Báo cáo do một nhóm các nhà kinh tế học và nhà khoa học Hoa Kỳ - Na Uy thực hiện, có tiêu đề: "Trung Quốc nhập khẩu thủy sản - Không phải để tiêu thụ trong nước?" , cho thấy lĩnh vực chế biến thủy sản của Trung Quốc, dựa trên quy mô và chi phí thấp, đe dọa tính bền vững của ngành thủy sản ở các nơi khác với việc tạo điều kiện cho việc dán nhãn sai.
Điều này mâu thuẫn với tuyên bố rằng nhu cầu nội địa của Trung Quốc đang thúc đẩy nhập khẩu ồ ạt ở Trung Quốc, bởi nhập khẩu có tương quan thuận với tăng trưởng kinh tế và dân số, ngoại trừ một số loài nhập khẩu như cá hồi Đại Tây Dương chủ yếu phục vụ thị trường nội địa.
Hoạt động chế biến cá đánh bắt tự nhiên của Trung Quốc để tái xuất khẩu vượt trội so với chế biến ở các nơi khác trên thế giới. Báo cáo tính toán rằng 11% thương mại thủy sản toàn cầu bao gồm sản phẩm được tính là nhập khẩu đến Trung Quốc và sau đó chế biến và xuất khẩu đến quốc gia khác.
Chỉ một số loài do Trung Quốc sản xuất để hướng đến xuất khẩu, bao gồm cá mòi, cá thu, bạch tuộc và cá rô phi, "và một số loài chủ yếu được nhập khẩu để tiêu thụ trong nước, chẳng hạn như cá hồi Đại Tây Dương, hoặc các trường hợp cá tuyết, khả năng cao có thể được xuất khẩu với một tên khác. ”
Báo cáo chỉ ra rằng xuất khẩu cá tuyết và cá tuyết chấm đen của Trung Quốc chiếm hơn 35% so với nhập khẩu của nước này, cho thấy sự thay thế bởi “cá thịt trắng rẻ hơn như cá tuyết xanh, không có xuất khẩu nào được ghi nhận”.
Nghiên cứu cho rằng, quy mô chế biến khổng lồ để phục vụ tái xuất khẩu của Trung Quốc tạo ra không gian cho việc dán nhãn sai và bao che cho các hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU),...
Xuất khẩu từ Trung Quốc có một phần của nhập khẩu và sản xuất kết hợp, vượt quá 100% đối với một số loài có giá trị cao hơn như cá tuyết và cá tuyết chấm đen, cung cấp bằng chứng về việc dán nhãn sai. “Một nghiên cứu về các loài khác nhau đã tiết lộ, ví dụ, 57% và 39% nhập khẩu cá hồi Thái Bình Dương của Trung Quốc lần lượt có nguồn gốc từ Hoa Kỳ và Nga. Điều này rất quan trọng đối với tính bền vững của thủy sản vì giai đoạn chế biến là cơ hội cho việc dán nhãn sai quốc gia xuất xứ và loài. ”
Báo cáo lưu ý rằng có nhiều câu hỏi về độ tin cậy của dữ liệu và nhãn mác của cả mực nang/mực ống và cá ngừ. Mực nang và mực ống chiếm 72% tổng sản lượng đánh bắt của đội tàu xa bờ của Trung Quốc, và cá ngừ chiếm 15,3%. 10% tổng sản lượng mực nang và mực ống của Trung Quốc (trong đó 40% được xuất khẩu) được cung cấp bởi nhập khẩu.
Việc truy xuất nguồn gốc là rất cần thiết, theo lời kêu gọi của các tác giả báo cáo. Theo báo cáo, mặc dù hệ thống thẻ đỏ và thẻ vàng của EU và Chương trình Giám sát Nhập khẩu Thủy sản của Hoa Kỳ chỉ là “bước khởi đầu”, nhưng vẫn còn thiếu sót.
"Chương trình của Hoa Kỳ thậm chí không bao gồm cá hồi Alaska và cá minh thái," báo cáo cho biết. “Việc sử dụng có hệ thống công nghệ blockchain và sự phối hợp quốc tế có thể cho phép truy tìm hải sản từ các vùng lãnh hải khác nhau được đưa vào chế biến và tái xuất khẩu; và do đó giảm bớt các động lực đánh bắt quá mức.”
Được hỗ trợ một phần bởi khoản trợ cấp của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, báo cáo cho thấy mô hình tái xuất khẩu của Trung Quốc đã “vô tình” gây bất lợi và thiệt hại cho các cộng đồng đánh bắt và các cộng đồng phụ thuộc thủy sản những nơi khác, với mô hình chế biến thủy sản của Trung Quốc dựa trên quy mô, mức lương thấp và cơ sở hạ tầng giao thông hiệu quả cho phép đầu vào, đầu ra rẻ và ổn định. Hơn nữa, mô hình kinh tế của Trung Quốc để duy trì uy thế trong chế biến thủy sản được củng cố bởi các hệ thống quản lý nghề cá ở nhiều nơi trên thế giới.
“Ví dụ, tổng giới hạn đánh bắt trong một vùng đánh bắt không có hạn ngạch đối với các tàu riêng lẻ có thể giữ trữ lượng cá ở mức bền vững, nhưng nó tạo ra động lực để mỗi tàu đánh bắt cá trước khi đạt đến giới hạn đánh bắt và mùa đánh bắt kết thúc,". “Cuộc đua này tập trung vào đầu mùa và để lại những người chế biến ít cá để chế biến vào cuối mùa. Hệ quả là một phần công suất chế biến nhàn rỗi hoặc không được sử dụng trong năm, làm tăng hiệu quả chi phí chế biến trong nước, tăng khả năng cạnh tranh của Trung Quốc với tư cách là một nước tái xuất khẩu.”
Bằng cách tạo ra ít giá trị kinh tế hơn và ít việc làm hơn trong các lĩnh vực chế biến của các nước khác, các nỗ lực quản lý nghề cá hiện có đang làm suy yếu tính bền vững xã hội trên toàn cầu, các tác giả của báo cáo cho biết. Họ kêu gọi một cách tiếp cận quản lý nghề cá mở rộng sản lượng đánh bắt, để “nâng cao tính bền vững của xã hội bằng cách tăng cường sử dụng năng lực”.
Báo cáo lưu ý rằng gần đây, một số nhu cầu chế biến thủy sản đã chuyển từ Trung Quốc sang Đông Nam Á, và ở Hoa Kỳ, có một phong trào chuyển sang chế biến “tái bờ” từ Trung Quốc. Với mức lương ở Trung Quốc đã tăng mạnh trong thập kỷ qua, lợi thế về chi phí lao động của Trung Quốc đang giảm dần và chi phí vận chuyển hàng hóa tăng vọt, cũng đang có tác động đến ngành chế biến thủy sản của Trung Quốc.
(vasep.com.vn) Nghiên cứu mới của các nhà khoa học Bồ Đào Nha cho thấy protein thủy phân từ phụ phẩm ngành thực phẩm có thể thay thế một phần bột cá trong khẩu phần nuôi cá vược châu Âu (European seabass) mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn hay chất lượng phi lê, đồng thời nâng cao tính bền vững của ngành.
(vasep.com.vn) Super Bowl của Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc gia Mỹ (NFL) diễn ra ngày 8/2, cùng với Valentine’s Day vào ngày 14/2, đang tạo ra cơ hội lớn cho các nhà bán lẻ và chuỗi nhà hàng tại Mỹ đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi, đặc biệt là với mặt hàng thủy sản.
(vasep.com.vn) Việc Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ công bố hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) cuối tháng 1/2026 đang mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới trên thị trường thủy sản châu Âu. Trong đó, ngành cá ngừ Việt Nam – vốn coi EU là thị trường quan trọng cho các dòng sản phẩm loin và cá ngừ chế biến – có thể đối mặt rủi ro “xói mòn ưu đãi”, khi một đối thủ lớn về nguồn nguyên liệu và năng lực chế biến như Ấn Độ được mở cánh cửa thuế quan rộng hơn.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Fish Physiology and Biochemistry cho thấy bột giun nhiều tơ (polychaete meal) từ loài Hediste diversicolor có thể thay thế tới 50% bột cá trong thức ăn cho cá vược châu Âu (Dicentrarchus labrax) mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn hay chất lượng phi lê.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam ghi nhận bước tăng trưởng ấn tượng, với tổng kim ngạch đạt hơn 99 triệu USD, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của mặt hàng này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản. Trong đó, phi lê cá và các loại thịt cá đạt 61 triệu USD, chiếm 61% tổng kim ngạch, khẳng định vị thế là nhóm sản phẩm chủ lực.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cá và hải sản của Nga sang Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, phản ánh sự phục hồi nhu cầu và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Nga trước những biến động của thị trường quốc tế. Theo phân tích của Liên minh Thủy sản Nga dựa trên số liệu hải quan Nhật Bản, kim ngạch xuất khẩu đạt 952 triệu USD, tăng 11% so với năm 2024. Về khối lượng, xuất khẩu đạt 118 nghìn tấn, tăng 9% so với cùng kỳ năm trước.
(vasep.com.vn) Ngành tôm Indonesia khép lại năm 2025 với sự phục hồi mạnh mẽ trong tháng 12, qua đó bù đắp phần nào những gián đoạn nghiêm trọng tại thị trường Mỹ trong quý IV. Dù tổng khối lượng xuất khẩu cả năm gần như đi ngang, kim ngạch vẫn ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, phản ánh rõ chiến lược chuyển dịch sang các sản phẩm giá trị gia tăng.
(vasep.com.vn) Theo Rabobank, nền kinh tế Mỹ trong giai đoạn đầu năm 2026 đang trải qua quá trình phục hồi theo mô hình “hình chữ K”, kéo theo sự phân hóa rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Phát biểu tại Hội nghị Thị trường Thủy sản Toàn cầu 2026 (GSMC) diễn ra từ ngày 18–22/1 tại Florida, ông Christian Lawrence, Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường châu Mỹ và năng lượng của Rabobank, cho biết xu hướng này sẽ thúc đẩy đồng thời nhu cầu đối với cả sản phẩm cao cấp lẫn sản phẩm giá trị trong năm nay.
Hoa Kỳ là một trong những thị trường lớn và trọng điểm của thủy sản Việt Nam. Để hỗ trợ doanh nghiệp giữ vững thị phần tại thị trường này, hàng năm, Hiệp hội luôn tổ chức chương trình Triển lãm Thủy sản Bắc Mỹ giúp doanh nghiệp tham gia quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường, tìm kiếm khách hàng mới và cập nhật những xu hướng của thị trường. Triển lãm là cơ hội giúp Doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ nói riêng và khu vực Bắc Mỹ nói chung.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Royal Society Open Science cho thấy người tiêu dùng vẫn tỏ ra khá e ngại đối với cá nuôi bằng thức ăn có nguồn gốc từ côn trùng, do cảm nhận “kém hấp dẫn”. Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Công nghệ Queensland và Đại học Quốc gia Chungnam (Hàn Quốc) thực hiện, được xem là nghiên cứu đầu tiên phân tích sở thích của người tiêu dùng đối với cá đóng gói nuôi bằng các loại thức ăn khác nhau.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn