Điểm tin thủy sản thế giới ngày 17/9/2026

1. Mỹ: nhập khẩu tôm tháng 7 tăng 6%, đạt 77.000 tấn; tôm bóc vỏ đông lạnh vượt 40.000 tấn lần đầu sau 57 tháng. Minato sáng 17/9 dẫn số liệu NOAA cho biết lượng tôm nhập khẩu của Mỹ trong tháng 7 tăng 6% so với cùng kỳ, lên khoảng 77.000 tấn. Đáng chú ý, tôm bóc vỏ đông lạnh vượt 40.000 tấn, lần đầu đạt ngưỡng này trong 57 tháng. Trước đó tháng 6, nhập khẩu tôm Mỹ đã tăng 3%.

Đối với tôm Việt Nam: cầu nhập khẩu Mỹ đang cho thấy tín hiệu tốt hơn so với đầu năm, đặc biệt ở nhóm tôm bóc vỏ. Tuy nhiên doanh nghiệp Việt Nam cần tách phục hồi nhu cầu khỏi tác động của việc nhà nhập khẩu điều chỉnh thời điểm mua hàng trước các thay đổi thuế.

2. Mỹ tiến thêm một bước lớn trong kiểm soát xuất xứ cá ngừ: Hạ viện thông qua Dự luật Thực thi đối với cá hồng và cá ngừ bất hợp pháp. Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật và chuyển tới Tổng thống để ký. Văn bản yêu cầu NOAA và Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia phát triển bộ thử nghiệm tại hiện trường bằng phân tích hóa học để xác định nước xuất xứ của thủy sản, phối hợp với Hải quan và Tuần duyên Mỹ. Giai đoạn thử nghiệm tập trung trước hết vào cá ngừ và cá hồng.

Đối với cá ngừ Việt Nam: đây là diễn biến chính sách Mỹ đáng chú ý nhất hôm nay. Nếu được ký thành luật và công nghệ kiểm tra được triển khai, việc xác minh xuất xứ thực tế của cá ngừ sẽ có thêm một công cụ thực thi ngoài kiểm tra chứng từ. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý chuỗi nguyên liệu nhập khẩu – chế biến tại Việt Nam – xuất sang Mỹ và tính nhất quán giữa hồ sơ xuất xứ, truy xuất và nguyên liệu.

3. TUNA 2026: biến động vận tải biển trở thành rủi ro lớn của chuỗi cung ứng cá ngừ. Tổng kết ngày thứ hai của hội nghị tại Bangkok cho thấy doanh nghiệp cá ngừ đang phải đối phó với biến động lịch tàu, thời gian vận chuyển và chi phí logistics; đồng thời thị trường cá ngừ đóng hộp Australia đang chuyển thêm sang các sản phẩm giá trị gia tăng.

Đối với Việt Nam: với giá cá ngừ vằn Bangkok đã lên vùng cao, nếu logistics tiếp tục bất ổn, doanh nghiệp chế biến sẽ đồng thời chịu sức ép nguyên liệu + vận tải + vốn lưu động. Hướng phát triển sản phẩm giá trị gia tăng tại Australia cũng đáng chú ý cho doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam trong CPTPP.

4. EU xuất hiện sức ép mở rộng bắt buộc thông tin nguồn gốc sang cả thủy sản chế biến. Một liên minh gồm doanh nghiệp, tổ chức người tiêu dùng và các bên liên quan đang đề nghị Ủy ban châu Âu sửa quy định tổ chức thị trường thủy sản, mở rộng yêu cầu cung cấp thông tin bắt buộc sang cá ngừ đóng hộp, cá tẩm bột và các món thủy sản chế biến sẵn. Hiện nhiều yêu cầu như tên loài, phương thức sản xuất, vùng khai thác/nuôi và ngư cụ áp dụng cho sản phẩm thuộc phạm vi quy định nhưng có thể không còn được thể hiện đầy đủ khi nguyên liệu đi vào sản phẩm chế biến.

Đối với Việt Nam: đây mới là đề xuất, chưa phải quy định mới, nhưng cần theo dõi sát. Nếu EU mở rộng nghĩa vụ thông tin tới hàng chế biến, tác động sẽ trực tiếp tới cá ngừ đóng hộp, surimi, tôm và các sản phẩm giá trị gia tăng; truy xuất nguồn nguyên liệu sẽ phải đi sâu hơn tới nhãn bán lẻ.

5. Trung Quốc: nhập khẩu cá hồi tháng 7 tăng khoảng 30%; cá hồi tươi tăng 31%. Minato sáng 17/9 dẫn số liệu Hải quan Trung Quốc cho biết nhập khẩu nhóm cá hồi trong tháng 7 tăng khoảng 30% so với cùng kỳ; riêng cá hồi tươi tăng 31%. Tháng 6 trước đó tổng nhập khẩu đã tăng 27%, cho thấy nhu cầu tiếp tục duy trì tốc độ cao.

Đây là chỉ báo đáng chú ý về sự mở rộng của thị trường thủy sản cao cấp Trung Quốc. Với Việt Nam, xu hướng này cần được đặt cùng tăng trưởng mạnh của tôm hùm và các sản phẩm cao cấp: phân khúc tiêu dùng cao cấp của Trung Quốc vẫn có sức mua dù thị trường đại trà còn chịu áp lực giá.

6. Indonesia: ngành tôm gây sức ép yêu cầu Chính phủ xử lý tôm nhập khẩu khi kho và công suất chế biến đầy. Đại diện ngành tôm Indonesia cho biết một số nhà máy ở Đông Java đã tạm ngừng mua tôm nội địa do kho đầy; người nuôi đề nghị hạn chế nhập khẩu. Chi phí sản xuất tôm Ecuador và Ấn Độ được ngành Indonesia ước tính thấp hơn khoảng 1–1,5 USD/kg so với Indonesia.

Đối với tôm Việt Nam: thông tin này cho thấy cạnh tranh giá từ Ecuador và Ấn Độ không chỉ tác động các thị trường nhập khẩu lớn mà đang gây áp lực ngay tại các nước sản xuất châu Á. Nếu Indonesia hạn chế nhập tôm nguyên liệu, luồng thương mại và công suất chế biến trong khu vực có thể tiếp tục điều chỉnh.

7. Bột cá và dầu cá: nguồn cung toàn cầu vẫn thấp nhưng Trung Quốc có thể giúp giảm bớt thiếu hụt trong quý IV. IFFO cập nhật ngày 16/9 cho biết sản lượng bột cá 7 tháng đầu năm giảm 49%, dầu cá giảm 30% so với cùng kỳ 2025, chủ yếu do Peru và Chile; khai thác yếu tại châu Phi và Bắc Âu làm tình hình trầm trọng thêm. Tuy nhiên, IFFO cho rằng mùa khai thác cao điểm quý IV tại Trung Quốc, Ấn Độ và Oman có thể bù một phần thiếu hụt.

Một điểm mới đáng chú ý là nhu cầu bột cá tại Trung Quốc không đồng đều: giá một số loài nuôi thấp đang khiến mật độ thả giảm, trong khi nhu cầu thức ăn cho các loài giá trị cao vẫn ổn định hoặc cải thiện.

Đối với nuôi trồng Việt Nam: áp lực giá nguyên liệu thức ăn vẫn lớn, nhưng rủi ro thiếu cung có thể dịu hơn nếu sản lượng châu Á phục hồi trong quý IV.

8. Nga: giá bán buôn cá minh thái cuối tháng 8 cao hơn khoảng 50%. Minato sáng 17/9 đưa giá bán buôn cá minh thái Nga vào nhóm tin chính, cho biết mặt bằng cuối tháng 8 cao hơn khoảng 50%.

Đây là diễn biến cần chú ý đối với thị trường cá thịt trắng và surimi. Giá cá minh thái Nga cao làm giảm lợi thế giá của nguồn cá thịt trắng khai thác và có thể tạo thêm khoảng trống cho surimi nhiệt đới và cá thịt trắng nuôi, trong đó có sản phẩm Việt Nam.

9. Nga: xuất khẩu thủy sản tăng giá trị nhanh hơn khối lượng, nhưng cơ cấu vẫn tập trung vào nguyên liệu. Tại Diễn đàn Công nghiệp Thủy sản Quốc tế ở St. Petersburg ngày 17/9, Chủ tịch Liên minh Thủy sản Nga cho biết Nga hiện đứng thứ tư thế giới về khối lượng xuất khẩu thủy sản nhưng thứ 14 về giá trị. Trong 10 năm, giá trị xuất khẩu thủy sản Nga tăng 74%, so với 47% của thế giới; giá xuất khẩu bình quân/kg tăng 54%. Các mặt hàng chủ lực vẫn là cua, cá minh thái đông lạnh, cá tuyết, phi lê cá minh thái và trứng cá.

Đối với Việt Nam: Nga tiếp tục là đối thủ lớn ở cá thịt trắng và cua nhưng đồng thời là nguồn nguyên liệu tiềm năng. Khoảng cách lớn giữa thứ hạng về lượng và giá trị cho thấy Nga đang có động lực mạnh để tăng chế biến sâu trong những năm tới.

10. EU tăng mạnh mua cá Nga trong tháng 7, chủ yếu phi lê cá minh thái và cá tuyết. Số liệu Eurostat mới công bố cho thấy EU nhập thủy sản Nga trị giá 80,6 triệu euro trong tháng 7, tăng 8% so với tháng 6 và 36% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong 21 tháng. Riêng phi lê và thịt cá, chủ yếu là phi lê cá minh thái đông lạnh và cá tuyết, đạt 67,6 triệu euro. Tuy nhiên lũy kế 7 tháng vẫn giảm 21%, còn 352,2 triệu euro.

Đối với Việt Nam: nguồn cá thịt trắng Nga vẫn hiện diện đáng kể tại EU bất chấp bối cảnh địa chính trị. Đây là yếu tố cạnh tranh cần tính tới đối với cá tra và surimi khi đánh giá phân khúc cá thịt trắng giá trung bình tại châu Âu.

11. Nhật Bản: nhập khẩu cá thu đông lạnh 6 tháng giảm khoảng 60%, giá bình quân tăng 75%. Minato sáng 17/9 cho biết lượng cá thu đông lạnh nhập khẩu vào Nhật trong nửa đầu năm giảm khoảng 60%, trong khi đơn giá tăng tới 75%.

Nguồn cá thu quốc tế tiếp tục là một trong những nhóm cá nổi căng nhất. Đối với Việt Nam: doanh nghiệp nhập nguyên liệu cá thu cần tiếp tục tính đến mặt bằng giá cao; đồng thời đây là thêm một biểu hiện của xu hướng Nhật tìm kiếm các nguồn cá thay thế ổn định hơn.

12. Nhật Bản: mua bạch tuộc châu Phi chậm khi vụ hè bước vào cuối mùa. Minato cho biết mùa khai thác hè tại châu Phi đang gần kết thúc nhưng doanh nghiệp Nhật mua khá thận trọng.

Nếu người mua Nhật tiếp tục thận trọng với bạch tuộc nhập khẩu, giá cao của nguồn nguyên liệu chưa chắc chuyển thành giá bán tốt hơn cho nhà cung cấp.