Theo Reuters, sau khi ông Trump đe dọa “cắt đứt toàn bộ thương mại” với Tây Ban Nha vì bất đồng liên quan đến chi tiêu quốc phòng trong NATO, các chuyên gia pháp lý cho rằng Nhà Trắng có thể tìm cách sử dụng IEEPA theo hướng hạn chế giao dịch kinh tế, thay vì áp thuế nhập khẩu trực tiếp. Tuy nhiên, cách tiếp cận này được dự báo sẽ gây tranh cãi lớn và có thể tiếp tục đối mặt với các vụ kiện.
IEEPA là đạo luật trao cho Tổng thống Mỹ quyền hạn đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp quốc gia liên quan đến an ninh, chính sách đối ngoại hoặc kinh tế. Chính quyền Trump từng sử dụng đạo luật này để áp các mức thuế khẩn cấp và thuế đối ứng. Tuy nhiên, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết rằng IEEPA không trao quyền cho Tổng thống áp thuế nhập khẩu, qua đó vô hiệu hóa một phần quan trọng trong chính sách thuế quan trước đó của Nhà Trắng.
Dù vậy, phán quyết này chủ yếu giới hạn việc dùng IEEPA để áp thuế, chứ không loại bỏ hoàn toàn khả năng dùng đạo luật này để hạn chế giao dịch kinh tế trong trường hợp có tuyên bố khẩn cấp quốc gia. Đây là điểm khiến giới thương mại tiếp tục lo ngại, bởi Mỹ có thể chuyển từ công cụ thuế sang các biện pháp khác như cấm giao dịch, hạn chế nhập khẩu hoặc đình chỉ quan hệ thương mại với từng đối tác.
Trường hợp Tây Ban Nha đang được theo dõi sát vì nước này là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Mỹ tại châu Âu, đồng thời là nguồn cung lớn đối với một số mặt hàng thủy sản. Trong đó, Tây Ban Nha hiện là nhà cung cấp bạch tuộc hàng đầu cho thị trường Mỹ. Nếu thương mại song phương bị hạn chế, chuỗi cung ứng bạch tuộc, mực, cá ngừ, cá chẽm, vẹm chế biến và một số sản phẩm thủy sản đóng hộp có thể bị ảnh hưởng.
Đối với ngành thủy sản, diễn biến này cho thấy rủi ro thương mại của Mỹ chưa chấm dứt sau phán quyết về IEEPA. Ngược lại, chính quyền Mỹ có thể tiếp tục tìm kiếm các cơ sở pháp lý khác để duy trì sức ép thương mại, bao gồm Section 122, Section 301, Section 232 hoặc các biện pháp hạn chế giao dịch dựa trên tuyên bố khẩn cấp quốc gia.
Các nhà nhập khẩu thủy sản Mỹ vì vậy vẫn phải đối mặt với môi trường chính sách khó lường. Dù một số mức thuế theo IEEPA đã bị bác bỏ và đang mở ra khả năng hoàn thuế cho doanh nghiệp, các biện pháp mới có thể tiếp tục xuất hiện dưới hình thức khác. Điều này làm gia tăng bất định trong kế hoạch nhập khẩu, định giá, tồn kho và ký hợp đồng dài hạn.
Với các nước xuất khẩu thủy sản vào Mỹ, trong đó có Việt Nam, bài học quan trọng là cần theo dõi không chỉ thuế suất cụ thể, mà cả xu hướng sử dụng công cụ pháp lý của Mỹ trong thương mại quốc tế. Rủi ro hiện không chỉ đến từ thuế nhập khẩu, mà còn từ các biện pháp liên quan đến lao động cưỡng bức, an ninh kinh tế, phòng vệ thương mại, cấm nhập khẩu, hạn chế giao dịch và yêu cầu truy xuất nguồn gốc.
Trong bối cảnh này, doanh nghiệp thủy sản cần chủ động hơn trong quản trị rủi ro thị trường Mỹ. Việc đa dạng hóa thị trường, chuẩn bị hồ sơ tuân thủ, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, minh bạch chuỗi cung ứng và cập nhật nhanh các thay đổi chính sách sẽ là yếu tố quan trọng để giảm thiểu tác động từ các biến động thương mại bất ngờ.
Hiện khả năng Mỹ dùng IEEPA để cắt đứt hoặc hạn chế thương mại với một đối tác cụ thể vẫn mới dừng ở cảnh báo và phân tích pháp lý. Tuy nhiên, diễn biến này cho thấy chính sách thương mại của Mỹ đang bước vào giai đoạn phức tạp hơn, trong đó các công cụ thuế quan và phi thuế quan có thể được sử dụng linh hoạt để phục vụ mục tiêu đàm phán, gây sức ép hoặc bảo vệ lợi ích trong nước.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 15/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá nguyên liệu, nguồn cung và xu hướng tiêu dùng. Giá cá ngừ vằn tại Bangkok tăng lên 2.100 USD/tấn, mức cao nhất trong hơn 3 năm, trong khi giá nhiều loài cá tại Nga tiếp tục đi lên. Bên cạnh đó, nguồn cung bột cá, dầu cá toàn cầu vẫn chịu sức ép, thúc đẩy xu hướng tận dụng phụ phẩm thủy sản. Tại châu Á, cá tra Việt Nam được chú ý tại Nhật Bản, còn nhu cầu rong biển Hàn Quốc và thủy sản nhập khẩu tại Việt Nam tiếp tục có những tín hiệu mới.
(vasep.com.vn) Từ ngày 3/9/2026, Brazil không còn được phép xuất khẩu một số nhóm sản phẩm động vật dùng làm thực phẩm sang Liên minh châu Âu (EU), gồm thịt bò, gia cầm, thịt ngựa, sản phẩm nuôi trồng thủy sản, trứng, mật ong và lòng tự nhiên. Quyết định được đưa ra sau khi Brazil chưa đáp ứng các yêu cầu mới của EU về kiểm soát việc sử dụng thuốc thú y kháng sinh và chất kháng khuẩn trong chăn nuôi, sản xuất thực phẩm.
(vasep.com.vn) Ủy ban Đặc biệt của Tổng thống Hàn Quốc về Nông nghiệp, Thủy sản và Nông thôn vừa công bố kết quả của Nhóm Công tác Phát triển Chiến lược, tập trung vào việc nâng cao năng lực đội tàu khai thác xa bờ, đào tạo và giữ chân thuyền viên có chuyên môn, củng cố tài chính cho doanh nghiệp khai thác và mở rộng hoạt động tại các ngư trường quốc tế.
(vasep.com.vn) Việc Hoa Kỳ liên tục thay đổi căn cứ pháp lý, mức thuế và phạm vi áp dụng đang tạo ra một nghịch lý: thuế nhập khẩu có thể hỗ trợ một bộ phận ngư dân trong nước, nhưng đồng thời làm tăng chi phí, thu hẹp tiêu thụ và gây rủi ro cho các nhà nhập khẩu, chế biến, phân phối và xuất khẩu thủy sản Mỹ. Tác động lớn nhất không chỉ nằm ở mức thuế, mà ở tình trạng doanh nghiệp không thể biết chính sách nào sẽ còn hiệu lực trong vài tháng tới.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 14/9 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về nguồn cung, giá cả và thương mại. Argentina dừng khai thác tôm đỏ, trong khi sản lượng cá ngừ Ecuador tiếp tục giảm. Tại châu Á, Nhật Bản đối mặt nguồn cá mòi suy giảm, còn Indonesia và Philippines đẩy mạnh hoạt động thương mại thủy sản. Bên cạnh đó, rủi ro El Niño tiếp tục gây sức ép lên nguồn nguyên liệu bột cá, dầu cá và chi phí nuôi trồng.
(vasep.com.vn) Các tàu nhỏ không đăng ký, không có dấu hiệu nhận diện quốc gia đang trở thành một thách thức lớn đối với an ninh hàng hải Đông Phi, khi được sử dụng cho khai thác IUU, buôn lậu ma túy, vũ khí, động vật hoang dã và thậm chí hỗ trợ cướp biển.
(vasep.com.vn) Các mức thuế mới của Hoa Kỳ không chỉ làm tăng giá thủy sản nhập khẩu, mà còn đang phân chia lại thị phần giữa các nước cung cấp, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển hướng sang EU, Trung Quốc, Nhật Bản và các thị trường khu vực. Tôm Ecuador mở rộng tại Mỹ, Ấn Độ tăng bán sang châu Á và châu Âu; cá hồi Chile, Na Uy đứng trước áp lực cạnh tranh từ Canada, Iceland và Quần đảo Faroe; trong khi Việt Nam chịu bất lợi tương đối do mức thuế cao hơn một số đối thủ trực tiếp.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá tra Việt Nam sang thị trường Anh đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Anh đạt 43 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 7, xuất khẩu đạt 7 triệu USD, tăng 30%, cho thấy nhu cầu tại thị trường này vẫn khá ổn định trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng toàn cầu có nhiều biến động.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 11/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều biến động về giá nguyên liệu, nguồn cung và cạnh tranh thương mại. Giá tôm tại Mỹ giảm sâu khi Ecuador và Ấn Độ gia tăng sức ép nguồn cung, trong khi ngành tôm toàn cầu tiếp tục xu hướng tích hợp chuỗi. Giá cá ngừ vằn và cá minh thái duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, còn Trung Quốc đẩy mạnh mục tiêu phát triển sản lượng và công nghệ nuôi thủy sản. Bên cạnh đó, các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản tiếp tục có những tín hiệu mới về nhu cầu tiêu thụ và nhập khẩu thủy sản.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
