Trên bản tin Seafoodsourse News ngày 2/2/2022 có ghi: “Các chuyên gia dự đoán giá cá minh thái sẽ tăng đột biến trong năm 2022 do diễn biến phức tạp của chuỗi cung ứng và nguồn thu hoạch toàn cầu giảm…”. Dòng tin không dài này có phải là tin vui đầu năm cho thủy sản Việt nói chung và nhất là cá tra? Bởi trong thực tế cá minh thái là đối thủ các tra ở EU, Hoa Kỳ lẫn Trung Quốc, bởi cùng nằm trong 5 loài cá thịt trắng có sản lượng lớn nhất thế giới và nhất là hai loài cá này có giá cả khá tương đồng. Từ đó, có thể thay thế nhau trên bàn ăn. Năm nào, dự kiến cá minh thái trúng vụ là các hệ thống phân phối cá lớn ở EU nhờ vả các phương tiện truyền thông “bêu xấu” cá tra Việt để họ giành khách hàng.
Đòn cạnh tranh không sòng phẳng này cũng có lúc khiến cá tra của ta gặp vô vàn khó khăn để trụ được ở EU. Với cái tít bài báo: “Giá cá minh thái tăng cao bởi nguồn cung giảm, nhu cầu mạnh” cho thấy tính khái quát tình hình. Dự kiến mức khai thác cá minh thái năm 2022 của Hoa Kỳ có thể giảm non 200.000 tấn và gần trăm ngàn tấn từ khai thác của Nga so năm 2021 sẽ là lợi thế cho cá tra ta. Lợi thế khác là để gia tăng hiệu quả, các nhà chế biến Hoa Kỳ có xu thế chế biến cá minh thái ra surimi ngày càng nhiều và kéo dài từ năm 2019 đến nay, có nghĩa sản lượng cá minh thái philê sẽ giảm đi, trong khi sản phẩm chủ lực từ cá tra là philê, cho nên sản phẩm philê các tra thêm rộng cửa.
Trở lại tình hình hoạt động ngành cá tra trong nước. Tuần qua là tuần có diễn biến giá cá tra thương phẩm tăng mạnh lên tới 30.000 đồng/kg (đối với size tiêu chuẩn xuất đi Mỹ). Tuy nhiên, mức tăng đột biến này cũng có thể là tín hiệu vừa mừng vừa lo. Mừng vì giá cá nguyên liệu tăng (so với mức 24.000 đồng/kg trước tết), sắp tới giá xuất cũng sẽ tăng lên, nhưng lo là vì mức tăng đột ngột quá khiến nhiều doanh nghiệp không thể mua cá ngoài.
Có lẽ nguyên nhân giá cá tăng trước tiên là do lượng cá thiếu hụt ngắn hạn lúc này. Vì từ tháng 7 - 9/2021 khi miền Tây rơi vào khủng hoảng dịch bệnh, ngành cá tra bị ảnh hưởng khá nặng nề. Các ao cá chỉ duy trì, hạn chế cho ăn và đâu dám thả nuôi thêm vì rủi ro giá cả và rủi ro từ đứt gãy chuỗi cung ứng đầu vào. Tuy nhiên, cũng có doanh nghiệp chế biến giữ vững được hoạt động chế biến, có khả năng duy trì các ao cá và mảng nuôi cá, quy mô ít nhiều tùy hoàn cảnh riêng.
Từ tháng 10/2021 khi trở lại trạng thái bình thường mới, tổng thể ngành cá mới tái khởi động cho chuỗi giá trị cá tra. Với lý thuyết này, có thể đến giữa tháng 6/2022 sản lượng cá mới hồi phục tốt. Nguyên nhân thứ hai giá cá tăng mạnh do tình hình thế giới nêu trên, các doanh nghiệp cá có thể có nhiều đơn hàng mới năm 2022 với giá tiêu thụ tốt hơn nên đã nỗ lực cho tổ chức nuôi, mua thêm từ các hộ nuôi liên kết để thêm sản lượng cung ứng nhu cầu thế giới đang có xu thế tốt cho cá tra philê chúng ta.
Là người ngoài cuộc, tôi chỉ đưa ra thông tin có tính chất để tham khảo và nhận định của tôi là “thói quen” từ một thành viên trong ngành chế biến thủy sản Việt mà ra! Với tình hình này, các doanh nghiệp cá tra cũng nên tính toán tới việc cân đối hoặc đẩy lượng nuôi cá tra để giảm giá thành sản phẩm cuối cùng, tăng hiệu quả hoạt động, bù đắp năm qua đầy thách thức. Chắc chắn năm 2022 là năm đầy thú vị cho ngành cá tra chúng ta. Khủng hoảng từ dịch bệnh năm 2021 sẽ khiến phân hóa không nhỏ các doanh nghiệp chế biến, bản lĩnh nổi trội một số doanh nhân ngành cá sẽ thể hiện rõ hơn qua khó khăn này.
Trở lại với “sở trường” của tôi, con tôm, thời gian trước tết một tháng đến nay là quãng thời gian hết sức nhộn nhịp của hoạt động nuôi tôm. Năm nay, thời tiết không lạnh lắm và ngày nắng khá tốt, tôm sẽ phát triển ổn định và ít dịch bệnh. Song song, với quy trình nuôi mới, ao lót bạt đáy, chủ động kiểm soát môi trường ngày càng tốt hơn, các ao nuôi này đã đón được giá tốt khi cung ứng cho mảng nhà hàng đang phục hồi.
Giá bán tôm sống (thở oxy quá trình vận chuyển hoặc cho ngủ đông nếu vận chuyển xa) rất cao, có thể hơn tới 20% so giá mua của các nhà máy chế biến. Những ao nuôi mùa nghịch này cũng góp phần các nhà máy chế biến thêm nguồn nguyên liệu, dù giá tôm nguyên liệu lúc này chỉ góp phần cho việc duy trì khách hàng và việc làm, chớ hiệu quả sẽ không như ý.
Tuy nhiên, theo tôi nhận thấy, với tình hình này việc tiêu thụ các doanh nghiệp tôm sẽ khởi sắc ngay từ đầu năm và hứa hẹn năm 2022 chinh phục mốc 4 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu tôm là trong tầm tay. Điểm lưu ý là phải “biết người biết ta”, hai đối thủ tôm lớn nhất là Ecuador và Ấn Độ đang ráo riết tăng sản lượng lẫn hàm lượng trong chế biến hòng cạnh tranh tôm ta, nhất là ở Hoa kỳ, là thị phần tôm Việt cao nhất. Nhưng chúng ta có niềm tin các doanh nhân thủy sản Việt có đủ bản lĩnh trên thương trường mình đã dạn dày “chinh chiến” bao năm qua, sẽ vượt qua các thách thức, trong đó yếu tố hết sức cơ bản là nâng cao hơn trình độ chế biến để chiếm lĩnh mảng tiêu thụ cao cấp ở các thị trường tiêu thụ trọng điểm, ít đối thủ và có biên lợi nhuận tốt.
Tín hiệu vui cho cá lẫn tôm, hai sản phẩm chủ lực ngành thủy sản nước ta xuất hiện ngay từ đầu năm. Hi vọng, sẽ là khởi đầu cho những tin vui lớn hơn, xuất hiện hàng tháng trên các bản tin VASEP. Bởi ông bà ta có câu “Đầu xuôi đuôi lọt”!
TS. Hồ Quốc Lực - Nguyên Chủ tịch VASEP, Chủ tịch HĐQT FIMEX VN
Để có thêm thông tin về sản xuất, xuất khẩu tôm 5 năm (2016-2021), xin mời quý độc giả tham khảo Báo cáo ngành hàng tôm 2016 - 2021, dự báo tới 2025
VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn