Ra mắt Sổ tay Chương trình kiểm soát nhập khẩu thủy sản

Tin tức IUU 08:05 25/11/2025 Nguyễn Hà
(vasep.com.vn) Để kỷ niệm Ngày Nghề cá Thế giới năm 2025, Liên minh Đánh bắt cá IUU của EU (EJF, Oceana, TNC, Pew, WWF EU) và các đối tác trong Diễn đàn IUU Nhật Bản và Liên minh Quyền lao động và Đánh bắt cá IUU của Hoa Kỳ đã công bố hướng dẫn chung toàn cầu mới về các chương trình kiểm soát nhập khẩu nhằm ngăn chặn hải sản bất hợp pháp xâm nhập thị trường.

Sổ tay Kiểm soát Nhập khẩu Thủy sản cho thấy cách xây dựng các chương trình kiểm soát nhập khẩu (ICS) được thiết kế tốt để ngăn chặn hiệu quả cá và hải sản đánh bắt bất hợp pháp. Đây là cẩm nang toàn cầu đầu tiên thuộc loại này và cung cấp các công cụ thiết thực cho các nhà hoạch định chính sách nhằm củng cố hệ thống kiểm soát nhập khẩu quốc gia đối với thủy sản đánh bắt tự nhiên.

Đóng cửa thị trường đánh bắt cá bất hợp pháp

Các chương trình kiểm soát nhập khẩu (ICS) là hệ thống quy định yêu cầu tài liệu có thể truy xuất nguồn gốc và được xác minh, chẳng hạn như giấy chứng nhận đánh bắt và thương mại, để chứng minh hải sản được đánh bắt và buôn bán hợp pháp. Khi được thiết kế tốt và triển khai đúng cách, các chương trình này là những công cụ mạnh mẽ, dựa trên thị trường, giúp ngăn chặn việc tiếp cận thị trường đối với các sản phẩm đánh bắt IUU .

Sổ tay Kiểm soát Nhập khẩu Thủy sản cung cấp lộ trình rõ ràng về cách các chính phủ có thể xây dựng hoặc củng cố các chương trình của riêng mình, đảm bảo hải sản nhập khẩu đáp ứng các tiêu chuẩn cao nhất về tính hợp pháp và minh bạch.

Tại sao lại là bây giờ?

Nhiều quốc gia vẫn thiếu các biện pháp kiểm soát nhập khẩu chặt chẽ, tạo ra những kẽ hở cho phép hải sản đánh bắt IUU tiếp cận thị trường toàn cầu. Thêm vào đó, khi các chương trình mới xuất hiện trên toàn thế giới, nguy cơ phân mảnh đang gia tăng.

Sổ tay Kiểm soát nhập khẩu thủy sản cung cấp các công cụ thiết thực và các phương pháp hay nhất được rút ra từ các hệ thống hiện có tại EU , Hoa Kỳ , Nhật Bản và Hàn Quốc , cho thấy các biện pháp kiểm soát nhập khẩu được thiết kế tốt có thể thúc đẩy tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm giải trình trên toàn bộ chuỗi cung ứng hải sản.

Hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) sẽ chấm dứt khi các biện pháp kiểm soát nhập khẩu chặt chẽ bắt đầu, và các chương trình kiểm soát hiệu quả là điều cần thiết để tăng cường quản lý nghề cá bền vững tại EU và trên toàn thế giới. Cẩm nang này sẽ là một công cụ thiết yếu giúp các chính phủ và những người ủng hộ xây dựng chuỗi cung ứng hải sản minh bạch, có thể truy xuất nguồn gốc và thực sự bền vững - trước khi quá muộn.

— Grace Howe, Cộng tác viên cấp cao, Chính sách Thủy sản, The Nature Conservancy

 

Lợi ích của các chương trình kiểm soát nhập khẩu

Việc thực hiện một chương trình kiểm soát nhập khẩu thủy sản mạnh mẽ có thể dẫn đến:

  • Loại trừ các sản phẩm liên quan đến đánh bắt IUU bằng cách tăng khả năng phát hiện hải sản bất hợp pháp trước khi đưa vào thị trường.
  • Quản lý tài nguyên bền vững bằng cách sử dụng tiếp cận thị trường như một công cụ thúc đẩy cải thiện quy định trong quản lý nghề cá của các quốc gia xuất khẩu.
  • Giảm thiểu các hành vi vi phạm quyền con người và quyền lao động có liên quan chặt chẽ đến hoạt động đánh bắt cá IUU bằng cách áp dụng các biện pháp kiểm soát nhập khẩu để phát hiện và ngăn chặn các hoạt động này.
  • Tính toàn vẹn của thị trường và niềm tin ngày càng tăng của người tiêu dùng bằng cách đảm bảo các sản phẩm hải sản đúng nhãn mác và được đánh bắt hợp pháp.

Tăng cường phối hợp và hợp tác với các quốc gia đối tác để trao đổi thông tin cần thiết cho các chương trình kiểm soát nhập khẩu hiệu quả.

Cùng với Hoa Kỳ và Nhật Bản, EU có một kế hoạch hàng đầu thế giới để giải quyết nạn đánh bắt cá bất hợp pháp. Giờ đây, chúng ta cần hành động ở cấp chính phủ từ tất cả các quốc gia thành viên. Các công cụ quốc gia và ý chí chính trị cần được tăng cường để tạo ra một phản ứng toàn cầu thực sự đối với nạn đánh bắt cá bất hợp pháp.

— Laure Guillevic, Cán bộ chính sách đại dương, Văn phòng chính sách châu Âu của WWF.

Lời kêu gọi liên kết toàn cầu

EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc đã thể hiện vai trò dẫn đầu bằng cách triển khai hệ thống riêng của họ, nhưng nhiều thị trường lớn khác — bao gồm Úc và Canada — vẫn chưa có khuôn khổ tương tự. Nếu không có sự hài hòa, khoảng cách giữa các hệ thống sẽ tạo cơ hội cho các nhà khai thác bất hợp pháp.

Liên minh và các đối tác kêu gọi tất cả các quốc gia thị trường:

  1. Thiết lập các chương trình kiểm soát nhập khẩu phù hợp với các khuyến nghị của Sổ tay Chương trình kiểm soát nhập khẩu thủy sản , ưu tiên số hóa ngay từ đầu bất cứ khi nào có thể. 
  2. Đảm bảo các chương trình tương lai được hài hòa với các chương trình hiện có để khắc phục lỗ hổng và giảm gánh nặng cho các nhà xuất khẩu.
  3. Hợp tác và chia sẻ thông tin trên toàn cầu để tăng cường cuộc chiến chung chống lại nạn đánh bắt cá IUU.

Khi động lực toàn cầu trong việc giải quyết vấn đề đánh bắt IUU ngày càng tăng và ngày càng nhiều thị trường xem xét các hệ thống ngăn chặn nhập khẩu hải sản bất hợp pháp, việc hài hòa hóa các quy định này ngày càng trở nên quan trọng. Nếu không hài hòa hóa, các hệ thống này có nguy cơ bị thiếu sót, tạo điều kiện cho hải sản đánh bắt IUU lọt ra ngoài.

— Tom Walsh, Điều phối viên, Liên minh đánh bắt cá IUU của EU

kiem soat nhap khau thuy san

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới 05–12/11/2026

 |  13:13 13/11/2026

(vasep.com.vn) Điểm tin thủy sản thế giới 05–12/11/2026: Nhập khẩu tôm của Mỹ tăng nhưng tôm Việt Nam giảm, giá bán buôn tôm tại Mỹ tiếp tục đi xuống. Cá basa được ưa chuộng tại Anh, còn sản lượng khai thác của Nga vượt 4 triệu tấn.

Ấn Độ chuyển trọng tâm sang phát triển chuỗi giá trị thủy sản

 |  08:52 13/11/2026

(vasep.com.vn) Ngành thủy sản Ấn Độ đang chuyển từ mô hình tập trung vào sản xuất sang phát triển chuỗi giá trị, chú trọng chế biến, bảo quản, phân phối và mở rộng thị trường. Theo Bộ Thông tin và Phát thanh Ấn Độ, các mô hình doanh nghiệp chế biến sản phẩm giá trị gia tăng, chợ cá hiện đại và bán hàng lưu động đang được thúc đẩy nhằm nâng cao thu nhập cho người nuôi và giảm thất thoát sau thu hoạch.

Norel khánh thành nhà máy phụ gia thức ăn tại Malaysia

 |  08:40 13/11/2026

(vasep.com.vn) Tập đoàn Norel, chuyên sản xuất phụ gia và các giải pháp dinh dưỡng động vật, vừa khánh thành nhà máy mới tại bang Johor (Malaysia) ngày 16/10/2026. Nhà máy có công suất thiết kế 10.000 tấn/năm, nhằm tăng năng lực cung ứng và mở rộng thị trường tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Cá basa Việt Nam: Lời giải cho cuộc khủng hoảng thiếu hụt nguyên liệu surimi tại Nhật Bản

 |  08:40 13/11/2026

(vasep.com.vn) Ngành công nghiệp chế biến thủy sản Nhật Bản, với mức tiêu thụ hơn 200.000 tấn surimi mỗi năm, đang đối mặt với áp lực chi phí nguyên liệu nặng nề. Trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm, cá basa nuôi tại Việt Nam đang nổi lên như một giải pháp thay thế chiến lược mang tính thương mại cao.

Tôm Việt và mối lo từ Ecuador

 |  11:02 12/11/2026

(vasep.com.vn) Trước sức ép từ tôm giá rẻ và sự lấn sân sang mảng chế biến sâu của "đối thủ" Ecuador, doanh nghiệp tôm Việt Nam cần làm gì để giữ vững thị phần?

Thị trường thủy sản 2027-2029: Cơ hội và dư địa tăng trưởng xuất khẩu hai con số

 |  09:10 12/11/2026

(vasep.com.vn) Theo số liệu từ Hiệp hội VASEP, tính chung 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước đạt 10,459 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 12,1% so với cùng kỳ năm trước.

Trung Quốc trở thành thị trường thủy sản lớn thứ hai của Na Uy

 |  08:37 12/11/2026

(vasep.com.vn) Trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản Na Uy sang Trung Quốc đạt 158.000 tấn, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước; kim ngạch tăng 26%. Trung Quốc hiện đã vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ hai của Na Uy, từ vị trí thứ 10 vào năm 2020. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ cá hồi với lượng xuất khẩu đạt 98.000 tấn, tăng 42%.

Giá điện tăng gây áp lực lên ngành tôm Ecuador

 |  08:36 12/11/2026

(vasep.com.vn) Ngành tôm Ecuador đang đối mặt với áp lực chi phí ngày càng lớn khi giá điện công nghiệp tăng mạnh, trong khi nhiên liệu và nguyên liệu sản xuất thức ăn vẫn ở mức cao. Tình trạng này ảnh hưởng đến lợi nhuận, hoạt động sản xuất và khả năng cạnh tranh của tôm Ecuador trên thị trường quốc tế.

Xuất khẩu surimi cá minh thái Nga dự kiến giảm 20%

 |  08:35 12/11/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu surimi cá minh thái của Nga dự kiến giảm khoảng 20% trong năm 2026 khi các doanh nghiệp chế biến điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, ưu tiên phi lê và cá đã bỏ đầu, bỏ ruột (H&G) để tận dụng mức giá bán cao hơn. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh sản lượng khai thác cá minh thái của Nga vẫn duy trì ổn định.

Dự án ITUNNES đề nghị EU tiếp tục hỗ trợ mạng lưới nghiên cứu cá ngừ nhiệt đới

 |  08:22 12/11/2026

(vasep.com.vn) Các đối tác thuộc dự án ITUNNES đã đề nghị Ủy ban châu Âu (EC) tiếp tục hỗ trợ kinh phí để duy trì mạng lưới thu thập mẫu sinh học và các công cụ dữ liệu phục vụ đánh giá trữ lượng cá ngừ nhiệt đới.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC