Mỹ áp thuế Mục 301 bổ sung 12,5% với hàng Việt Nam: Thủy sản chủ lực không được miễn trừ

USTR kết luận các hành vi, chính sách và thông lệ được xem xét tại cả 60 nền kinh tế là bất hợp lý, gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại Hoa Kỳ và có thể bị xử lý theo Mục 301(b).

Theo quyết định cuối cùng, 60 nền kinh tế được chia thành ba nhóm thuế. 17 nền kinh tế, trong đó có Ấn Độ, Indonesia và Ecuador, chịu mức thuế bổ sung 10%. EU, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sỹ được áp dụng cơ chế khấu trừ thuế tối huệ quốc – MFN, để tổng thuế MFN và thuế Mục 301 không vượt mức 10% hoặc 12,5%.

Việt Nam thuộc nhóm còn lại, chịu mức thuế Mục 301 cao nhất là 12,5%.

Thủy sản Việt Nam chịu thêm 12,5%

Thông báo của USTR quy định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam chịu mức thuế hiện hành cộng thêm 12,5%, trừ các trường hợp được miễn tại Phụ lục I và Phụ lục II, Phần A.

Qua rà soát danh mục miễn trừ, không có dòng thuế nào thuộc Chương 03 của Biểu thuế Hoa Kỳ – nhóm bao gồm cá, giáp xác, nhuyễn thể và các động vật thủy sinh khác. Danh mục cũng không có các nhóm 1604 và 1605, gồm cá, giáp xác và nhuyễn thể đã chế biến hoặc bảo quản.

Như vậy, các mặt hàng thủy sản thực phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như tôm, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc, cua ghẹ và các sản phẩm chế biến từ những loài này không thuộc diện miễn thuế Mục 301. Về nguyên tắc, các mặt hàng trên sẽ chịu thêm 12,5% khi nhập khẩu vào Hoa Kỳ, bên cạnh thuế MFN và các nghĩa vụ thuế khác áp dụng cho từng mã HTSUS cụ thể.

Danh mục chung chỉ miễn một số hàng liên quan gián tiếp đến nguồn gốc thủy sinh như san hô, vỏ, mai mực chưa gia công; vỏ đã gia công; hoặc một số nguyên liệu động vật dùng làm thức ăn chăn nuôi. Đây không phải các sản phẩm thủy sản thực phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

USTR cũng cho biết đã nhận các đề nghị miễn thuế đối với thủy sản đông lạnh và cá hồi, với lập luận nguồn cung tại Hoa Kỳ còn hạn chế. Tuy nhiên, USTR kết luận các sản phẩm này và nhiều hàng hóa được đề nghị khác không đáp ứng điều kiện để được miễn thuế.

Chênh lệch cạnh tranh gia tăng

Đối với tôm, Việt Nam chịu thuế Mục 301 ở mức 12,5%, trong khi các nguồn cung cạnh tranh trực tiếp gồm Ấn Độ, Ecuador và Indonesia chịu mức 10%. Chênh lệch 2,5 điểm phần trăm có thể làm tăng bất lợi về giá của tôm Việt Nam, nhất là trong bối cảnh sản phẩm còn có thể phải chịu thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và các chi phí tuân thủ khác.

Riêng Ecuador được miễn thuế Mục 301 đối với bốn dòng sản phẩm cá ngừ, gồm cá ngừ vây dài và cá ngừ vây vàng tươi, ướp lạnh; phi lê cá ngừ đông lạnh; và một dòng cá ngừ, cá ngừ vằn chế biến đóng gói khối lượng lớn. Các miễn trừ này không áp dụng cho tôm Ecuador nhưng có thể tạo thêm sức ép cạnh tranh đối với một số sản phẩm cá ngừ Việt Nam.

Đối với cá tra, cá ngừ và các sản phẩm chế biến, thuế bổ sung có thể khiến nhà nhập khẩu yêu cầu giảm giá, chia sẻ chi phí thuế hoặc điều chỉnh nguồn cung. Tác động thực tế sẽ tùy thuộc mã HTSUS, mức thuế MFN, điều kiện hợp đồng và khả năng chuyển chi phí sang người mua cuối cùng.

Cần lưu ý, quyết định này không phải là kết luận rằng thủy sản Việt Nam hoặc doanh nghiệp Việt Nam sử dụng lao động cưỡng bức. Nội dung điều tra tập trung vào việc từng nền kinh tế đã ban hành và thực thi lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức hay chưa.

Mức thuế mới có hiệu lực từ 0 giờ 01 phút ngày 24/7/2026, giờ miền Đông Hoa Kỳ. Hàng đã được xếp lên tàu và đang trên chặng vận chuyển cuối cùng trước thời điểm này chỉ được miễn thuế bổ sung nếu hoàn tất nhập khẩu trước 0 giờ 01 phút ngày 28/7/2026.

Doanh nghiệp cần rà soát mã HTSUS, thời điểm nhập khẩu, điều kiện giao hàng và điều khoản phân bổ thuế trong hợp đồng; đồng thời trao đổi trực tiếp với nhà nhập khẩu và đơn vị tư vấn hải quan tại Hoa Kỳ. Ngoài cuộc điều tra về lao động cưỡng bức đã có kết luận, hai cuộc điều tra Mục 301 khác liên quan đến dư thừa năng lực sản xuất và sở hữu trí tuệ hiện vẫn chưa có kết luận cuối cùng.