Ngành thủy sản Mỹ chia rẽ trước đề xuất thuế lao động cưỡng bức của USTR

Chính sách 08:25 14/07/2026 Lê Hằng
(vasep.com.vn) Các phiên điều trần của Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) về đề xuất áp thuế theo Section 301 liên quan đến lao động cưỡng bức đã cho thấy sự chia rẽ rõ rệt trong ngành thủy sản Mỹ. Trong khi các nhà nhập khẩu cảnh báo chi phí thuế có thể tăng mạnh, các nhà sản xuất tôm và cá da trơn nội địa lại ủng hộ áp thuế cao hơn, thậm chí kêu gọi cấm nhập khẩu đối với một số sản phẩm.

Các phiên điều trần kéo dài 3 ngày, từ ngày 7–9/7 tại Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ, tập trung vào đề xuất của USTR áp thuế bổ sung đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế. Đề xuất này được đưa ra với lý do các đối tác thương mại chưa áp dụng hoặc chưa thực thi đầy đủ lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Theo thông báo chính thức của USTR, cơ quan này đã khởi xướng 60 cuộc điều tra theo Section 301 từ ngày 12/3/2026, sau đó công bố kết quả và đề xuất hành động vào ngày 2/6/2026. USTR đề xuất mức thuế bổ sung 10% đối với một số nền kinh tế đã có một phần cơ chế cấm nhập khẩu hàng hóa sử dụng lao động cưỡng bức nhưng bị cho là thực thi chưa hiệu quả; và mức 12,5% đối với các nền kinh tế còn lại. Thời hạn nộp ý kiến bằng văn bản là ngày 6/7/2026, các phiên điều trần bắt đầu từ ngày 7/7/2026.

Theo Reuters, nhóm chịu mức thuế 10% gồm một số đối tác như Canada, Mexico, EU, Đài Loan và Anh; trong khi mức 12,5% được đề xuất đối với nhiều đối tác khác, trong đó có Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Hàn Quốc và Thụy Sĩ. Reuters cho biết đề xuất này được đưa ra sau khi các mức thuế khẩn cấp trước đó theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ, khiến chính quyền Mỹ tìm cách xây dựng lại cơ sở pháp lý cho chính sách thuế quan.

Trong ngành thủy sản, quan điểm giữa các nhóm lợi ích rất khác nhau. Nhóm nhập khẩu, phân phối, nhà hàng và bán lẻ cho rằng thuế mới sẽ làm tăng mạnh chi phí nhập khẩu thủy sản, trong khi người tiêu dùng Mỹ cuối cùng có thể phải trả giá cao hơn. Các nhà nhập khẩu cảnh báo đề xuất này có thể tạo ra khoảng 2,86 tỷ USD chi phí thuế mỗi năm đối với ngành.

Lập luận của nhóm nhập khẩu là Mỹ hiện phụ thuộc lớn vào nguồn cung thủy sản nước ngoài, đặc biệt ở các nhóm hàng như tôm, cá ngừ, cá thịt trắng, mực, bạch tuộc, cua và nhiều sản phẩm chế biến. Nếu thuế bổ sung được áp dụng trên diện rộng, chi phí nhập khẩu có thể tăng nhanh, gây áp lực lên chuỗi cung ứng, giá bán lẻ, dịch vụ thực phẩm và nhà hàng.

Ở chiều ngược lại, một số nhà sản xuất tôm và cá da trơn nội địa Mỹ ủng hộ cách tiếp cận cứng rắn hơn. Nhóm này cho rằng thuế cao hơn, thậm chí lệnh cấm nhập khẩu đối với một số sản phẩm, là cần thiết để bảo vệ sản xuất trong nước trước cạnh tranh giá thấp và các rủi ro liên quan đến lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng nước ngoài. Đây cũng là quan điểm thường được các nhóm sản xuất nội địa Mỹ nêu ra trong nhiều vụ việc thương mại trước đây, đặc biệt với tôm và cá da trơn.

Không chỉ ngành thủy sản, đề xuất của USTR cũng vấp phải phản ứng từ nhiều chính phủ đối tác. Mexico, Peru, Guatemala và Ecuador đã đề nghị được miễn trừ hoặc yêu cầu Mỹ xem xét lại, cho rằng họ đã có khuôn khổ pháp lý và biện pháp thực thi chống lao động cưỡng bức. Mexico nhấn mạnh hàng hóa tuân thủ Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada không nên bị áp thêm thuế, trong khi Peru cho rằng Mỹ chưa đưa ra bằng chứng cụ thể để biện minh cho việc áp thuế theo Section 301.

Ấn Độ cũng yêu cầu Mỹ xem xét lại đề xuất áp thuế 12,5%, cho rằng biện pháp này thiếu bằng chứng đầy đủ và chưa có đánh giá cụ thể theo từng quốc gia. New Delhi cho rằng cách tiếp cận này có thể gây thêm căng thẳng không cần thiết cho quan hệ thương mại song phương.

Ngay trong nội bộ Mỹ, đề xuất này cũng bị phản đối. Một nhóm 22 tổng chưởng lý bang thuộc đảng Dân chủ cho rằng kế hoạch áp thuế lên tới 12,5% đối với 59 nước và EU là không hợp pháp, có nguy cơ làm tăng giá hàng hóa cho người tiêu dùng và thiếu mối liên hệ trực tiếp với mục tiêu ngăn chặn lao động cưỡng bức. Nhóm này cho rằng USTR nên xử lý vấn đề thông qua hợp tác quốc tế thay vì áp thuế diện rộng.

Điểm khiến tiến trình này được chú ý hơn là hạn chót pháp lý trong tháng 7. Thời hạn ngày 24/7/2026 đang tạo thêm áp lực cho toàn bộ quá trình xem xét, khi USTR phải xử lý lượng lớn ý kiến từ doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các chính phủ đối tác trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Đối với Việt Nam, diễn biến này cần được theo dõi sát vì Mỹ là thị trường quan trọng của nhiều nhóm thủy sản xuất khẩu như tôm, cá tra, cá ngừ, mực – bạch tuộc và sản phẩm chế biến. Nếu đề xuất thuế được áp dụng rộng, chi phí nhập khẩu vào Mỹ có thể tăng, đồng thời các nhà nhập khẩu Mỹ có thể siết chặt hơn yêu cầu hồ sơ đối với nhà cung cấp nước ngoài.

Rủi ro lớn hơn không chỉ nằm ở mức thuế, mà còn ở xu hướng gắn thương mại với lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp thủy sản xuất khẩu sang Mỹ cần chủ động rà soát hồ sơ lao động, kiểm soát nhà cung cấp, nguồn nguyên liệu, cơ sở gia công, điều kiện làm việc và tài liệu chứng minh không sử dụng lao động cưỡng bức hoặc lao động trẻ em.

Hiện đề xuất của USTR vẫn đang trong quá trình xem xét. Tác động thực tế đối với thủy sản sẽ phụ thuộc vào quyết định cuối cùng của Mỹ, phạm vi miễn trừ nếu có, cách phân loại từng nền kinh tế và khả năng các nước, hiệp hội ngành hàng cũng như doanh nghiệp chứng minh được hệ thống kiểm soát lao động trong chuỗi cung ứng.

section 301 my

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới từ ngày 16 đến 20/11/2026

 |  10:28 20/11/2026

(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.

EU thúc đẩy tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ tại Tây Phi

 |  08:32 20/11/2026

(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.

Protein vi khuẩn có thể thay thế 50% bột cá trong thức ăn cá tráp vàng

 |  08:31 20/11/2026

(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.

Xuất khẩu thủy sản Nga sang Trung Quốc tăng hơn 2,5 lần trong 10 năm

 |  08:31 20/11/2026

(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).

Hải quân New Zealand hỗ trợ Quần đảo Cook chống khai thác thủy sản bất hợp pháp

 |  08:42 19/11/2026

(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.

EFPRA đề xuất mở rộng quy định EU về phụ phẩm chăn nuôi trong thức ăn thủy sản

 |  08:41 19/11/2026

(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.

Ấn Độ đứng thứ 7 thế giới về xuất khẩu thủy sản

 |  08:41 19/11/2026

(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.

Bồ Đào Nha giảm mua cá tuyết muối khô của Na Uy

 |  08:40 19/11/2026

(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.

Australia ứng dụng huỳnh quang tia X để theo dõi sự di chuyển của ghẹ xanh

 |  10:55 18/11/2026

(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.

Na Uy: Xuất khẩu cá thịt trắng giảm, giá phi lê cá tuyết tăng mạnh

 |  08:25 18/11/2026

(vasep.com.vn) – Xuất khẩu nhiều sản phẩm cá thịt trắng của Na Uy tiếp tục sụt giảm về khối lượng trong tuần cuối tháng 10/2026, trong khi giá một số mặt hàng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt là phi lê cá tuyết đông lạnh.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC