Theo quyết định cuối cùng của Mỹ, Ấn Độ, Ecuador và Indonesia chịu Section 301 ở mức 10%, trong khi Việt Nam, Thái Lan, Chile, Na Uy và Trung Quốc thuộc nhóm 12,5%. Đối với Việt Nam, Federal Register quy định tại mã HTS 9903.05.84, về nguyên tắc thuế Section 301 12,5% được cộng vào mức thuế thông thường của sản phẩm, trừ các trường hợp được miễn.
Dữ liệu NOAA Fisheries cho thấy Mỹ nhập khẩu trên 25 tỷ USD thủy sản mỗi năm trong giai đoạn 2023–2025. Năm 2025, các nguồn cung lớn gồm Canada 4,26 tỷ USD, Chile 2,90 tỷ USD, Ấn Độ 2,61 tỷ USD, Ecuador 1,97 tỷ USD, Indonesia 1,85 tỷ USD và Việt Nam 1,82 tỷ USD.
| Nguồn cung | NK của Mỹ 2025 | Section 301 mới |
|---|---|---|
| Canada | 4,26 tỷ USD | 10%* |
| Chile | 2,90 tỷ USD | 12,5% |
| Ấn Độ | 2,61 tỷ USD | 10% |
| Ecuador | 1,97 tỷ USD | 10%** |
| Indonesia | 1,85 tỷ USD | 10% |
| Việt Nam | 1,82 tỷ USD | 12,5% |
| Na Uy | 1,55 tỷ USD | 12,5% |
| Trung Quốc | 1,28 tỷ USD | 12,5%*** |
| Thái Lan | 1,14 tỷ USD | 12,5% |
* Hàng Canada đủ điều kiện hưởng USMCA được miễn Section 301. ** Một số mã cá ngừ Ecuador được miễn. *** Hàng Trung Quốc còn phải xem các mức Section 301 đã tồn tại theo từng mã sản phẩm.
Đối với EU và Đài Loan, tổng MFN và Section 301 được giới hạn ở 10%; với Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ, mức tương ứng là 12,5%.
Tôm là nhóm hàng thể hiện rõ nhất tác động của sự phân hóa này. Ba đối thủ lớn của Việt Nam là Ấn Độ, Ecuador và Indonesia đều chịu Section 301 10%, thấp hơn Việt Nam 2,5 điểm phần trăm.
Điều này có thể ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn nguồn cung của nhà nhập khẩu Mỹ, nhất là với tôm đông lạnh tiêu chuẩn, nơi cạnh tranh về giá cao. Với sản phẩm chế biến và giá trị gia tăng, khả năng thay thế nguồn cung khó hơn nên lợi thế về chế biến của Việt Nam vẫn có ý nghĩa.
Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào Section 301 để kết luận nước nào có lợi thế thuế tốt nhất. Với tôm, tổng chi phí nhập khẩu còn phụ thuộc vào MFN, thuế chống bán phá giá (AD), chống trợ cấp (CVD) và mức riêng của từng doanh nghiệp.
Đối với cá tra, tác động mang tính trực tiếp hơn: thuế 12,5% làm tăng landed cost tại Mỹ, gây sức ép lên biên lợi nhuận và khả năng tiêu thụ. Tuy nhiên, do cá tra có phân khúc thị trường và mức giá riêng, nguy cơ mất thị phần cho Ấn Độ hay Ecuador không trực tiếp như đối với tôm.
Về pháp lý, nhà nhập khẩu Mỹ là bên nộp thuế, nhưng chi phí cuối cùng sẽ được phân bổ trong chuỗi cung ứng: nhà nhập khẩu yêu cầu nhà cung cấp giảm giá, tự hấp thụ một phần chi phí hoặc chuyển sang nhà bán lẻ, nhà hàng và người tiêu dùng.
Khả năng Mỹ nhanh chóng thay thế thủy sản nhập khẩu bằng sản xuất nội địa khá hạn chế. UNCTAD từng cảnh báo thuế nhập khẩu có thể làm giá thủy sản tại Mỹ tăng do nguồn khai thác khó mở rộng nhanh, trong khi phát triển nuôi trồng cần thời gian.
Vì vậy, tác động có khả năng thấy rõ hơn ở thay đổi nguồn cung: nhà nhập khẩu tìm kiếm quốc gia có tổng chi phí thấp hơn, còn các nước mất lợi thế tại Mỹ sẽ chuyển một phần hàng sang EU, Trung Quốc, Nhật Bản hoặc các thị trường khác. Điều này đồng thời làm gia tăng cạnh tranh thủy sản ngoài thị trường Mỹ.
Việc Ấn Độ từ nhóm dự kiến chịu 12,5% chuyển xuống 10% trong quyết định cuối cùng, sau khi nước này ban hành biện pháp cấm nhập khẩu hàng hóa sử dụng lao động cưỡng bức, cho thấy mức Section 301 không hoàn toàn bất biến. USTR cũng được phép điều chỉnh hoặc chấm dứt thuế đối với từng nền kinh tế nếu điều kiện thay đổi.
Brazil chọn cách phản ứng mạnh hơn, vừa tìm kiếm giải pháp tại WTO vừa đẩy mạnh quan hệ thương mại với Trung Quốc và các thị trường khác. Một số mặt hàng thủy sản Brazil đã được miễn khỏi mức Section 301 25% trong một vụ điều tra riêng, nhưng vẫn phải xem xét nghĩa vụ 12,5% của vòng Section 301 về lao động cưỡng bức.
Ngay tại Mỹ, cơ sở pháp lý của vòng thuế mới cũng đang bị thách thức. Ngày 3/8, 25 bang Mỹ khởi kiện chính quyền Trump tại Tòa án Thương mại Quốc tế, sau hai vụ kiện trước đó của các doanh nghiệp nhỏ. Tuy vậy, Section 301 có nền tảng pháp lý lâu đời hơn các cơ chế thuế đã bị tòa án bác bỏ trước đây, nên chưa thể dự báo thuế sẽ sớm được hủy bỏ.
Đối với ngành thủy sản, Section 301 đang tạo ra một mặt bằng cạnh tranh mới. Việt Nam chịu 12,5%, cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với Ấn Độ, Ecuador và Indonesia, tạo bất lợi đáng lưu ý, đặc biệt với tôm.
Tuy nhiên, yếu tố quyết định không phải riêng mức Section 301 mà là tổng chi phí đưa sản phẩm vào thị trường Mỹ, bao gồm MFN + Section 301 + AD/CVD nếu có, cùng chi phí logistics và các yêu cầu kỹ thuật.
Trong bối cảnh các nước vẫn tiếp tục đàm phán với Washington và các vụ kiện đang diễn ra, mức thuế hiện tại chưa chắc là trạng thái cuối cùng. Với doanh nghiệp thủy sản, theo dõi khoảng cách tổng chi phí của mình với từng đối thủ sẽ quan trọng hơn chỉ theo dõi một mức thuế đơn lẻ.
VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn