Xuất khẩu thủy sản 2025 hướng tới mốc 11 tỷ USD

Trong nhóm sản phẩm xuất khẩu, tôm tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi 10 tháng đạt trên 3,9 tỷ USD. Ngoài tôm thẻ và tôm sú duy trì tăng ổn định, tâm điểm của năm nay là tôm hùm – mặt hàng có mức tăng trưởng bứt phá hiếm thấy đạt trên 712 triệu USD, tăng tới 134%. Đây là sự bùng nổ xuất phát từ nhu cầu cực lớn của Trung Quốc và Hồng Kông cho phân khúc tôm sống, tôm cao cấp, nhất là nhóm ẩm thực HORECA.

Cá tra – mặt hàng chủ lực thứ hai – đạt kim ngạch XK khoảng 1,8 tỷ USD sau 10 tháng. Đáng chú ý, cá rô phi trở thành điểm sáng mới, tăng trưởng ấn tượng 220% đạt 62 triệu USD và đang được định hình là ngành hàng chiến lược tiềm năng của Việt Nam, với nhu cầu tăng tại Mỹ và nhiều nước châu Âu.

Trong khi đó, cá ngừ vẫn chịu nhiều sức ép. 10 tháng xuất khẩu duy trì ở mức khoảng 791 triệu USD, thấp hơn gần 4% so với cùng kỳ do thiếu nguyên liệu cá ngừ vằn chế biến cá hộp và xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn chuỗi cung ứng. Một số doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất hoặc chuyển hướng sang sản phẩm loin để tiết giảm chi phí. Trái lại, nhóm mực và bạch tuộc đã có sự phục hồi rõ rệt, đưa tổng kim ngạch 10 tháng vượt 627 triệu USD; nhu cầu ở Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ cải thiện mạnh, đặc biệt với sản phẩm đông lạnh phục vụ chế biến. Chả cá và surimi cũng gây chú ý khi 10 tháng đạt tới 291 triệu USD – mức tăng 24% so với cùng kỳ, trở thành một trong những ngành hàng tăng trưởng mạnh trong toàn ngành.

Về thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là “điểm tựa quan trọng” của ngành thủy sản Việt Nam trong năm 2025. Tính đến hết tháng 10, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đã vượt 2 tỷ USD, tăng hơn 32%, đặc biệt mạnh ở các mặt hàng tôm hùm, cá biển và cua sống. Nhu cầu tiêu thụ thủy sản tươi sống trong dịp cuối năm đang mở ra dư địa tăng trưởng đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam.

Trái lại, thị trường Mỹ bước vào giai đoạn nhiều biến động. Dù tính chung 10 tháng xuất khẩu sang Mỹ vẫn tăng so với cùng kỳ, đạt khoảng 1,66 tỷ USD, xu hướng giảm đã bắt đầu rõ rệt từ quý III do thuế đối ứng 20% áp dụng từ tháng 8. Các nhóm hàng tôm và cá tra – vốn chiếm tỷ trọng lớn – đều giảm trong tháng 9 và tháng 10 vì nhiều doanh nghiệp chủ động điều chỉnh lượng hàng để tránh rủi ro thua lỗ. Bên cạnh đó, các thách thức khác như thuế chống bán phá giá tôm (CBPG) và quy định MMPA – dự kiến ảnh hưởng trực tiếp đến hải sản khai thác từ đầu năm 2026 – khiến thị trường Mỹ trở thành “điểm nóng rủi ro” của ngành.

XK sang Nhật Bản tiếp tục phục hồi ổn định, với kim ngạch 10 tháng đạt gần 1,45 tỷ USD, tăng nhờ tiêu thụ mạnh các mặt hàng tôm, mực, cá biển và cua thanh trùng. EU cũng là thị trường tăng trưởng tốt, đạt 985 triệu USD trong 10 tháng, hưởng lợi từ việc khối này nới lỏng một số rào cản kỹ thuật đối với thủy sản nuôi trồng của Việt Nam. Trong khi đó, XK sang Hàn Quốc duy trì mức tăng hai con số đạt 725 triệu USD nhờ nhu cầu cao đối với mực bạch tuộc và surimi.

Các thị trường CPTPP – đặc biệt Canada, Australia và Nhật Bản – tiếp tục là khu vực tăng trưởng nhanh nhất, cho thấy lợi thế lớn của Việt Nam trong việc tận dụng ưu đãi thuế quan.

Sẽ còn nhiều thách thức trong năm 2026, đặc biệt là sự kéo dài của thuế đối ứng Mỹ, nguy cơ tác động từ MMPA, khả năng EU tiếp tục duy trì thẻ vàng IUU và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ Ấn Độ, Ecuador, Indonesia. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động tái cơ cấu thị trường, phát triển mạnh sản phẩm giá trị gia tăng, đầu tư công nghệ chế biến và tăng tiêu chuẩn bền vững để duy trì tăng trưởng dài hạn.