Xuất khẩu thủy sản đạt 5,77 tỷ USD nửa đầu năm, thị trường châu Á tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng

Trung Quốc tăng mạnh, Mỹ chưa phục hồi bền vững

Trung Quốc tiếp tục là thị trường đơn lẻ lớn nhất của thủy sản Việt Nam, đạt 1,39 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, tăng gần 39% và chiếm hơn 24% tổng kim ngạch. Tính chung Trung Quốc và Hồng Kông, xuất khẩu đạt 1,47 tỷ USD, tăng 36%, chiếm 25,5%.

Thị trường Mỹ đạt 891 triệu USD, giảm nhẹ 0,8%. Riêng tháng 6, xuất khẩu sang Mỹ tăng tới 43%, đạt gần 189 triệu USD. Diễn biến này cho thấy hoạt động giao hàng đã cải thiện rõ rệt trong tháng cuối quý II, một phần có thể liên quan đến việc các nhà nhập khẩu đẩy nhanh đưa hàng về trước những thay đổi khó lường về thuế quan và chính sách thương mại.

Nhật Bản đạt 801 triệu USD, tăng 2,3%; Hàn Quốc đạt 412 triệu USD, tăng 7%; Australia đạt gần 177 triệu USD, tăng hơn 15%. Trong khi đó, EU đạt 535 triệu USD, giảm 1,1%.

Ở cấp độ khối thị trường, CPTPP tiếp tục đứng đầu với 1,52 tỷ USD, tăng 9,1%; ASEAN đạt gần 396 triệu USD, tăng hơn 20%. Kết quả này cho thấy việc mở rộng sang các thị trường châu Á, CPTPP và khu vực lân cận đang góp phần bù đắp sự chững lại tại Mỹ và EU.

Tôm tiếp tục là động lực chính

Tôm là nhóm sản phẩm đóng góp lớn nhất, đạt 2,35 tỷ USD, tăng 14,2% và chiếm 40,7% tổng kim ngạch thủy sản. Trong đó, tôm chân trắng đạt gần 1,39 tỷ USD, tăng 8,7%; tôm hùm đạt gần 585 triệu USD, tăng hơn 44%, tiếp tục là một trong những sản phẩm tăng trưởng nổi bật nhất.

Cá tra giữ vị trí thứ hai với 1,11 tỷ USD, tăng 11,7%. Nhóm cá các loại khác cũng đạt khoảng 1,11 tỷ USD, tăng 11,4%, cho thấy cơ cấu xuất khẩu đang ngày càng đa dạng hơn.

Các nhóm hàng quy mô nhỏ hơn ghi nhận kết quả khá tích cực. Mực và bạch tuộc đạt gần 378 triệu USD, tăng 17,9%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 204 triệu USD, tăng 25%; nhuyễn thể có vỏ đạt gần 153 triệu USD, tăng khoảng 31%.

Ngược lại, cá ngừ đạt gần 455 triệu USD, giảm 1,6%; chả cá và surimi giảm 2%. Các nhóm hàng khai thác tiếp tục chịu ảnh hưởng của nguồn nguyên liệu, hồ sơ xác nhận khai thác, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và các quy định chống khai thác IUU.

Cước vận tải tiếp tục gây áp lực

Theo FAO GLOBEFISH, thị trường thủy sản thế giới bước vào năm 2026 với một số tín hiệu thuận lợi khi lạm phát tại các nền kinh tế lớn hạ nhiệt và nhu cầu đối với sản phẩm thủy sản tương đối ổn định. Tuy nhiên, chính sách thuế, xung đột địa chính trị và biến động chi phí vận chuyển vẫn có thể làm thay đổi nhanh dòng chảy thương mại.

Đối với Việt Nam, cước vận tải container từ châu Á đi Mỹ và châu Âu vẫn duy trì ở mức cao. Đầu tháng 7, cước tuyến Viễn Đông – Bờ Tây Bắc Mỹ ở mức khoảng 7.100 USD/FEU, tăng gần 67% trong một tháng; tuyến Viễn Đông – Bắc Âu đạt khoảng 5.500 USD/FEU, tăng gần 43%.

Cước tàu, phụ phí container lạnh, nhiên liệu, lưu kho và thay đổi lịch trình vận chuyển đang tác động trực tiếp đến giá thành và khả năng giao hàng của doanh nghiệp thủy sản. Việc các hãng tàu bổ sung công suất và từng bước khôi phục hành trình qua Kênh đào Suez có thể giúp cước vận tải hạ nhiệt trong nửa cuối năm, nhưng triển vọng này còn phụ thuộc lớn vào tình hình an ninh tại Biển Đỏ.

Mục tiêu 12 tỷ USD khả thi nhưng còn nhiều biến số

Với kim ngạch 5,77 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm, mục tiêu duy trì tăng trưởng hai chữ số của xuất khẩu thủy sản năm 2026 là có cơ sở. Nếu giữ được nhịp độ hiện nay và tận dụng tốt nhu cầu tăng trong mùa tiêu dùng cuối năm, kim ngạch cả năm hoàn toàn có khả năng vượt 11 tỷ USD. Tuy nhiên, để tiến tới mốc 12 tỷ USD, xuất khẩu thủy sản cần duy trì bình quân trên 1 tỷ USD mỗi tháng trong nửa cuối năm, trong bối cảnh thị trường vẫn còn nhiều biến số.

Trung Quốc, CPTPP, ASEAN và Hàn Quốc được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng, trong khi Mỹ và EU vẫn tiềm ẩn rủi ro từ thuế, phòng vệ thương mại, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và kiểm soát IUU. Khả năng tiến gần mốc 12 tỷ USD vì vậy sẽ phụ thuộc vào sự phục hồi của nhu cầu, diễn biến cước vận tải, nguồn nguyên liệu và khả năng tận dụng các FTA.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp trong đa dạng hóa thị trường, kiểm soát chi phí và nâng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, ngành thủy sản cũng cần sự đồng hành của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, logistics và tiếp cận thị trường. Đây sẽ là những điều kiện quan trọng để duy trì đà tăng trưởng và cải thiện giá trị xuất khẩu trong những tháng cuối năm.