Theo Reuters, sau khi ông Trump đe dọa “cắt đứt toàn bộ thương mại” với Tây Ban Nha vì bất đồng liên quan đến chi tiêu quốc phòng trong NATO, các chuyên gia pháp lý cho rằng Nhà Trắng có thể tìm cách sử dụng IEEPA theo hướng hạn chế giao dịch kinh tế, thay vì áp thuế nhập khẩu trực tiếp. Tuy nhiên, cách tiếp cận này được dự báo sẽ gây tranh cãi lớn và có thể tiếp tục đối mặt với các vụ kiện.
IEEPA là đạo luật trao cho Tổng thống Mỹ quyền hạn đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp quốc gia liên quan đến an ninh, chính sách đối ngoại hoặc kinh tế. Chính quyền Trump từng sử dụng đạo luật này để áp các mức thuế khẩn cấp và thuế đối ứng. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết rằng IEEPA không trao quyền cho Tổng thống áp thuế nhập khẩu, qua đó vô hiệu hóa một phần quan trọng trong chính sách thuế quan trước đó của Nhà Trắng.
Dù vậy, phán quyết này chủ yếu giới hạn việc dùng IEEPA để áp thuế, chứ không loại bỏ hoàn toàn khả năng dùng đạo luật này để hạn chế giao dịch kinh tế trong trường hợp có tuyên bố khẩn cấp quốc gia. Đây là điểm khiến giới thương mại tiếp tục lo ngại, bởi Mỹ có thể chuyển từ công cụ thuế sang các biện pháp khác như cấm giao dịch, hạn chế nhập khẩu hoặc đình chỉ quan hệ thương mại với từng đối tác.
Trường hợp Tây Ban Nha đang được theo dõi sát vì nước này là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Mỹ tại châu Âu, đồng thời là nguồn cung lớn đối với một số mặt hàng thủy sản. Trong đó, Tây Ban Nha hiện là nhà cung cấp bạch tuộc hàng đầu cho thị trường Mỹ. Nếu thương mại song phương bị hạn chế, chuỗi cung ứng bạch tuộc, mực, cá ngừ, cá chẽm, vẹm chế biến và một số sản phẩm thủy sản đóng hộp có thể bị ảnh hưởng.
Đối với ngành thủy sản, diễn biến này cho thấy rủi ro thương mại của Mỹ chưa chấm dứt sau phán quyết về IEEPA. Ngược lại, chính quyền Mỹ có thể tiếp tục tìm kiếm các cơ sở pháp lý khác để duy trì sức ép thương mại, bao gồm Section 122, Section 301, Section 232 hoặc các biện pháp hạn chế giao dịch dựa trên tuyên bố khẩn cấp quốc gia.
Các nhà nhập khẩu thủy sản Mỹ vì vậy vẫn phải đối mặt với môi trường chính sách khó lường. Dù một số mức thuế theo IEEPA đã bị bác bỏ và đang mở ra khả năng hoàn thuế cho doanh nghiệp, các biện pháp mới có thể tiếp tục xuất hiện dưới hình thức khác. Điều này làm gia tăng bất định trong kế hoạch nhập khẩu, định giá, tồn kho và ký hợp đồng dài hạn.
Với các nước xuất khẩu thủy sản vào Mỹ, trong đó có Việt Nam, bài học quan trọng là cần theo dõi không chỉ thuế suất cụ thể, mà cả xu hướng sử dụng công cụ pháp lý của Mỹ trong thương mại quốc tế. Rủi ro hiện không chỉ đến từ thuế nhập khẩu, mà còn từ các biện pháp liên quan đến lao động cưỡng bức, an ninh kinh tế, phòng vệ thương mại, cấm nhập khẩu, hạn chế giao dịch và yêu cầu truy xuất nguồn gốc.
Trong bối cảnh này, doanh nghiệp thủy sản cần chủ động hơn trong quản trị rủi ro thị trường Mỹ. Việc đa dạng hóa thị trường, chuẩn bị hồ sơ tuân thủ, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, minh bạch chuỗi cung ứng và cập nhật nhanh các thay đổi chính sách sẽ là yếu tố quan trọng để giảm thiểu tác động từ các biến động thương mại bất ngờ.
Hiện khả năng Mỹ dùng IEEPA để cắt đứt hoặc hạn chế thương mại với một đối tác cụ thể vẫn mới dừng ở cảnh báo và phân tích pháp lý. Tuy nhiên, diễn biến này cho thấy chính sách thương mại của Mỹ đang bước vào giai đoạn phức tạp hơn, trong đó các công cụ thuế quan và phi thuế quan có thể được sử dụng linh hoạt để phục vụ mục tiêu đàm phán, gây sức ép hoặc bảo vệ lợi ích trong nước.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
(vasep.com.vn) – Xuất khẩu nhiều sản phẩm cá thịt trắng của Na Uy tiếp tục sụt giảm về khối lượng trong tuần cuối tháng 10/2026, trong khi giá một số mặt hàng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt là phi lê cá tuyết đông lạnh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn