Nhìn lại 1 năm Tổng thống Trump trở lại Nhà Trắng: Phép thử từ cú sốc thuế quan

Trong năm đầu nhiệm kỳ “Trump 2.0”, chính quyền Mỹ triển khai chương trình thuế quan đối ứng nhằm thu hẹp thâm hụt thương mại, bảo vệ sản xuất và việc làm trong nước. Gói thuế quan công bố ngày 2/4/2025 – được gọi là “Ngày giải phóng” – áp mức thuế cơ bản tăng thêm hàng chục phần trăm đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia. Ngay sau đó, giới phân tích đồng loạt hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ năm 2025 từ trên 2% xuống còn 0,8%, theo khảo sát của The Wall Street Journal.

Tuy nhiên, sau khi Mỹ và các đối tác đạt được các thỏa thuận khung, thu hẹp mức thuế thực tế, tác động tiêu cực của thuế quan đã dịu bớt. GDP thực của Mỹ năm 2025 được ước tính tăng 2,3%, cao hơn nhiều so với lo ngại ban đầu. Kịch bản tương tự cũng diễn ra với năm 2026, khi dự báo tăng trưởng được điều chỉnh tăng trở lại 2,2% sau khi từng bị hạ xuống 1,8%. Làn sóng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu của các tập đoàn công nghệ lớn được xem là động lực quan trọng giúp kinh tế Mỹ duy trì đà tăng.

Dù vậy, chất lượng tăng trưởng vẫn chịu sức ép. Lạm phát không bùng phát mạnh nhưng giảm chậm, đặc biệt ở nhóm hàng hóa thiết yếu và dịch vụ, làm chi phí sinh hoạt duy trì ở mức cao. Điều này khiến mức độ hài lòng của người dân Mỹ đối với chính sách kinh tế của chính quyền giảm xuống mức thấp nhất trong nhiệm kỳ.

Thị trường lao động bộc lộ điểm yếu rõ nét. Năm 2025, tăng trưởng việc làm bình quân chỉ đạt 49.000 việc làm mỗi tháng, giảm mạnh so với 168.000 của năm 2024, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4%. Nguyên nhân đến từ bất định thuế quan, siết nhập cư, làn sóng nghỉ hưu và việc doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng AI. Dù vậy, các nhà kinh tế dự báo tăng trưởng việc làm có thể cải thiện lên khoảng 65.000 việc làm mỗi tháng trong năm tới.

Bên cạnh thuế quan, Đạo luật To và Đẹp (OBBB) ký ngày 4/7/2025 trở thành trụ cột chính sách đối nội, điều chỉnh sâu rộng thuế thu nhập, vay nợ sinh viên và phúc lợi xã hội. Dù cắt giảm nhiều chương trình chi tiêu, đạo luật này vẫn được dự báo làm tăng nợ công Mỹ thêm 3.100–3.500 tỷ USD trong thập kỷ tới.

Sau một năm, nhiệm kỳ “Trump 2.0” cho thấy tác động kép: hỗ trợ một phần sản xuất trong nước, nhưng đồng thời làm gia tăng bất định cho đầu tư, thị trường lao động và thương mại toàn cầu. Triển vọng năm thứ hai sẽ phụ thuộc lớn vào mức độ linh hoạt của chính sách kinh tế và phản ứng từ các đối tác thương mại chủ chốt.