Chiến sự ở Ukraine và các lệnh trừng phạt do Nga và Belarus áp đặt đã có ảnh hưởng rất lớn đến đến thương mại quốc tế của chính bản thân các nước này và các quốc gia trong chuỗi. Các tác động này bao gồm sự thiếu hụt lương thực, nguyên liệu thô, những bộ phận của tuyến đường thương mại đã bị huỷ bỏ, sự chuyển dịch nhu cầu đến giá cả gia tăng.
Sự gia tăng lạm phát
Từ góc độ thương mại, hậu quả lớn nhất cuộc chiến mang lại là sự gia tăng giá cả hàng hoá. Có ba loại hàng hoá chính mà chiến tranh đã tác động đến: năng lượng, nông nghiệp, và kim loại. Điều này gây nên mức lạm phát cao hơn trên toàn thế giới, kéo theo sự dịch chuyển trong nhu cầu, khi khách hàng không còn sẵn sàng và không còn khả năng chi trả cho những thứ họ thường mua sắm.
Sự gián đoạn vận tải quốc tế
Cước phí vận tải đã tăng cao kỉ lục trong giai đoạn dịch bệnh COVID-19. Việc giá chất đốt tăng đang gây ra lạm phát và có thể kéo giá cước vận tải quốc tế tăng theo. Bên cạnh đó, lệnh trừng phạt áp đặt chống lại Nga và sự lo ngại về vấn đề an ninh đã ảnh hưởng đến vận tải đường biển, hàng không qua Ukraine và Nga. Việc định tuyến lại những kết nối này rất đắt đỏ thêm với có ít tuyến đường thương mại trên Biển Đen hơn đồng nghĩa ngay cả các quốc gia không bị các hạn chế thương mại cũng có thể gặp khó khăn khi nhập khẩu từ khu vực.
Vấn đề an ninh lương thực của các nền kinh tế mới nổi
Ukraine và Nga nằm trong top những nền cung cấp hàng hoá nông nghiệp chủ yếu của thế giới về cây lương thực và dầu hoả. Hai quốc gia này cung cấp hơn 30% lúa mì, 32% lúa mạch, 17% ngô và hơn 50% dầu hướng dương, hạt và bữa ăn của toàn thế giới. Nhiều nền kinh tế mới nổi hoặc dễ bị tổn thương phụ thuộc vào những nguồn cung cấp này để đảm bảo an ninh lương thực, đặc biệt với khu vực Trung Đông và Châu Phi. Các quốc gia như Benin, Ai Cập và Sudan nhập khẩu hầu như lúa mì từ Ukraine và Nga, và có rất ít sự lựa chọn để thay thế cho những quốc gia này.
Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) trong bài báo cáo của mình đã ước tính rằng 20-30% diện tích Ukraine sử dụng để nuôi trồng ngũ cốc mùa đông, ngô và hạt hướng dương sẽ không được sử dụng và thu hoạch trong mùa vụ 2022-2023. Sản lượng của những cây trồng này nhiều khả năng cũng sẽ giảm sút, cùng với sự gián đoạn của công đoạn chế biến và vận chuyển. Nguồn cung cây trồng giảm tiếp tục làm tăng giá và sự cạnh tranh của các nguồn thay thế. Trong một thị trường khó khăn như vậy, các nước đang phát triển có thể gặp khó khăn trong việc cạnh tranh nguồn cung với các nước phát triển. Indonesia đã cấm xuất khẩu dầu cọ để giảm tình trạng thiếu dầu ăn trong nước, tăng giá và sẽ dỡ bỏ lệnh cấm khi giá giảm xuống dưới 14.000 rupia (0,92 €)/lít.
Nga cũng là nước xuất khẩu phân đạm và kali hàng đầu, nhiều nền kinh tế mới nổi dựa vào nguồn cung phân bón này để tạo ra sản lượng. Sự gián đoạn của thị trường này có thể ảnh hưởng đến sản xuất lương thực của họ cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
Sự gia tăng cạnh tranh đáng kể cho các nhà xuất khẩu
Bên cạnh những tác động của nó lên hoạt động nhập khẩu, cuộc chiến cũng gây khó khăn cho tình trạng xuất khẩu đến Ukraine và Nga. Trở ngại trong việc tiếp cận các thị trường này là một vấn đề cấp bách đối với hàng hóa dễ hư hỏng như trái cây tươi và rau quả. Một số sản phẩm mà các nhà xuất khẩu không thể vận chuyển đến Ukraine và Nga có thể được phân phối lại cho các thị trường (Châu Âu) khác. Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu có thể không tránh khỏi tình trạng nguồn cung vượt quá lượng cầu. Việc tái phân phối cũng gây ra sự gia tăng cạnh tranh và giảm giá thành sản phẩm. Đồng thời, giá năng lượng và phân bón tăng đang khiến chi phí sản xuất tăng cao, tạo ra một thách thức không nhỏ cho các nhà xuất khẩu.
Mỹ Hạnh (Theo CBI)
(vasep.com.vn) Bản tin thủy sản thế giới ngày 4/8/2026 nổi bật với diễn biến EU rút lại đề xuất cấm cá tuyết Nga, trong khi cá minh thái Nga tiếp tục thống lĩnh 50% thị trường này. Ngược lại, nguồn cung mực Argentina suy giảm mang lại cơ hội xuất khẩu mới. Nhật Bản ghi nhận tồn kho giảm sâu, Nga đẩy mạnh xuất khẩu cua sang Trung Quốc và Hàn Quốc, và Trung Quốc nhập khẩu cua sống kỷ lục. Tại Mỹ, Wegmans thu hồi cá ngừ, trong khi nguồn tôm Ecuador vào Trung Quốc khó đoán hơn. Các chính sách điều chỉnh giấy phép tại Mỹ và gói hỗ trợ của EU tại Italy cũng là những thông tin quan trọng đáng chú ý.
(vasep.com.vn) Ngành surimi cá minh thái Alaska của Mỹ đang đối mặt với tình trạng nguồn cung suy giảm trong mùa khai thác B năm 2026, kéo theo kỳ vọng giá xuất khẩu sang Nhật Bản tiếp tục tăng. Sau khi mùa khai thác B bắt đầu ngày 10/6, các nhà sản xuất Mỹ đã công bố giá bán cho các nhà nhập khẩu Nhật Bản. Tính đến ngày 11/7, sản lượng surimi cá minh thái tại biển Bering đạt 19.842 tấn, giảm 20,1% so với cùng kỳ năm trước. Riêng sản lượng trong tuần gần nhất giảm tới 33,3%, xuống còn 4.310 tấn.
(vasep.com.vn) Đội ngũ khoa học của Ủy ban Cá ngừ Nhiệt đới Liên Mỹ (IATTC) đề xuất từng bước giảm thời gian cấm khai thác đối với đội tàu lưới vây hoạt động tại Đông Thái Bình Dương, từ mức 64 ngày liên tục hiện nay xuống còn 42 ngày. Đề xuất được đưa ra sau khi các đánh giá cho thấy nguồn lợi cá ngừ vằn, cá ngừ vây vàng và cá ngừ mắt to trong khu vực đã phục hồi tích cực nhờ các biện pháp quản lý được áp dụng trong những năm gần đây.
(vasep.com.vn) Trong tuần 30 (20–26/7/2026), giá cá rô phi nguyên liệu tại Quảng Đông và Quảng Tây (Trung Quốc) tiếp tục tăng do nguồn cung sụt giảm. Việc thả giống ở mức thấp trong nửa đầu năm đang khiến lượng cá đạt kích cỡ thu hoạch giảm đáng kể, khiến các nhà máy chế biến gặp khó khăn trong thu mua. Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng, nguy cơ bão và dịch bệnh liên cầu khuẩn cũng làm gia tăng rủi ro đối với sản lượng và tỷ lệ sống của cá nuôi.
(vasep.com.vn) Ngày 28/7/2026, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Trong định hướng phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh, Nghị quyết xác định nhiều mục tiêu, nhiệm vụ quan trọng đối với ngành thủy sản, từ cơ cấu lại sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển nuôi biển công nghiệp, công nghệ cao đến hiện đại hóa khai thác, ứng dụng khoa học, công nghệ, đầu tư hạ tầng bảo quản, chế biến và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu ngày 3/8/2026 ghi nhận nhiều biến động lớn: Mỹ chứng kiến sự thành lập của Liên minh Tôm nhằm phản đối bảo hộ thương mại và áp lực giá cá hồi tăng do thuế mới, trong khi sức mua dần dịch chuyển từ thịt bò sang các loại protein hợp túi tiền hơn. Tại châu Á, Trung Quốc lập kỷ lục nhập khẩu mực đông lạnh và tăng mạnh bù đắp nguồn cung thủy sản từ Nga, tạo ra bức tranh cạnh tranh gay gắt nhưng cũng mở ra nhiều dư địa cho các mặt hàng chế biến sâu của Việt Nam.
(vasep.com.vn) Khi ao nuôi tôm thẻ chân trắng đạt ngưỡng sinh khối cao, thu tỉa từng phần đúng thời điểm là giải pháp quan trọng giúp giảm áp lực lên môi trường, duy trì hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) hiệu quả và tạo điều kiện cho đàn tôm còn lại tiếp tục tăng trưởng tốt.
(vasep.com.vn) Cơ quan Liên bang về Nghề cá Nga (Rosrybolovstvo) vừa tổ chức cuộc họp nhóm công tác về hoạt động khai thác các loài cá nổi tại vùng biển Viễn Đông, tập trung đánh giá tình hình sản xuất, dự báo ngắn hạn và triển vọng khai thác các loài như cá mòi (Sardinops sagax), cá thu Nhật Bản (Scomber japonicus) và cá thu đao Thái Bình Dương (Cololabis saira).
(vasep.com.vn) Canada đang sử dụng thành quả đầu tư nhiều thập kỷ vào công nghệ radar khẩu độ tổng hợp (SAR) để hỗ trợ Mexico truy vết các hoạt động khai thác bất hợp pháp. Trong một cuộc họp song phương gần đây tại Ottawa, Chính phủ Canada công bố khoản đóng góp 7 triệu USD để mở rộng Chương trình Phát hiện tàu “tắt tín hiệu” sang vùng biển Mexico.
(vasep.com.vn) Từ ngày 1/6/2026, Liên bang Nga chính thức áp dụng tiêu chuẩn quốc gia mới GOST 35273-2025 “Cá đông lạnh - Yêu cầu kỹ thuật”, thay thế đồng thời ba tiêu chuẩn hiện hành gồm GOST 17660-97, GOST 32366-2013 và GOST 32910-2014. Tiêu chuẩn mới thiết lập một bộ yêu cầu thống nhất đối với cá đông lạnh dùng làm thực phẩm, bao gồm các quy định về chất lượng nguyên liệu, chế biến, cấp đông, bao gói, ghi nhãn, kiểm nghiệm, vận chuyển và bảo quản và được áp dụng bắt buộc đối với cả sản phẩm nội địa lẫn hàng nhập khẩu vào Nga. Đây là tiêu chuẩn liên quốc gia trong hệ thống tiêu chuẩn GOST, được Nga đưa vào áp dụng như tiêu chuẩn quốc gia, nhằm thống nhất một số yêu cầu kỹ thuật đối với cá đông lạnh dùng làm thực phẩm cho người.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
