Chế biến, xuất khẩu hải sản: Khó ngay từ “đầu vào”

Nguyên liệu 08:30 21/08/2024
Nguồn cung nguyên liệu hải sản cho chế biến, xuất khẩu tại Việt Nam hiện nay dựa vào 3 nguồn chính: đánh bắt, nuôi biển và nhập khẩu. Tuy nhiên, do chủng loại hải sản nuôi biển vẫn chưa phong phú, nên phần lớn nguyên liệu vẫn phải phụ thuộc vào đánh bắt. Trong khi đó, các quy định mới liên quan đến khai thác đang khiến ngành thủy sản thêm khó khăn.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu hải sản trong 7 tháng năm 2024 đạt khoảng 2,1 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước.

Hải sản của Việt Nam được xuất khẩu tới 129 thị trường, trong đó 3 thị trường lớn nhất là Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hàn Quốc. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu hải sản sang Nhật Bản đạt 444 triệu USD, giảm 4%; sang Hoa Kỳ đạt 300 triệu USD, tăng 14%; sang Hàn Quốc đạt 207 triệu USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước.

Xuất khẩu cá ngừ gặp khó vì quy định mới

VASEP cho biết cá ngừ vẫn là mặt hàng đứng đầu về giá trị kim ngạch xuất khẩu trong nhóm hải sản của Việt Nam. Trong 7 tháng năm 2024, xuất khẩu cá ngừ sang Hoa Kỳ và EU đều ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ, lần lượt là 22% và 36%. Ngoài ra, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang các thị trường như Israel, Nga và Hàn Quốc cũng chứng kiến sự tăng trưởng tốt.

Tại thị trường EU, cá ngừ đóng hộp đang là sản phẩm chủ lực, đạt 62 triệu USD, chiếm gần 49% kim ngạch xuất khẩu cá ngừ vào thị trường này. Đức, Ba Lan, Hà Lan, Italy, Sip và Đan Mạch là 6 thị trường nhập khẩu cá ngừ nhiều nhất trong khối EU.

Trong đó, Ba Lan và Đan Mạch là 2 nước đang tăng mạnh nhập khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam. Trái lại, Hà Lan lại giảm nhập khẩu mặt hàng này. Nguyên nhân là bởi từ sau khi chi phí vận chuyển tăng cao, các nước EU có xu hướng giảm nhập khẩu cá ngừ qua các cảng trung chuyển của Hà Lan, tăng nhập khẩu trực tiếp để giảm bớt chi phí.

Tuy nhiên, xuất khẩu cá ngừ hiện đang gặp khó ở khâu khai thác, do Nghị định 37/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ 19/5/2024) quy định về kích cỡ chiều dài nhỏ nhất cho phép khai thác đối với cá ngừ vằn là 0,5m.

Theo VASEP, hiện các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cá ngừ không mua được nguyên liệu cá ngừ đúng theo quy định mới, một số doanh nghiệp cá ngừ đã dừng hoàn toàn việc thu mua nguyên liệu cá ngừ vằn khai thác trong nước của ngư dân do không đảm bảo kích cỡ 100% đạt 0,5 mét trở lên. Hầu hết các cảng cá hiện nay đã ngừng xác nhận nguyên liệu (giấy S/C) cho các lô hàng cá ngừ vằn do kích thước cá khai thác nhỏ hơn quy định của Nghị định 37.

“Mặc dù quy định nêu ra dựa trên cơ sở nghiên cứu khoa học, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nhưng quy định này đang khiến cho nhiều doanh nghiệp chế biến xuất khẩu sản phẩm cá ngừ khan hiếm nguồn nguyên liệu, nguy cơ mất nhiều thị trường lớn”, ông Vũ Duyên Hải, Trưởng phòng Khai thác thủy sản của Tổng cục Thủy sản, cảnh báo. Đồng thời, ông Hải kiến nghị cần phải điều chỉnh cho phù hợp trong thời gian sớm nhất.

Hiện, các doanh nghiệp không có đủ nguồn cung cá ngừ vằn (nguyên liệu chủ lực của ngành chế biến và xuất khẩu cá ngừ đóng hộp) có xuất xứ thuần túy để sản xuất và xuất khẩu. Vì vậy, dự kiến xuất khẩu cá ngừ sẽ khó duy trì được tăng trưởng trong thời gian từ nay đến cuối năm. Do đó, sẽ rất khó để ngành cá ngừ giành lại được mốc 1 tỷ USD như mục tiêu đề ra cho năm 2024.

Hàn Quốc tăng nhập khẩu mực, bạch tuộc

Trong 7 tháng năm 2024, mực và bạch tuộc là sản phẩm đứng vị trí thứ hai về kim ngạch xuất khẩu trong nhóm hải sản, đạt khoảng 351 triệu USD, tương đương cùng kỳ năm 2023. Hàn Quốc là thị trường tiêu thụ mực, bạch tuộc lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 140 triệu USD, chiếm hơn 40% tổng giá trị xuất khẩu mặt hàng này, tăng 13% so với cùng kỳ năm trước.

Trong nhóm này, bạch tuộc là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Hàn Quốc, chiếm tỷ trọng 71,9%, mực chiếm 28,1%. Hàn Quốc chủ yếu nhập khẩu từ Việt Nam bạch tuộc đông lạnh, bạch tuộc cắt đông lạnh, bạch tuộc nguyên con làm sạch đông lạnh, mực khô lột da, mực nút đông lạnh…

Theo VASEP, Hàn Quốc đang giảm nhập khẩu từ các nguồn cung khác như Nhật Bản, Trung Quốc, Peru, nên tăng nhập khẩu từ Việt Nam. Nguồn cung mực, bạch tuộc từ Trung Quốc cho các thị trường như Hàn Quốc cũng giảm sút do thiếu hụt nguyên liệu chế biến. Dự kiến xuất khẩu mực, bạch tuộc của Việt Nam sang Hàn Quốc tiếp tục tăng trưởng dương trong các tháng tiếp theo của năm 2024.

Cùng với sản phẩm xuất khẩu chủ lực là cá ngừ, mực và bạch tuộc, trong 7 tháng năm 2024, xuất khẩu cua ghẹ và giáp xác khác đạt 83 triệu USD; nhuyễn thể hai mảnh vỏ đạt 81 triệu USD, còn lại là cá biển và hải sản khác. Trong nhóm cá biển, nhiều mặt hàng cá biển có kim ngạch xuất khẩu tăng mạnh như: cá chẽm có tăng trưởng xuất khẩu 27% đạt trên 42 triệu USD, cá chỉ vàng tăng 14% đạt trên 34 triệu USD…

Hiện nay, nguồn cung nguyên liệu hải sản cho chế biến, xuất khẩu tại Việt Nam dựa vào 3 nguồn chính: đánh bắt, nuôi biển và nhập khẩu. Theo Tổng cục Thủy sản, năm 2023, tổng sản lượng nuôi biển đạt 789,8 nghìn tấn, tăng 10,1% so với năm 2022, gồm: cá biển 46 nghìn tấn; tôm hùm 3,8 nghìn tấn; nhuyễn thể 440 nghìn tấn; hải sản khác 300 nghìn tấn.

Dự kiến sản lượng hải sản nuôi biển thu hoạch năm 2024 đạt hơn 900 nghìn tấn. Tuy vậy, chủng loại hải sản nuôi biển vẫn chưa phong phú, chủ yếu là cá mú, cá chẽm, tôm hùm, nhuyễn thể hai mảnh vỏ… Nhiều loại hải sản khác đang xuất khẩu rất mạnh nhưng lại chưa nuôi được, như: cá ngừ, bạch tuộc, cá thu, cá chỉ vàng, cá minh thái, cá cam… Do vậy, phần lớn nguyên liệu hải sản vẫn phụ thuộc vào đánh bắt.

Vẫn khó giảm sản lượng đánh bắt

Theo Tổng cục Thủy sản, hiện cả nước có 85.980 tàu cá, trong đó tàu cá có chiều dài từ 6-12m là 39.867 chiếc; tàu có chiều dài từ 12-15m là 16.561 chiếc; tàu có chiều dài từ 15-24m là 27.022 chiếc; tàu trên 24m là 2.530 chiếc.

Mới đây, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 371/TB-VPCP ngày 10/8/2024 kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang về các giải pháp khắc phục hạn chế trong hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS). Theo đó, để đạt mục tiêu gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu (EC) trong năm 2024, cần tập trung hoàn thiện và vận hành hiệu quả hệ thống VMS từ trung ương đến địa phương...

Theo VnEconomy

che bien hai san xuat khau hai san

TIN MỚI CẬP NHẬT

TIÊU CHÍ XÉT CHỌN & VINH DANH DOANH NGHIỆP HỘI VIÊN VASEP XUẤT KHẨU XUẤT SẮC NĂM 2026

 |  11:33 17/11/2026

Theo truyền thống hàng năm của Hiệp hội VASEP, nhằm ghi nhận và vinh danh các doanh nghiệp hội viên có thành tích cao trong xuất khẩu thủy sản tại mỗi Tỉnh, Ban Lãnh đạo Hiệp hội đã thông qua Bản tiêu chí xét chọn các DN thủy sản hội viên có kết quả XK thủy sản xuất sắc trong năm 2026, và tiến hành vinh danh trao kỷ niệm chương tại Hội nghị toàn thể Hiệp hội và Tổng kết Xuất khẩu vào ngày 25/12/2026 tại KS Mariott, Tp. Hồ Chí Minh.

Nhập khẩu tôm của Mỹ tăng 12% trong tháng 9/2026

 |  08:17 17/11/2026

(vasep.com.vn) Tháng 9/2026, Mỹ nhập khẩu 71.016 tấn tôm, trị giá 607 triệu USD, tăng 12% về lượng và 9% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng thứ năm liên tiếp lượng nhập khẩu tăng, đưa kết quả lũy kế 9 tháng trở lại mức tăng trưởng dương.

Nhật Bản: Ngành kamaboko chịu áp lực nguyên liệu

 |  08:07 17/11/2026

(vasep.com.vn) Ngành sản xuất kamaboko (chả cá Nhật Bản) đang chịu sức ép từ giá surimi tăng cao, nguồn cung nguyên liệu thu hẹp và cạnh tranh thu mua từ thị trường quốc tế. Trong khi đó, thanh cua ngày càng phổ biến ở nước ngoài, tạo thêm áp lực cho các nhà sản xuất Nhật Bản.

Cá rô phi Việt Nam mở rộng hiện diện tại thị trường châu Phi

 |  08:07 17/11/2026

(vasep.com.vn) Chín tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang các thị trường châu Phi đạt 2,1 triệu USD, tăng 160% so với cùng kỳ năm trước. Châu Phi hiện chiếm 2% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam, nhưng là một trong những khu vực có tốc độ tăng trưởng cao.

Uganda tiêu hủy 110.000 ngư cụ khai thác bất hợp pháp trị giá 400 triệu shilling

 |  08:00 17/11/2026

(vasep.com.vn) Chính phủ Uganda vừa tiến hành tiêu hủy khoảng 110.000 ngư cụ khai thác bất hợp pháp, trị giá 400 triệu shilling Uganda, nhằm tăng cường thực thi pháp luật nghề cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và ngăn chặn các phương thức khai thác mang tính hủy diệt.

Bản tin Logistics lạnh tuần 9–15/11/2026: Cước vận tải phân hóa, nhiều tuyến xuất khẩu đối mặt áp lực mới

 |  16:59 16/11/2026

(vasep.com.vn) Chi phí vận chuyển container lạnh tiếp tục biến động: phụ phí đi Bờ Đông Nam Mỹ giảm 1.000 USD/40RF, trong khi tuyến Australia và Địa Trung Hải xuất hiện các đợt tăng giá mới.

Hà Tĩnh: Chuyển ao tôm sang nuôi cá chim vây vàng cho lãi cao

 |  08:47 16/11/2026

(vasep.com.vn) Trước tình trạng nuôi tôm thẻ chân trắng kém hiệu quả do dịch bệnh và biến động môi trường, nhiều hộ dân ven biển Hà Tĩnh đang chuyển sang nuôi cá chim vây vàng. Mô hình bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực, giúp tận dụng diện tích ao đầm và đa dạng hóa đối tượng nuôi.

Brazil tìm hướng đa dạng hóa xuất khẩu rô phi

 |  08:47 16/11/2026

(vasep.com.vn) Phi lê rô phi đông lạnh đang được ngành cá Brazil xem là hướng đi mới để mở rộng thị trường xuất khẩu. Tại Seafood Show Latin America 2026, Hiệp hội Nuôi cá Brazil (PEIXE BR) đánh giá phi lê đông lạnh là cơ hội để đa dạng hóa điểm đến, trong bối cảnh xuất khẩu hiện tập trung chủ yếu vào sản phẩm tươi. Điều kiện để mở rộng là đáp ứng được các quy định của bên mua, dù hiệp hội chưa đưa ra dự báo về sản lượng, doanh thu hay thời gian.

Giảm bột cá trong thức ăn thủy sản có thể làm tăng phát thải carbon

 |  08:45 16/11/2026

(vasep.com.vn) Việc giảm sử dụng bột cá và dầu cá, thay bằng nguyên liệu thực vật trong thức ăn thủy sản không phải lúc nào cũng giúp giảm tác động môi trường. Một nghiên cứu được trình bày tại Hội nghị của Tổ chức Bột cá và Dầu cá Quốc tế (IFFO), diễn ra ngày 19–21/10/2026 tại Argentina, cho thấy sự thay đổi này có thể làm tăng đáng kể lượng phát thải carbon, nhu cầu sử dụng đất và nước.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC