Tôm tiếp tục là nhóm xuất khẩu lớn nhất, đạt 478,5 triệu USD trong tháng 8 và gần 3,28 tỷ USD sau tám tháng. Cá tra đạt 204,9 triệu USD trong tháng và 1,52 tỷ USD lũy kế. Cá ngừ, mực và bạch tuộc vẫn tăng nhưng tốc độ đã chậm lại. Cua ghẹ và giáp xác khác nổi bật với mức tăng 50,2% trong tháng 8 và 34,1% trong tám tháng, song quy mô chưa đủ lớn để quyết định xu hướng chung.
Mỹ trở thành biến số lớn nhất của quý IV
Xuất khẩu sang Mỹ tháng 8 giảm 3,8%, còn 182,0 triệu USD. Trong đó, tôm giảm 12,6% và cá tra giảm 49,3%. Lũy kế tám tháng, thị trường Mỹ vẫn tăng 1,5%, nhưng mức tăng này khá mong manh khi tôm và cá tra đã giảm lần lượt 11,7% và 13,2%.
Sự suy giảm không chỉ đến từ thuế. Doanh số thủy sản tươi và đông lạnh tại Mỹ trong tháng 8 đều giảm trên 7%; tồn kho còn cao khiến nhà nhập khẩu hạn chế mua mới, rút ngắn thời hạn hợp đồng và tăng sức ép giảm giá. Do đó, ngay cả khi nhu cầu phục vụ lễ cuối năm xuất hiện, nhập khẩu chưa chắc tăng tương ứng nếu các nhà phân phối vẫn ưu tiên giải phóng hàng tồn kho.
Từ ngày 24/7/2026, nhiều mặt hàng thủy sản Việt Nam chịu thêm thuế Section 301 ở mức 12,5%. Khoản thuế này được cộng với thuế tối huệ quốc và, tùy mặt hàng hoặc doanh nghiệp, có thể cộng thêm thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp. Giá bán đến nhà nhập khẩu vì vậy không chỉ tăng thêm 12,5%, mà có thể chịu một tầng chi phí thuế lớn hơn đáng kể.
Đối với cá tra, kết quả cuối cùng POR21 công bố ngày 12/8 với mức thuế bất lợi hơn kết quả sơ bộ đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chào giá và lựa chọn nhà cung cấp. Xuất khẩu cá tra sang Mỹ khó phục hồi nhanh trong quý IV, nhất là với các doanh nghiệp có mức thuế cao hoặc chưa xác định rõ điều kiện áp dụng.
Với tôm, kết quả cuối cùng của kỳ rà soát thuế chống bán phá giá dự kiến công bố vào đầu tháng 11. Đây là thời điểm khá muộn đối với mùa mua hàng cuối năm, khiến doanh nghiệp và nhà nhập khẩu phải tính toán đơn hàng trong khi chưa biết đầy đủ nghĩa vụ thuế. Nếu mức thuế cuối cùng tăng mạnh, các hợp đồng đã ký có thể phát sinh tranh chấp về giá, chia sẻ chi phí hoặc thời điểm giao hàng.
Bên cạnh thuế, hàng thủy sản vào Mỹ còn chịu sức ép từ MMPA, yêu cầu Chứng nhận khả năng chấp nhận đối với một số mã hàng, kiểm soát lao động cưỡng bức, an toàn thực phẩm và xu hướng tăng cường thực thi của Hải quan Mỹ. Các đề xuất kiểm soát nghiêm hơn đối với thủy sản nhập khẩu có dư lượng kháng sinh cũng cần được theo dõi, dù chưa phải tất cả đều đã trở thành quy định chính thức.
Thị trường thay thế cũng không hoàn toàn thuận lợi
EU giảm 6,2% trong tháng 8. Tôm giảm 23,5%, cá ngừ giảm 15,6%, mực và bạch tuộc giảm 32,4%. Các nhóm hải sản khai thác tiếp tục gặp khó khăn về giấy xác nhận nguyên liệu, giấy chứng nhận khai thác và yêu cầu kết nối với hệ thống CATCH. Trong khi đó, cá tra sang EU tăng 33,3%, hưởng lợi từ nguồn cung cá tuyết và cá thịt trắng tự nhiên bị thắt chặt. Đây là cơ hội đáng chú ý cho sản phẩm cá tra cắt khẩu phần, chế biến và có chứng nhận.
Trung Quốc và Hồng Kông đạt hơn 2,0 tỷ USD sau tám tháng, tăng 32,0%, nhưng tốc độ tháng 8 giảm còn 16,5%. Tôm Ecuador đang khôi phục khả năng tiếp cận thị trường này, trong khi Trung Quốc đã mở lại mùa khai thác Hoàng Hải – Bột Hải từ đầu tháng 9. Nguồn cung tăng có thể kéo giá bán buôn xuống và làm các nhà nhập khẩu thận trọng hơn sau kỳ nghỉ Quốc khánh.
ASEAN tiếp tục tăng 17,4% trong tháng 8, với kết quả tích cực ở cá ngừ, tôm, mực và bạch tuộc. Tuy nhiên, đây chủ yếu là thị trường bổ sung cho hàng chế biến và quy cách nhỏ, chưa thể thay thế quy mô mua hàng của Mỹ đối với tôm và cá tra.
Vietfish 2026 là sự kiện xúc tiến thương mại đáng chú ý trong tháng 8, tạo thêm kết nối với nhà mua hàng quốc tế và hệ thống phân phối trong nước. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đo bằng số yêu cầu gửi mẫu, đơn hàng thử và hợp đồng phát sinh trong quý IV, thay vì số lượt khách hoặc cuộc gặp tại hội chợ.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị cho kịch bản khó hơn
Mục tiêu xuất khẩu khoảng 12,0 tỷ USD trong năm 2026 vẫn có thể đạt được nếu bốn tháng cuối năm duy trì bình quân gần 1,0 tỷ USD mỗi tháng. Nhưng rủi ro giảm tốc đang tăng lên, đặc biệt nếu sức mua tại Mỹ không phục hồi, thuế tôm đầu tháng 11 bất lợi hoặc chứng từ IUU và MMPA tiếp tục làm chậm giao hàng.
Doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ cần tính tổng nghĩa vụ thuế theo từng mặt hàng và từng pháp nhân, không sử dụng một mức thuế bình quân cho toàn bộ kế hoạch kinh doanh. Hợp đồng nên quy định rõ trách nhiệm khi thuế thay đổi, thời điểm xác định nghĩa vụ, cơ chế điều chỉnh giá và chia sẻ chi phí phát sinh.
Với tôm, cần xây dựng ít nhất hai kịch bản trước kết quả đầu tháng 11, đồng thời hạn chế tích trữ hàng chưa có đầu ra chắc chắn. Với cá tra, cần chuyển nhanh hơn sang EU, Trung Đông, ASEAN và các phân khúc cá thịt trắng thay thế. Đối với hải sản khai thác, hồ sơ IUU, MMPA và truy xuất nguồn gốc phải được kiểm tra ngay từ khâu mua nguyên liệu.
Trong bối cảnh giá nguyên liệu, thức ăn và chi phí tuân thủ đều tăng, chạy theo kim ngạch bằng cách giảm giá sẽ làm rủi ro lan từ thị trường sang tài chính doanh nghiệp. Ưu tiên của quý IV vì vậy không chỉ là có thêm đơn hàng, mà là lựa chọn đơn hàng có thể kiểm soát thuế, hồ sơ, công nợ và biên lợi nhuận.
|
📊 DỮ LIỆU CHI TIẾT VÀ KỊCH BẢN THỊ TRƯỜNG TRONG BÁO CÁO ĐẦY ĐỦ Bài viết trên chỉ khái quát những diễn biến chính của xuất khẩu thủy sản trong tháng 8 và 8 tháng đầu năm 2026. Báo cáo đầy đủ của VASEP cung cấp:
📥 ĐĂNG KÝ NHẬN BÁO CÁO ĐẦY ĐỦ Thông tin liên hệ 👤 Ms Nguyễn Hải Yến ✉️ nguyenyen@vasep.com.vn ☎️ 024 38354496, máy lẻ 228 📱 0868 093 697 |
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
(vasep.com.vn) – Xuất khẩu nhiều sản phẩm cá thịt trắng của Na Uy tiếp tục sụt giảm về khối lượng trong tuần cuối tháng 10/2026, trong khi giá một số mặt hàng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt là phi lê cá tuyết đông lạnh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn