹ, dự kiến bắt đầu từ ngày 10/6. Tại Nhật Bản, giá cá minh thái và các sản phẩm liên quan tiếp tục tăng mạnh do nhu cầu cao trong khi nguồn nguyên liệu chất lượng vẫn khan hiếm.
(vasep.com.vn) Thị trường bột cá toàn cầu đang kỳ vọng nguồn cung sẽ dần cải thiện sau khi Peru chính thức nối lại hoạt động khai thác cá cơm khu vực Bắc – Trung từ ngày 26/5, kết thúc lệnh cấm đánh bắt kéo dài 15 ngày. Động thái này được xem là tín hiệu tích cực đối với ngành nuôi trồng thủy sản thế giới trong bối cảnh nguồn cung bột cá thiếu hụt nghiêm trọng và giá liên tục lập đỉnh mới.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn