Báo cáo do một nhóm các nhà kinh tế học và nhà khoa học Hoa Kỳ - Na Uy thực hiện, có tiêu đề: "Trung Quốc nhập khẩu thủy sản - Không phải để tiêu thụ trong nước?" , cho thấy lĩnh vực chế biến thủy sản của Trung Quốc, dựa trên quy mô và chi phí thấp, đe dọa tính bền vững của ngành thủy sản ở các nơi khác với việc tạo điều kiện cho việc dán nhãn sai.
Điều này mâu thuẫn với tuyên bố rằng nhu cầu nội địa của Trung Quốc đang thúc đẩy nhập khẩu ồ ạt ở Trung Quốc, bởi nhập khẩu có tương quan thuận với tăng trưởng kinh tế và dân số, ngoại trừ một số loài nhập khẩu như cá hồi Đại Tây Dương chủ yếu phục vụ thị trường nội địa.
Hoạt động chế biến cá đánh bắt tự nhiên của Trung Quốc để tái xuất khẩu vượt trội so với chế biến ở các nơi khác trên thế giới. Báo cáo tính toán rằng 11% thương mại thủy sản toàn cầu bao gồm sản phẩm được tính là nhập khẩu đến Trung Quốc và sau đó chế biến và xuất khẩu đến quốc gia khác.
Chỉ một số loài do Trung Quốc sản xuất để hướng đến xuất khẩu, bao gồm cá mòi, cá thu, bạch tuộc và cá rô phi, "và một số loài chủ yếu được nhập khẩu để tiêu thụ trong nước, chẳng hạn như cá hồi Đại Tây Dương, hoặc các trường hợp cá tuyết, khả năng cao có thể được xuất khẩu với một tên khác. ”
Báo cáo chỉ ra rằng xuất khẩu cá tuyết và cá tuyết chấm đen của Trung Quốc chiếm hơn 35% so với nhập khẩu của nước này, cho thấy sự thay thế bởi “cá thịt trắng rẻ hơn như cá tuyết xanh, không có xuất khẩu nào được ghi nhận”.
Nghiên cứu cho rằng, quy mô chế biến khổng lồ để phục vụ tái xuất khẩu của Trung Quốc tạo ra không gian cho việc dán nhãn sai và bao che cho các hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU),...
Xuất khẩu từ Trung Quốc có một phần của nhập khẩu và sản xuất kết hợp, vượt quá 100% đối với một số loài có giá trị cao hơn như cá tuyết và cá tuyết chấm đen, cung cấp bằng chứng về việc dán nhãn sai. “Một nghiên cứu về các loài khác nhau đã tiết lộ, ví dụ, 57% và 39% nhập khẩu cá hồi Thái Bình Dương của Trung Quốc lần lượt có nguồn gốc từ Hoa Kỳ và Nga. Điều này rất quan trọng đối với tính bền vững của thủy sản vì giai đoạn chế biến là cơ hội cho việc dán nhãn sai quốc gia xuất xứ và loài. ”
Báo cáo lưu ý rằng có nhiều câu hỏi về độ tin cậy của dữ liệu và nhãn mác của cả mực nang/mực ống và cá ngừ. Mực nang và mực ống chiếm 72% tổng sản lượng đánh bắt của đội tàu xa bờ của Trung Quốc, và cá ngừ chiếm 15,3%. 10% tổng sản lượng mực nang và mực ống của Trung Quốc (trong đó 40% được xuất khẩu) được cung cấp bởi nhập khẩu.
Việc truy xuất nguồn gốc là rất cần thiết, theo lời kêu gọi của các tác giả báo cáo. Theo báo cáo, mặc dù hệ thống thẻ đỏ và thẻ vàng của EU và Chương trình Giám sát Nhập khẩu Thủy sản của Hoa Kỳ chỉ là “bước khởi đầu”, nhưng vẫn còn thiếu sót.
"Chương trình của Hoa Kỳ thậm chí không bao gồm cá hồi Alaska và cá minh thái," báo cáo cho biết. “Việc sử dụng có hệ thống công nghệ blockchain và sự phối hợp quốc tế có thể cho phép truy tìm hải sản từ các vùng lãnh hải khác nhau được đưa vào chế biến và tái xuất khẩu; và do đó giảm bớt các động lực đánh bắt quá mức.”
Được hỗ trợ một phần bởi khoản trợ cấp của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, báo cáo cho thấy mô hình tái xuất khẩu của Trung Quốc đã “vô tình” gây bất lợi và thiệt hại cho các cộng đồng đánh bắt và các cộng đồng phụ thuộc thủy sản những nơi khác, với mô hình chế biến thủy sản của Trung Quốc dựa trên quy mô, mức lương thấp và cơ sở hạ tầng giao thông hiệu quả cho phép đầu vào, đầu ra rẻ và ổn định. Hơn nữa, mô hình kinh tế của Trung Quốc để duy trì uy thế trong chế biến thủy sản được củng cố bởi các hệ thống quản lý nghề cá ở nhiều nơi trên thế giới.
“Ví dụ, tổng giới hạn đánh bắt trong một vùng đánh bắt không có hạn ngạch đối với các tàu riêng lẻ có thể giữ trữ lượng cá ở mức bền vững, nhưng nó tạo ra động lực để mỗi tàu đánh bắt cá trước khi đạt đến giới hạn đánh bắt và mùa đánh bắt kết thúc,". “Cuộc đua này tập trung vào đầu mùa và để lại những người chế biến ít cá để chế biến vào cuối mùa. Hệ quả là một phần công suất chế biến nhàn rỗi hoặc không được sử dụng trong năm, làm tăng hiệu quả chi phí chế biến trong nước, tăng khả năng cạnh tranh của Trung Quốc với tư cách là một nước tái xuất khẩu.”
Bằng cách tạo ra ít giá trị kinh tế hơn và ít việc làm hơn trong các lĩnh vực chế biến của các nước khác, các nỗ lực quản lý nghề cá hiện có đang làm suy yếu tính bền vững xã hội trên toàn cầu, các tác giả của báo cáo cho biết. Họ kêu gọi một cách tiếp cận quản lý nghề cá mở rộng sản lượng đánh bắt, để “nâng cao tính bền vững của xã hội bằng cách tăng cường sử dụng năng lực”.
Báo cáo lưu ý rằng gần đây, một số nhu cầu chế biến thủy sản đã chuyển từ Trung Quốc sang Đông Nam Á, và ở Hoa Kỳ, có một phong trào chuyển sang chế biến “tái bờ” từ Trung Quốc. Với mức lương ở Trung Quốc đã tăng mạnh trong thập kỷ qua, lợi thế về chi phí lao động của Trung Quốc đang giảm dần và chi phí vận chuyển hàng hóa tăng vọt, cũng đang có tác động đến ngành chế biến thủy sản của Trung Quốc.
Trong hoạt động xuất nhập khẩu thủy sản, kiểm soát nhiệt độ, thời gian vận chuyển và điều kiện bảo quản là yếu tố then chốt để duy trì chất lượng hàng hóa. Đặc thù hàng tươi sống và đông lạnh đòi hỏi chuỗi lạnh được phối hợp xuyên suốt từ lưu trữ, vận chuyển đến giao nhận, giúp doanh nghiệp chủ động vận hành, hạn chế gián đoạn và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.
(vasep.com.vn) Theo số liệu cập nhật đến ngày 11/10/2026 của Cơ quan Kiểm soát Giấy phép Nghề cá Greenland (GFJK), ba hạn ngạch khai thác thủy sản ngoài khơi được phân bổ cho đội tàu Greenland trong năm 2026 đã đạt hoặc vượt mức được cấp. Các trường hợp gồm cá haddock tại vùng biển phía Bắc Na Uy và cá tuyết Đại Tây Dương tại Đông Nam Greenland cùng vùng biển phía Bắc Na Uy.
(vasep.com.vn) Hải quân Sri Lanka phối hợp với các cơ quan nhà nước và cộng đồng ngư dân triển khai chương trình tăng cường ngăn chặn khai thác bất hợp pháp và bảo vệ môi trường biển tại Trincomalee.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá rô phi 9 tháng đầu năm 2026 đạt 104 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9 đạt 13 triệu USD, tăng 86%. Brazil, Mỹ và Ả Rập Xê Út là ba thị trường lớn nhất, chiếm 80% tổng giá trị xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Hội đồng Quản lý Nuôi trồng Thủy sản (ASC) đang mở rộng yêu cầu chứng nhận sang chuỗi cung ứng thức ăn thủy sản, hướng tới tăng tính minh bạch về nguồn gốc nguyên liệu và thúc đẩy tính bền vững trong thu mua nguyên liệu biển, bao gồm các nguyên liệu phục vụ sản xuất thức ăn nuôi trồng thủy sản.
(vasep.com.vn) Bộ Sản xuất Peru đã quyết định hủy mùa đánh bắt cá cơm thứ hai năm 2026 tại khu vực miền trung và miền bắc do điều kiện nguồn lợi không thuận lợi dưới tác động của hiện tượng El Niño. Quyết định này làm gia tăng áp lực lên nguồn cung nguyên liệu biển toàn cầu, trong bối cảnh sản lượng bột cá được dự báo giảm xuống dưới 4,6 triệu tấn, mức thấp nhất kể từ năm 2016.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 3,7 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng 11% so với cùng kỳ năm ngoái. Dù duy trì tăng trưởng nhờ thị trường Trung Quốc và một số thị trường trong khối CPTPP, đà tăng đang chậm lại khi xuất khẩu sang Mỹ và EU suy giảm. Áp lực thuế quan, cạnh tranh quốc tế cùng những khó khăn về nguyên liệu đang đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp trong những tháng cuối năm.
(vasep.com.vn) Ngày 20/10/2026, trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Mỹ Latinh (Seafood Show Latin America 2026) tại São Paulo, Brazil, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) và Hiệp hội Nhập khẩu Thủy sản Brazil (ABRAPES) đã có cuộc làm việc nhằm tăng cường hợp tác thương mại, phối hợp quảng bá thủy sản Việt Nam tại thị trường Brazil, đặc biệt là sản phẩm cá rô phi (tilapia), đồng thời trao đổi về phát triển bền vững và những thách thức trong hoạt động nhập khẩu mặt hàng này.
(vasep.com.vn) VASEP đã chính thức công bố nội dung chương trình của Vietnam Seafood Summit 2026 (VSS 2026) với 5 phiên chuyên sâu, đi từ triển vọng ngành hàng, rào cản thương mại, nhu cầu người mua đến thị trường nội địa và các giải pháp nâng năng suất, giảm chi phí cho toàn chuỗi thủy sản.
(vasep.com.vn) Nigeria sẽ hợp tác với Na Uy triển khai giám sát vệ tinh nhằm chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời bảo vệ nguồn lợi biển.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn