Sơ kết 2 năm thực hiện đề án thí điểm chuỗi cá ngừ: Tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ vào khai thác và chế biến

Chủ trì hội nghị có các đồng chí Nguyễn Xuân Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng NN-PTNT; Huỳnh Tấn Việt, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT; Hoàng Văn Trà, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh. Tham dự hội nghị có lãnh đạo Tổng cục Thủy sản, các vụ, viện thuộc Bộ NN-PTNT; lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND, Sở NN-PTNT các tỉnh Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa cùng đại diện một số doanh nghiệp hoạt động lĩnh vực thủy sản và một số nghiệp đoàn nghề cá, ngư dân.

Theo Tổng cục Thủy sản (Bộ NN-PTNT), đề án Thí điểm tổ chức khai thác, thu mua, chế biến, tiêu thụ cá ngừ theo chuỗi được triển khai tại 3 tỉnh Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa từ năm 2015-2020. Mục tiêu của đề án này là nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị cá ngừ theo hướng công nghiệp, hiện đại, gắn khai thác với thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, hài hòa lợi ích giữa ngư dân và doanh nghiệp, đồng thời khai thác hiệu quả, bền vững nguồn lợi làm cơ sở để nhân rộng. Sau 2 năm triển khai đề án, tổng số tàu cá tham gia khai thác cá ngừ đại dương tại 3 tỉnh này hơn 2.370 chiếc, sản lượng khai thác cá ngừ năm 2016 hơn 92.190 tấn (trong đó cá ngừ mắt to và vây vàng khoảng 17.540 tấn, cá ngừ vằn 74.650 tấn). Đối với thu mua cá ngừ, các tỉnh đã hình thành mô hình tổ chức liên kết giữa doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu với hệ thống thu mua tại các địa phương. Cá ngừ vây vàng, mắt to chủ yếu phục vụ cho chế biến xuất khẩu sang các nước như Mỹ, Israel, Trung Quốc, Nhật Bản, Canada, Mexico, EU…; cá ngừ vằn chủ yếu dùng để chế biến đồ hộp tiêu thụ nội địa và xuất sang một số nước như Thái Lan... Kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam năm 2016 đạt hơn 509 triệu USD…

Tuy nhiên, việc thực hiện đề án thí điểm cũng gặp một số khó khăn, hạn chế, như do tập quán khai thác cá ngừ của ngư dân chưa được cải thiện nên việc áp dụng quy trình, công nghệ mới vào khai thác chưa đạt hiệu quả; công tác sơ chế, bảo quản chưa được ngư dân chủ trọng nên chất lượng sản phẩm đánh bắt được còn thấp. Các doanh nghiệp thu mua cá ngừ còn theo hình thức mua xô nên chưa tạo được động lực để ngư dân đầu tư công nghệ khai thác, bảo quản, nâng cao chất lượng sản phẩm mà chủ yếu chạy theo số lượng. Thực trạng hiện nay ở các địa phương chưa xây dựng được các cảng cá ngừ chuyên dụng, chợ đấu giá sản phẩm để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và phục vụ xuất khẩu cá ngừ.

Tại Phú Yên đã triển khai 2 mô hình thí điểm liên kết khai thác, thu mua, chế biến và tiêu thụ cá ngừ. Theo Sở NN-PTNT, chuỗi liên kết khai thác, thu mua, chế biến và tiêu thụ cá ngừ của Công ty CP Bá Hải qua hơn 1 năm triển khai hiệu quả mang lại chưa cao. Nguyên nhân, do doanh nghiệp này chưa vay được nguồn vốn theo Nghị định 67 để đầu tư cải tiến công nghệ tại nhà máy và trên các con tàu khai thác tham gia chuỗi liên kết; hợp đồng liên kết chưa chặt chẽ nên ngư dân không bán sản phẩm cho doanh nghiệp… Riêng chuỗi liên kết khai thác, thu mua, chế biến, tiêu thụ cá ngừ của Công ty TNHH Nguyễn Hưng bước đầu hoạt động có hiệu quả.

Kết luận tại hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết: Cá ngừ đại dương là đối tượng thủy sản có trữ lượng khá lớn, giá trị kinh tế cao, do vậy việc tổ chức khai thác thu mua, chế biến, tiêu thụ cá ngừ theo chuỗi đã mang lại hiệu quả bước đầu. Thời gian tới, các doanh nghiệp, ngư dân tham gia chuỗi cần khai thác, thu mua, chế biến và tiêu thụ một cách khoa học, nhất là việc ứng dụng công nghệ cao vào chế biến. Cần hỗ trợ kỹ thuật khai thác, bảo quản, sơ chế hiện đại từ nước ngoài cho ngư dân. Ba tỉnh tham gia đề án là Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa cần tiếp tục vận động hoàn thiện mô hình liên kết khai thác cá ngừ bằng nghề lưới vây với dịch vụ hậu cần thu mua sản phẩm trên biển. Bộ NN-PTNT yêu cầu Tổng cục Thủy sản triển khai nghiên cứu những đề tài khoa học về lĩnh vực này nhưng phải gắn với địa phương, doanh nghiệp và ngư dân.

Báo Phú Yên