Nhiều nước phản ứng trước nguy cơ bị Mỹ áp thuế theo điều khoản 301

Chính sách 14:00 18/07/2026 Lê Hằng
(vasep.com.vn) Đề xuất của Mỹ áp thuế bổ sung 10% - 12,5% đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế với lý do liên quan đến lao động cưỡng bức đang vấp phải phản ứng từ nhiều đối tác thương mại. Từ Canada, Australia đến Sri Lanka, Mexico, Peru, Guatemala, Ecuador và Ấn Độ, nhiều nước cho rằng cáo buộc của Mỹ chưa đủ cơ sở, đồng thời tìm cách chứng minh năng lực kiểm soát chuỗi cung ứng để tránh bị áp thuế.

Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) ngày 2/6/2026 công bố kết quả điều tra theo Section 301 đối với 60 nền kinh tế, liên quan đến việc các đối tác thương mại bị cho là chưa áp dụng hoặc chưa thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Theo đề xuất, Mỹ có thể áp thuế bổ sung 10% đối với một nhóm nền kinh tế và 12,5% đối với nhóm còn lại. Thời hạn nộp ý kiến bằng văn bản là ngày 6/7/2026, phiên điều trần bắt đầu từ ngày 7/7/2026.

Động thái này được xem là một phần trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm xây dựng lại cơ sở pháp lý cho các biện pháp thuế quan, sau khi một số mức thuế khẩn cấp theo IEEPA trước đó bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ. Reuters cho biết đề xuất của USTR đã bị nhiều đối tác thương mại phản đối, trong khi các nước cho rằng Mỹ đang sử dụng vấn đề lao động cưỡng bức như một lý do để mở rộng chính sách thuế quan.

Canada cam kết siết luật chuỗi cung ứng

Canada, một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, cho biết sẽ tăng cường luật quản lý chuỗi cung ứng sau khi bị đe dọa áp thuế bổ sung 10%. Thủ tướng Canada Mark Carney khẳng định nước này có khuôn khổ pháp lý mạnh về chống lao động cưỡng bức và không muốn bất kỳ yếu tố lao động cưỡng bức nào xuất hiện trong hàng hóa, dịch vụ.

Tuy nhiên, một số chuyên gia Canada thừa nhận vấn đề nằm ở khâu thực thi. Luật chống nô lệ hiện đại trong chuỗi cung ứng của Canada được thông qua năm 2023, nhưng có ý kiến cho rằng cơ chế này chưa được sử dụng đủ hiệu quả để điều tra hồ sơ doanh nghiệp hoặc xử phạt trường hợp không tuân thủ. Điều này khiến Ottawa vừa phản đối cách tiếp cận thuế quan của Mỹ, vừa phát tín hiệu sẽ củng cố thực thi để tránh rủi ro thương mại.

Australia bác bỏ cáo buộc, cho rằng thuế là không chính đáng

Australia cũng phản ứng mạnh trước cáo buộc của Mỹ. Bộ trưởng Thương mại Don Farrell đã gặp Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer để phản đối, cho rằng Australia có hệ thống pháp luật vững chắc về chống nô lệ hiện đại, lao động cưỡng bức, buôn người và lao động trẻ em. Australia thuộc nhóm có thể chịu mức thuế 12,5% nếu đề xuất của USTR được triển khai.

Australia hiện có Modern Slavery Act 2018, yêu cầu doanh nghiệp và tổ chức lớn báo cáo rủi ro nô lệ hiện đại trong hoạt động và chuỗi cung ứng. Canberra cho rằng việc Mỹ xếp Australia vào nhóm cần áp thuế là không phù hợp với thực tế pháp lý và quan hệ thương mại giữa hai nước.

Sri Lanka điều chỉnh hải quan và chính sách lao động để tránh thuế 12,5%

Khác với Canada và Australia, Sri Lanka có cách tiếp cận thiên về điều chỉnh chính sách để tránh bị áp thuế. Theo Reuters, nước này đang lên kế hoạch tăng cường kiểm tra hải quan và cải thiện chính sách lao động nhằm đáp ứng các yêu cầu của Mỹ. Sri Lanka dự kiến tăng năng lực nhận diện hàng hóa có liên quan đến lao động cưỡng bức, đồng thời thúc đẩy các tiêu chuẩn lao động quốc tế, bao gồm Công ước 190 của Tổ chức Lao động Quốc tế về bạo lực và quấy rối tại nơi làm việc.

Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Sri Lanka, với kim ngạch khoảng 3 tỷ USD/năm, chủ yếu là hàng may mặc. Dù thủy sản không phải ngành xuất khẩu lớn nhất, Sri Lanka vẫn có một số mặt hàng đáng chú ý vào Mỹ như cua, cá ngừ vây vàng và tôm. Vì vậy, mức thuế bổ sung 12,5% nếu được áp dụng có thể ảnh hưởng đến cả những ngành có quy mô nhỏ hơn nhưng đang tăng trưởng.

Mỹ Latinh yêu cầu miễn trừ, nhấn mạnh đã có cơ chế kiểm soát

Tại các phiên điều trần của USTR, nhiều nước Mỹ Latinh như Mexico, Peru, Guatemala và Ecuador đã đề nghị Mỹ miễn trừ hoặc xem xét lại đề xuất thuế. Các nước này cho rằng họ đã có khung pháp lý và biện pháp thực thi để chống lao động cưỡng bức, đồng thời phản đối việc bị áp thuế diện rộng khi USTR chưa đưa ra bằng chứng cụ thể cho từng trường hợp.

Mexico nhấn mạnh hàng hóa tuân thủ Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) không nên bị áp thêm thuế. Peru cho rằng Mỹ chưa cung cấp đủ cơ sở để chứng minh việc áp dụng Section 301 là hợp lý. Các phản ứng này cho thấy nhiều nước không phủ nhận tầm quan trọng của chống lao động cưỡng bức, nhưng phản đối cách Mỹ biến vấn đề này thành công cụ thuế quan đơn phương.

Ấn Độ nêu quan ngại về cách áp dụng thiếu nhất quán

Ấn Độ cũng phản ứng trước đề xuất của Mỹ, cho rằng cách tiếp cận theo Section 301 có điểm thiếu nhất quán và nên được xử lý thông qua đối thoại thương mại song phương thay vì áp thuế đơn phương. Một số nguồn tin Ấn Độ cho biết New Delhi đã chỉ ra các ngoại lệ và cách áp dụng chọn lọc trong đề xuất của Mỹ, đồng thời khẳng định nước này có quy định cấm lao động cưỡng bức.

Phản ứng ngay trong nội bộ Mỹ

Không chỉ các nước đối tác, đề xuất của USTR cũng vấp phải phản đối trong nội bộ Mỹ. Một nhóm 22 tổng chưởng lý bang thuộc đảng Dân chủ cho rằng kế hoạch áp thuế lên tới 12,5% đối với 59 nước và EU là không hợp pháp, có thể làm tăng giá hàng hóa cho người tiêu dùng và thiếu mối liên hệ rõ ràng với mục tiêu chống lao động cưỡng bức. Nhóm này cho rằng USTR nên xử lý vấn đề thông qua hợp tác quốc tế, thay vì áp thuế diện rộng.

Tác động với thủy sản: không chỉ là thuế, mà là hồ sơ tuân thủ

Đối với ngành thủy sản, đề xuất Section 301 này có ý nghĩa rộng hơn câu chuyện thuế. Nhiều nền kinh tế trong danh sách của USTR là nguồn cung thủy sản quan trọng cho Mỹ, gồm tôm, cá ngừ, cua, cá hồi, mực, bạch tuộc, cá thịt trắng và sản phẩm chế biến. Nếu thuế bổ sung được áp dụng, chi phí nhập khẩu có thể tăng, ảnh hưởng đến nhà nhập khẩu, chuỗi nhà hàng, bán lẻ và người tiêu dùng Mỹ.

Tuy nhiên, tác động lớn hơn nằm ở xu hướng chính sách: Mỹ đang gắn thương mại nhập khẩu với yêu cầu về lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng. Điều này có thể khiến nhà nhập khẩu Mỹ yêu cầu nhà cung cấp nước ngoài cung cấp thêm hồ sơ về lao động, nguồn nguyên liệu, nhà thầu phụ, cơ sở sản xuất và hệ thống kiểm soát rủi ro.

Với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, diễn biến này cần được theo dõi sát. Doanh nghiệp cần chuẩn bị tốt hơn hồ sơ trách nhiệm xã hội, kiểm soát lao động trong chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, đánh giá nhà cung cấp và tài liệu chứng minh không sử dụng lao động cưỡng bức hoặc lao động trẻ em.

Hiện đề xuất của USTR vẫn trong giai đoạn tham vấn và điều trần. Tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào quyết định cuối cùng của Mỹ, phạm vi miễn trừ nếu có, phản ứng của các đối tác thương mại và khả năng các nước chứng minh được hệ thống pháp lý, thực thi của mình đáp ứng yêu cầu chống lao động cưỡng bức.

my section 301

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới từ ngày 16 đến 20/11/2026

 |  10:28 20/11/2026

(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.

EU thúc đẩy tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ tại Tây Phi

 |  08:32 20/11/2026

(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.

Protein vi khuẩn có thể thay thế 50% bột cá trong thức ăn cá tráp vàng

 |  08:31 20/11/2026

(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.

Xuất khẩu thủy sản Nga sang Trung Quốc tăng hơn 2,5 lần trong 10 năm

 |  08:31 20/11/2026

(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).

Hải quân New Zealand hỗ trợ Quần đảo Cook chống khai thác thủy sản bất hợp pháp

 |  08:42 19/11/2026

(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.

EFPRA đề xuất mở rộng quy định EU về phụ phẩm chăn nuôi trong thức ăn thủy sản

 |  08:41 19/11/2026

(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.

Ấn Độ đứng thứ 7 thế giới về xuất khẩu thủy sản

 |  08:41 19/11/2026

(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.

Bồ Đào Nha giảm mua cá tuyết muối khô của Na Uy

 |  08:40 19/11/2026

(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.

Australia ứng dụng huỳnh quang tia X để theo dõi sự di chuyển của ghẹ xanh

 |  10:55 18/11/2026

(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.

Na Uy: Xuất khẩu cá thịt trắng giảm, giá phi lê cá tuyết tăng mạnh

 |  08:25 18/11/2026

(vasep.com.vn) – Xuất khẩu nhiều sản phẩm cá thịt trắng của Na Uy tiếp tục sụt giảm về khối lượng trong tuần cuối tháng 10/2026, trong khi giá một số mặt hàng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt là phi lê cá tuyết đông lạnh.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC