Về lý thuyết, lương tối thiểu là mức sàn để bảo vệ người lao động thu nhập thấp. Mặt khác, đây cũng là căn cứ để Nhà nước trích thu các khoản bảo hiểm, phí công đoàn, tính tiền làm thêm giờ… từ doanh nghiệp và người lao động. Các khoản đóng bảo hiểm được đưa vào Quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH) để tạo nguồn chi trả an sinh xã hội cho người lao động.
Điều này có nghĩa lương tối thiểu vùng là mức tiền lương tháng thấp nhất để tính mức đóng bảo hiểm. Các khoản trích nộp sẽ được điều chỉnh tùy theo độ tăng giảm của lương tối thiểu và tỷ lệ % đóng bảo hiểm.
Mức đóng BHXH hiện tại của Việt Nam đang cao nhất trong khu vực ASEAN, lên tới 32% tổng thu nhập tiền lương tháng (doanh nghiệp đóng 21,5%, người lao động đóng 10,5%). Đó là chưa kể 3% phí công đoàn (doanh nghiệp đóng 2%, người lao động đóng 1%).
Tại một số nước trong khu vực, tỷ lệ đóng bảo hiểm là 13% lương tháng tại Malaysia, tại Philippines là 10%, Indonesia 8%, Thái Lan 5%…
Trong vòng 9 năm, tỷ lệ đóng bảo hiểm của DN tăng từ 17% lên 21,5%, của NLĐ tăng từ 6% lên 10,5%. Mức đóng này cao đang cao nhất trong khu vực ASEAN. (Biểu đồ: Vĩnh Long)
Từ năm 2007 đến 2018, tỷ lệ đóng bảo hiểm được điều chỉnh tăng 9 điểm phần trăm, từ 23% lên 32% mức lương tối thiểu vùng. Không chỉ tỷ lệ đóng bảo hiểm tăng lên, mức lương tối thiểu vùng cũng được điều chỉnh tăng hàng năm. Điều này làm tăng mức đóng bảo hiểm tối thiểu.
Hai biểu đồ kèm bảng số liệu dưới đây thể hiện biên độ tăng và con số cụ thể đối với mức lương tối thiểu vùng qua các năm và mức trích đóng bảo hiểm tối thiểu qua các năm.
Cụ thể mức lương tối thiểu vùng qua các năm (đơn vị: đồng):
|
Năm |
Vùng I |
Vùng II |
Vùng III |
Vùng IV |
|
Từ 1/1/2009
đến 31/12/2009 |
800.000 |
740.000 |
690.000 |
650.000 |
|
Từ 1/1/2010
đến 31/12/2010 |
980.000 |
880.000 |
810.000 |
730.000 |
|
Từ 1/1/2011
đến 1/10/2011 |
1.350.000 |
1.200.000 |
1.050.000 |
830.000 |
|
Từ 1/10/2011
đến 31/12/2012 |
2.000.000 |
1.780.000 |
1.550.000 |
1.400.000 |
|
Từ 1/1/2013
đến 31/12/2013 |
2.350.000 |
2.100.000 |
1.800.000 |
1.650.000 |
|
Từ 1/1/2014 đến 31/12/2014 |
2.700.000 |
2.400.000 |
2.100.000 |
1.900.000 |
|
Từ 1/1/2015 |
3.100.000 |
2.750.000 |
2.400.000 |
2.150.000 |
|
Từ 1/1/2016 |
3.500.000 |
3.100.000 |
2.700.000 |
2.400.000 |
|
Từ 1/1/2017 |
3.750.000 |
3.320.000 |
2.900.000 |
2.580.000 |
|
Từ 1/1/2018 |
3.980.000 |
3.530.000 |
3.090.000 |
2.760.000 |
|
Từ 1/1/2019 |
4.180.000 |
3.710.000 |
3.250.000 |
2.920.000 |
Với lương tối thiểu vùng được điều chỉnh như trên, mức trích đóng bảo hiểm tối thiểu cũng thay đổi qua các năm như sau:
Mức trích đóng bảo hiểm tối thiểu tăng cao và tăng liên tục trong 10 năm qua. Chỉ duy nhất một lần giảm là trong 6 tháng cuối năm 2017 khi tỷ lệ đóng bảo hiểm điều chỉnh giảm từ 32,5% xuống 32%. Nhưng sau đó mức đóng bảo hiểm tối thiểu lại tăng do tiền lương tối thiểu tăng. (Biểu đồ: Vĩnh Long) (*)
Cụ thể mức trích đóng bảo hiểm tối thiểu qua các năm (đơn vị: đồng):
|
Năm |
Vùng I |
Vùng II |
Vùng III |
Vùng IV |
|
Từ 1/1/2009
đến 31/12/2009 |
200.000 |
185.000 |
172.500 |
162.500 |
|
Từ 1/1/2010
đến 31/12/2010 |
279.300 |
250.800 |
230.850 |
208.050 |
|
Từ 1/1/2011
đến 1/10/2011 |
384.750 |
342.000 |
299.250 |
236.550 |
|
Từ 1/10/2011
đến 31/12/2011 |
570.000 |
507.300 |
441.750 |
399.000 |
|
Từ 1/1/2012 đến 1/1/2013 |
610.000 |
542.900 |
472.750 |
427.000 |
|
Từ 1/1/2013
đến 31/12/2013 |
716.750 |
640.500 |
549.000 |
503.250 |
|
Từ 1/1/2014 đến 31/12/2014 |
877.500 |
780.000 |
682.500 |
617.500 |
|
Từ 1/1/2015 |
1.007.500 |
893.750 |
780.000 |
698.750 |
|
Từ 1/1/2016 |
1.137.500 |
1.007.500 |
877.500 |
780.000 |
|
Từ 1/1/2017 đến 1/5/2017 |
1.218.750 |
1.079.000 |
942.500 |
838.500 |
|
Từ 1/6/2017 đến 31/12/2017 |
1.200.000 |
1.062.400 |
928.000 |
825.600 |
|
Từ 1/1/2018 đến 1/1/2019 |
1.273.600 |
1.129.600 |
988.800 |
883.200 |
|
Từ 1/1/2019 (dự kiến) |
1.337.600 |
1.187.200 |
1.040.000 |
934.400 |
Mức trích đóng bảo hiểm tối thiểu cao nhất hiện nay là hơn 1,2 triệu đồng/tháng (vùng I). Với việc mức lương tối thiểu vùng năm 2019 tăng 5,3% so với năm 2018, nếu tỷ lệ trích đóng bảo hiểm không đổi (32%), dự kiến mức trích đóng bảo hiểm tối thiểu trong năm 2019 sẽ tăng lên hơn 1,3 triệu đồng/tháng (vùng I).
Ngoài ra, vì từ năm 2016, các khoản trích đóng BHXH được bổ sung thêm: không chỉ tính trên mức lương cơ bản (trước ngày 1/1/2016), mà bao gồm mức lương cơ bản và phụ cấp (từ ngày 1/1/2016), gồm mức lương cơ bản, phụ cấp và các khoản bổ sung khác (từ ngày 1/1/2018), theo đó, mức trích đóng bảo hiểm tính theo lương cơ bản theo bảng trên chỉ là mức trích đóng thấp nhất, chưa bao gồm mức trích đóng trên phụ cấp và các khoản bổ sung khác.
Tháng 3 vừa qua, trong văn bản gửi Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH, Bộ NN&PTNN và Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã đề xuất trở về mức đóng BHXH năm 2010 (giảm 4% so với hiện tại) và giảm 1% phí công đoàn để giảm áp lực tài chính đối với doanh nghiệp và người lao động.
Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) từ lâu đã chỉ ra tốc độ tăng lương tối thiểu vùng của Việt Nam rất không tương ứng với tốc độ tăng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Trong giai đoạn 2009-2016, tốc độ tăng tiền lương tối thiểu vùng bình quân cao hơn gần 4 lần so với tốc độ tăng GDP và cao hơn 3 lần so với tốc độ tăng CPI.
Thậm chí, tốc độ tăng lương tối thiểu cao hơn nhiều so với tốc độ tăng năng suất lao động. Thời gian qua, lương tối thiểu tăng từ 8-12%, trong khi tốc độ tăng năng suất lao động là 4-5%. Mức đóng bảo hiểm 22% lương tháng mà doanh nghiệp đang gánh là cao hơn nhiều về cả tỷ lệ (10% tại Thái Lan, 13% tại Malaysia, 10% tại Philippines, 8% tại Indonesia…) lẫn sự thiếu hợp lý khi năng suất lao động thấp hơn nhưng lại phải đóng mức bảo hiểm cao gấp nhiều lần.
Thống kê cho thấy mức đóng bảo hiểm tối thiểu liên tục tăng từ 2009 tới nay. Nếu tỷ lệ đóng bảo hiểm 32% tiếp tục áp dụng trong năm 2019, thì với mức tăng lương tối thiểu mới thông qua, tại vùng I, mức thu bảo hiểu tối thiểu sẽ tăng lên hơn 1,3 triệu đồng/tháng, tăng 568% so với năm 2009 (200.000 đồng/tháng). Tại vùng IV, mức đóng bảo hiểm tối thiểu cũng tăng tới 475%.
Thu nhập và bảo hiểm là hai nguồn tài chính đảm bảo đời sống của người lao động. Mức đóng bảo hiểm tối thiểu đang được xác định dựa trên mức lương tối thiểu. Nhưng khi mức lương tối thiểu liên tục được điều chỉnh tăng song không phản ánh mức tăng của năng suất lao động, không tương ứng với tốc độ tăng trưởng GDP và đồng đều với chỉ số giá tiêu dùng, thì việc đóng bảo hiểm trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp, chi phí sản xuất của doanh nghiệp leo thang, làm tăng nguy cơ người lao động bị trốn đóng bảo hiểm, bị sa thải.
Lúc này, quỹ bảo hiểm cũng như lương tối thiểu đã đi ngược với mục tiêu ban đầu của nó, là bảo đảm an sinh cho người lao động.
VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn