Đáng lưu ý hơn, từ 24/7, hàng thủy sản Việt Nam vào Hoa Kỳ bắt đầu chịu thêm thuế Section 301 ở mức 12,5%. Do độ trễ của hợp đồng và thời gian vận chuyển, tác động đầy đủ chưa phản ánh trong kim ngạch tháng 7, nhưng sẽ thể hiện rõ hơn từ tháng 8 và quý IV.
Xuất khẩu tôm tháng 7 đạt hơn 428 triệu USD, tăng 4,5%; lũy kế 7 tháng đạt gần 2,78 tỷ USD, tăng 12,6% và chiếm khoảng 41% tổng kim ngạch thủy sản.
Mức tăng 4,5% trong tháng 7 thấp hơn khá nhiều so với đà tăng của cả giai đoạn 7 tháng. Điều này cho thấy xuất khẩu tôm vẫn tăng nhưng không còn duy trì tốc độ cao như đầu năm. Một phần đáng kể động lực hiện nay đến từ tôm hùm xuất sang Trung Quốc, trong khi tôm chân trắng và tôm sú phải cạnh tranh gay gắt hơn tại Mỹ, EU và Nhật Bản.
Áp lực lớn nhất đến từ Ecuador. Nguồn cung tôm Ecuador tiếp tục tăng mạnh, không chỉ ở tôm nguyên đầu mà cả tôm bỏ đầu, bóc vỏ và sản phẩm chế biến. Đây là thay đổi quan trọng vì Ecuador đang dịch chuyển từ vị trí nhà cung cấp nguyên liệu giá thấp sang cạnh tranh trực tiếp với các nhà máy châu Á trong phân khúc giá trị gia tăng.
Tại Hoa Kỳ, tương quan thuế cũng bất lợi hơn cho Việt Nam. Theo quyết định của USTR ngày 23/7, Việt Nam thuộc nhóm chịu thuế Section 301 ở mức 12,5%, trong khi Ecuador, Ấn Độ, Indonesia và một số đối thủ khác chịu mức 10%.
Chênh lệch 2,5 điểm phần trăm có thể không lớn nếu nhìn riêng lẻ, nhưng sẽ đáng kể đối với các hợp đồng tôm đông lạnh có biên lợi nhuận thấp. Thuế mới còn được cộng với thuế MFN và các nghĩa vụ chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp, tùy quốc gia và doanh nghiệp. Nhà nhập khẩu Mỹ vì vậy có cơ sở để yêu cầu nhà cung cấp Việt Nam giảm giá, chia sẻ chi phí thuế hoặc rút ngắn thời hạn hợp đồng.
Triển vọng tôm trong những tháng cuối năm sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố cụ thể: sức mua của Trung Quốc đối với tôm hùm; khả năng giữ đơn hàng chế biến sâu tại Nhật Bản và EU; và mức độ chuyển dịch đơn hàng Mỹ sang Ecuador, Ấn Độ hoặc Indonesia sau khi thuế mới có hiệu lực.
Xuất khẩu cá tra tháng 7 đạt gần 184 triệu USD, giảm 6,1%. Lũy kế 7 tháng vẫn đạt gần 1,3 tỷ USD, tăng 8,8%.
Sự sụt giảm trong tháng 7 phản ánh việc các thị trường lớn điều chỉnh sau giai đoạn mua khá tích cực trong nửa đầu năm. Trung Quốc mua chậm hơn ở một số quy cách cá lớn, trong khi xuất khẩu sang Mỹ chưa phục hồi rõ. Giá cá nguyên liệu trong nước vì thế phân hóa theo kích cỡ: cá cỡ vừa phù hợp sản xuất phi lê cho EU được tiêu thụ tốt hơn cá lớn dành cho Trung Quốc.
Dù vậy, cá tra đang đứng trước một cơ hội đáng chú ý tại thị trường cá thịt trắng. Giá cá tuyết Đại Tây Dương, haddock và cá minh thái vẫn ở mức cao do hạn ngạch thấp, chi phí khai thác tăng và những bất ổn liên quan đến nguồn cung Nga. Điều này khiến các nhà chế biến châu Âu phải cân nhắc thêm cá tra và cá rô phi cho fish fingers, fish burger, khẩu phần đông lạnh và dịch vụ ăn uống.
Cơ hội này không đồng nghĩa cá tra tự động thay thế cod hay pollock. Các nhà mua hàng EU đòi hỏi sản phẩm phải có chứng nhận bền vững, truy xuất rõ, màu thịt ổn định và khả năng cung ứng theo chương trình dài hạn. Từ ngày 10/1/2026, nhà nhập khẩu EU bắt buộc sử dụng hệ thống CATCH để nộp chứng thư khai thác và các hồ sơ liên quan đối với thủy sản khai thác nhập khẩu. Dữ liệu trên chứng thư giấy phải được nhập chính xác, bao gồm mã hàng, loài, tàu và chuyến khai thác.
CATCH không áp dụng trực tiếp theo cùng cách đối với cá tra nuôi, nhưng nó làm tăng chi phí và rủi ro đối với cá thịt trắng khai thác. Đây là lợi thế tương đối cho cá tra nếu doanh nghiệp tận dụng được phân khúc thay thế nguyên liệu. Tuy nhiên, tại EU, cá tra Việt Nam vẫn bị ảnh hưởng gián tiếp bởi hình ảnh ngành thủy sản liên quan thẻ vàng IUU và sự thận trọng chung của nhà nhập khẩu.
Trong quý IV, cá tra có thể phục hồi nếu doanh nghiệp chốt được hợp đồng thay thế cod và pollock cho mùa tiêu thụ cuối năm. Dư địa lớn hơn nằm ở sản phẩm cắt phần, tẩm bột và chế biến sẵn, thay vì tiếp tục phụ thuộc gần như hoàn toàn vào phi lê đông lạnh.
Xuất khẩu cá ngừ tháng 7 đạt hơn 69 triệu USD, giảm nhẹ 0,1%; lũy kế 7 tháng đạt gần 524 triệu USD, giảm 1,4%.
Số liệu tháng 7 cho thấy mức tăng mạnh trong tháng 6 chủ yếu mang tính thời điểm. Nhiều lô hàng được giao sớm trước khi chính sách thuế mới của Hoa Kỳ có hiệu lực, vì vậy kim ngạch tháng 7 trở lại trạng thái gần như đi ngang.
Cá ngừ là ngành chịu tác động kép rõ nhất tại Mỹ. Thứ nhất, thuế Section 301 12,5% được cộng vào thuế nhập khẩu hiện hành. Thứ hai, các quy định MMPA đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đối với những nghề cá không được Hoa Kỳ công nhận tương đương.
NOAA xác nhận Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia bị từ chối công nhận tương đương đối với một số nghề cá. Những sản phẩm có cùng nước xuất xứ và mã HTS với sản phẩm thuộc nghề cá bị cấm phải kèm Chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu – COA, nhằm chứng minh loài, khu vực và phương pháp khai thác không thuộc diện cấm.
Đối với cá ngừ, yêu cầu này tác động trực tiếp tới nguyên liệu khai thác trong nước và nguyên liệu nhập khẩu được gia công tại Việt Nam. Doanh nghiệp phải kiểm soát được tàu khai thác, ngư cụ, vùng biển, nước khai thác và tính thống nhất giữa COA với hồ sơ nhập khẩu. Chỉ một sai lệch về mã nghề, vùng khai thác hoặc mã HTS cũng có thể làm lô hàng bị giữ để kiểm tra.
Tại EU, cá ngừ tiếp tục chịu sức ép từ thẻ vàng IUU, hệ thống CATCH và quy tắc xuất xứ EVFTA. Việc sử dụng nguyên liệu nhập khẩu ngoài khối khiến nhiều sản phẩm không đáp ứng quy tắc xuất xứ hoặc phải phụ thuộc hạn ngạch thuế quan. Vì vậy, dù giá cá ngừ vằn có thể thuận lợi ở một số thời điểm, lợi ích từ giá nguyên liệu khó bù được chi phí tuân thủ và thuế.
Xuất khẩu cá ngừ trong phần còn lại của năm nhiều khả năng khó tăng mạnh. Nga, Ai Cập, Israel, Philippines và CPTPP có thể bù một phần kim ngạch, nhưng chưa đủ quy mô để thay thế Mỹ và EU.
Cua ghẹ và các loại giáp xác khác đạt hơn 41 triệu USD trong tháng 7, tăng 51,1%; lũy kế 7 tháng đạt gần 246 triệu USD, tăng 28,7%. Nhuyễn thể có vỏ đạt 25,6 triệu USD, tăng 21,4%; lũy kế đạt hơn 178 triệu USD, tăng 29,5%.
Đây là hai nhóm hàng có tốc độ tăng nổi bật nhất trong tháng 7. Với cua ghẹ, thị trường Mỹ tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Ngày 11/5/2026, NOAA đã cấp lại kết quả công nhận tương đương cho nghề ghẹ bơi của Việt Nam sau quá trình xem xét bổ sung, qua đó gỡ rủi ro cấm nhập khẩu đối với nghề cá này.
Tuy nhiên, việc được công nhận không loại bỏ hoàn toàn nghĩa vụ COA đối với các mã hàng bị đánh dấu. Doanh nghiệp vẫn phải chứng minh lô hàng không thuộc nghề cá bị cấm hoặc không sử dụng nguồn nguyên liệu không đủ điều kiện. Danh sách mã HTS, nghề cá và vùng khai thác của NOAA còn có thể được cập nhật, vì vậy rủi ro hồ sơ vẫn hiện hữu.
Nhuyễn thể có vỏ tiếp tục tăng nhờ nhu cầu tại EU, Mỹ và một số thị trường châu Á. Tuy nhiên, nghêu và các sản phẩm khai thác ven bờ cũng phải đáp ứng ngày càng chặt yêu cầu về vùng thu hoạch, an toàn thực phẩm và truy xuất.
Ngược lại, nhuyễn thể chân đầu đạt gần 66 triệu USD, giảm 1,4% trong tháng, dù lũy kế vẫn tăng 14,6%. Mức giảm này cho thấy đà tăng của mực, bạch tuộc bắt đầu yếu đi khi giá nguyên liệu cao và sức mua tại một số thị trường châu Á chậm lại.
Trung Quốc và Hong Kong tiếp tục là thị trường lớn nhất trong tháng 7 với hơn 267 triệu USD, tăng 24,7%. Lũy kế 7 tháng đạt gần 1,74 tỷ USD, tăng 34,5%.
Phần lớn chênh lệch tăng trưởng chung của toàn ngành đến từ thị trường này. Tôm hùm, tôm chân trắng, cá tra, cua ghẹ và một số hải sản khác đều được hưởng lợi. Nếu loại trừ mức tăng hơn 445 triệu USD của Trung Quốc và Hong Kong trong 7 tháng, bức tranh xuất khẩu thủy sản sẽ kém tích cực hơn đáng kể.
Hoa Kỳ đạt hơn 159 triệu USD trong tháng 7, tăng 6,3%; lũy kế đạt hơn 1,05 tỷ USD, chỉ tăng 0,3%. Con số này chưa phản ánh đầy đủ thuế Section 301 vì thuế mới được USTR công bố ngày 23/7. Tác động lớn hơn sẽ xuất hiện trong các lô hàng thông quan từ cuối tháng 7 trở đi.
Nhật Bản đạt hơn 144 triệu USD trong tháng 7, tăng 3,8%; lũy kế tăng 2,6%. CPTPP đạt hơn 1,783 tỷ USD sau 7 tháng, tăng 8,1%, tiếp tục là vùng thị trường tương đối ổn định. Trái lại, EU giảm 10,9% trong tháng và giảm 2,7% sau 7 tháng. Hàn Quốc giảm 10,8% trong tháng; ASEAN giảm 6%; Trung Đông giảm 16%. Mức giảm tại EU không chỉ do sức mua. Từ đầu năm 2026, yêu cầu số hóa hồ sơ CATCH làm tăng nguy cơ chậm thông quan nếu dữ liệu chứng thư, mã hàng, trọng lượng, tàu và hồ sơ chế biến không khớp. CATCH áp dụng bắt buộc đối với nhà nhập khẩu EU từ ngày 10/1/2026 và bao phủ thủy sản thuộc Chương 03 cùng các nhóm 1604–1605.
Kịch bản xuất khẩu trên 12 tỷ USD vẫn khả thi sau kết quả 6,784 tỷ USD của 7 tháng đầu năm. Tuy nhiên, tăng trưởng những tháng còn lại có thể thấp hơn đáng kể so với mức 11,5% hiện tại. Yếu tố tác động trực tiếp nhất là thuế Section 301 của Hoa Kỳ. Mức 12,5% đối với Việt Nam tạo ra ba hệ quả cụ thể.
Thứ nhất, các hợp đồng mới với Mỹ sẽ được đàm phán lại. Nhà nhập khẩu có thể yêu cầu giảm giá FOB, chia sẻ thuế hoặc chỉ ký hợp đồng ngắn hạn.
Thứ hai, Việt Nam bất lợi hơn Ecuador, Ấn Độ và Indonesia, là những nguồn cung chịu mức 10%. Chênh lệch này đặc biệt quan trọng đối với tôm chân trắng, cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn.
Thứ ba, thuế mới được cộng với MFN, thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp nếu có. Vì vậy, quyết định mua hàng sẽ ngày càng được đưa ra theo từng doanh nghiệp và từng mã hàng, thay vì chỉ so sánh chung giữa các quốc gia.
Mặt tích cực là Việt Nam đã ban hành quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ đầu tháng 9/2026. Đây là cơ sở để Việt Nam tiếp tục trao đổi với Hoa Kỳ, nhưng trong ngắn hạn chưa có thông tin chính thức cho thấy mức thuế 12,5% sẽ được điều chỉnh ngay.
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
(vasep.com.vn) – Xuất khẩu nhiều sản phẩm cá thịt trắng của Na Uy tiếp tục sụt giảm về khối lượng trong tuần cuối tháng 10/2026, trong khi giá một số mặt hàng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt là phi lê cá tuyết đông lạnh.
(vasep.com.vn) Tính đến đầu tháng 11/2026, sản lượng cá minh thái của Nga tại vùng Viễn Đông vượt 2 triệu tấn, tăng 3,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Mỹ hoàn thành 94% hạn ngạch mùa khai thác B. Tuy nhiên, sản lượng các sản phẩm chế biến tại cả hai quốc gia có sự biến động trái chiều.
(vasep.com.vn) Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), Trung Quốc đã trở thành thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ ba của Na Uy xét về giá trị trong tháng 10/2026, với mức tăng 12% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 1,16 tỷ NOK, tương đương khoảng 127 triệu USD.
(vasep.com.vn) Tập đoàn thủy sản Nhật Bản Kyokuyo ghi nhận lợi nhuận hoạt động tăng 18,8% trong 6 tháng kết thúc ngày 30/9/2026, nhờ doanh số cá ngừ và thực phẩm tươi sống khả quan. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh thịt cua giả tại Mỹ chịu áp lực từ chi phí nguyên liệu tăng cao.
Theo truyền thống hàng năm của Hiệp hội VASEP, nhằm ghi nhận và vinh danh các doanh nghiệp hội viên có thành tích cao trong xuất khẩu thủy sản tại mỗi Tỉnh, Ban Lãnh đạo Hiệp hội đã thông qua Bản tiêu chí xét chọn các DN thủy sản hội viên có kết quả XK thủy sản xuất sắc trong năm 2026, và tiến hành vinh danh trao kỷ niệm chương tại Hội nghị toàn thể Hiệp hội và Tổng kết Xuất khẩu vào ngày 25/12/2026 tại KS Mariott, Tp. Hồ Chí Minh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn