Tín hiệu phục hồi từ quý IV/2023
Năm 2023, lạm phát cao, nhu cầu giảm, tồn kho lớn, giá XK giảm và những khó khăn, bất cập trong SX kinh doanh trong nước như chi phí đầu vào cho cả chuỗi cung ứng đều tăng, thẻ vàng IUU ảnh hưởng đến XK hải sản sang EU…Trong bối cảnh khó khăn chung của thế giới thì mức sụt giảm 18% so với mức đỉnh gần 11 tỷ USD của năm 2022 cũng không phải là quá bi quan.
Bởi vì, chúng ta đã nhìn thấy những tín hiệu hồi phục XK vào những tháng cuối năm khi đơn hàng từ các thị trường bắt đầu khởi sắc.
Năm 2023, XK thủy sản dường như quay trở lại với quỹ đạo thông thường là tăng dần từ quý II, đạt cao nhất vào quý III là giai đoạn các đơn hàng tăng để phục vụ nhu cầu cuối năm, và quý IV thường thấp hơn quý III.
Điều đó cho thấy tín hiệu thị trường và tình hình kinh doanh của cộng đồng DN thủy sản đang dần trở lại bình thường.
Năm 2023, XK những mặt hàng chính là tôm, cá tra, cá ngừ đều giảm 16-25%. XK các loài cá khác (chủ yếu là cá biển: cá thu, cá hồi, cá nục, cá cơm, cá minh thái…) giảm nhẹ 7%, cua ghẹ cũng giảm 4%. XK mực, bạch tuộc giảm 20% và nhuyễn thể có vỏ (nghêu, sò, ốc…) giảm 14%.
Nguyên nhân lớn nhất kéo kim ngạch XK thủy sản năm qua tụt xuống đó là giá NK tại các thị trường đều giảm sâu.
Ví dụ, giá xuất khẩu trung bình cá tra và tôm chân trắng XK sang Mỹ tới cuối năm 2023 giảm xuống mức thấp nhất kể từ cuối năm 2020, trong đó giá tôm giảm 31% từ mức đỉnh 14,7 USD/kg tháng 8/2022 xuống còn 9,7 USD/kg vào tháng 12/2023; giá XK cá tra giảm sâu hơn (-47%) từ mức đỉnh 5,26 USD xuống 2,8 USD/kg.
Căng thẳng Biển Đỏ - thách thức mới năm 2024
Xu hướng tăng đơn hàng và những biến động địa chính trị, các lệnh trừng phạt thương mại của Mỹ, EU với Nga, của Trung Quốc với Nhật Bản…sẽ gây ra thiếu hụt cục bộ về nguồn cung thủy sản ở những thị trường lớn này. Do vậy, lượng hàng tồn kho sẽ giảm mạnh và dự đoán sẽ cạn kiệt trong nửa đầu năm.
Từ đó có thể suy luận xu hướng giá thấp của năm trước sẽ chấm dứt trong năm nay. Dự báo giá các loài thủy sản sẽ tăng trở lại từ quý II và có thể tăng mạnh hơn trong nửa cuối năm.
Tuy nhiên, điều DN lo ngại nhất là xung đột ở Trung Đông có nguy cơ lại làm xáo trộn thương mại toàn cầu, trong đó có thủy sản. Bất ổn ở Biển Đỏ đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng toàn cầu: Các hãng tàu định tuyến lại tuyến đường của họ, do đó, hành trình vận chuyển giữa châu Á, châu Âu và Bờ Đông Bắc Mỹ trở nên dài hơn; Giá cước vận tải tăng mạnh và bảo hiểm hàng hóa tăng; Mới đây lại có tin tuyến vận chuyển qua kênh đào Panama cũng bị ảnh hưởng vì mực nước thấp, khiến lưu lượng vận tải container qua đây bị giảm.
Như vậy, thách thức mới và lớn của thương mại thủy sản toàn cầu năm nay là vận tải biển qua cả kênh đào Suez và Panama đều gặp khó. Hệ lụy có thể là hàng hóa bị ứ đọng, thiếu tàu container và container rỗng; Việc này sẽ chi phối chuỗi cung ứng và có nguy cơ làm cho tình trạng lạm phát toàn cầu nghiêm trọng hơn.
Biến thách thức thành cơ hội
Sự nỗ lực và linh hoạt của DN đã đưa ngành thủy sản vượt qua giai đoạn Covid với những thách thức tương tự về logistic làm đứt gãy chuỗi cung ứng.
Có thể sẽ có những cú “bẻ lái” về thị trường XK và sản phẩm XK và biến thách thức thành cơ hội. Ví dụ, Trung Quốc có thể sẽ thu hút nhiều DN hơn trong năm nay, vì vị trí địa lý gần, chi phí vận chuyển thấp, dễ kiểm soát hơn. Quan trọng hơn là Trung Quốc chắc chắn bị giảm nguồn cung từ Ecuador do cả vấn đề an ninh bất ổn tại đất nước Nam Mỹ này và do cả vấn đề vận tải biển khó khăn, chi phí tăng…Do vậy, Trung Quốc sẽ phải bù đắp nguồn cung từ Việt Nam và các nước châu Á khác.
Hoặc một ví dụ khác về xu hướng sản phẩm XK. Với những đặc thù dễ bảo quản, thời hạn lâu, giá hợp lý, thủy sản đóng hộp, đóng túi và hàng khô sẽ có nhiều nhu cầu hơn trong năm nay trong bối cảnh của chiến tranh, xung đột và lạm phát.
Cơ hội - Thách thức - Dự báo chi tiết hơn có trong Báo cáo XK thủy sản Việt Nam năm 2023
(vasep.com.vn) Trong vòng một thập kỷ qua, ngành thủy sản Ấn Độ đã ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc cả về sản lượng lẫn khả năng tiếp cận nguồn vốn, qua đó khẳng định vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn và an ninh lương thực quốc gia.
(vasep.com.vn) Bước sang năm 2026, ngành cá tra Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, cả về giá nguyên liệu lẫn triển vọng xuất khẩu. Dự kiến, kim ngạch xuất khẩu cá tra trong năm nay có thể đạt khoảng 2,3 tỷ USD. Trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều biến động, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các thị trường lớn và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) được xem là “chìa khóa” giúp ngành cá tra duy trì tăng trưởng bền vững và tạo dư địa bứt phá.
(vasep.com.vn) Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20/2/2026 ra phán quyết hủy bỏ phần lớn thuế quan toàn cầu mà chính quyền Trump áp theo Đạo luật IEEPA. Sau phán quyết, ông Trump ban hành sắc lệnh mới áp 10% thuế toàn cầu (sau đó nâng lên 15%) nhằm thay thế. Quyết định này tức khắc làm thay đổi bức tranh thương mại quốc tế. Theo ước tính của Global Trade Alert, mức thuế quan bình quân của Mỹ giảm gần một nửa (từ 15,4% xuống 8,3%). Những nước từng chịu thuế cao nhất như Trung Quốc, Brazil hay Ấn Độ nhìn chung có “được lợi kép”, vì mức thuế nhập khẩu sẽ giảm nhiều điểm phần trăm. Tuy nhiên, lệnh thuế mới của Trump (15%) và các biện pháp khác (điều tra thương mại, Điều 232) vẫn mang lại nhiều bất ổn, khiến các doanh nghiệp và chính phủ khắp nơi phải đánh giá lại chiến lược.
Việc chính quyền Trump áp thuế quan tạm thời với hàng nhập khẩu trên toàn cầu với mức 15% khiến rủi ro thuế quan sẽ còn kéo dài, dưới những hình thức tinh vi hơn.
(vasep.com.vn) Tàu nghiên cứu Blue Ocean 201, do Viện Nghiên cứu Nghề cá Biển Hoa Đông trực thuộc Viện Khoa học Thủy sản Trung Quốc vận hành, vừa hoàn thành chuyến khảo sát khoa học tổng hợp nguồn lợi thủy sản tại khu vực Tây Bắc Ấn Độ Dương năm 2025, đánh dấu thêm một bước tiến quan trọng trong hoạt động nghiên cứu nghề cá biển xa của Trung Quốc.
(vasep.com.vn) Mùa khai thác cá minh thái tại khu vực Viễn Đông Nga đang tăng tốc rõ rệt ngay từ đầu năm 2026, với sản lượng ghi nhận mức tăng mạnh tại nhiều ngư trường trọng điểm. Theo số liệu mới nhất từ Cơ quan Liên bang Nga về Thủy sản (Rosrybolovstvo), tính đến đầu tháng 2, tổng sản lượng cá minh thái Alaska tại tất cả các vùng biển của Nga đạt 243.800 tấn, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng sản lượng khai thác thủy sản của cả nước.
(vasep.com.vn) Hơn 40 nghị sĩ đã bày tỏ sự lo ngại về việc liên tục không kiểm tra kỹ lưỡng nguồn hải sản nhập khẩu của Anh và nguy cơ mà điều này gây ra cho người tiêu dùng, ngư dân và môi trường biển. Trong một bức thư, họ kêu gọi các bộ trưởng môi trường và thủy sản hành động để tăng cường hệ thống kiểm soát nhập khẩu của Anh, nhằm ngăn chặn quốc gia này trở thành bãi đổ thải cho hải sản đánh bắt bất hợp pháp và đánh bắt bằng lao động nô lệ.
(vasep.com.vn) Ngày 21/2/2026, Tổng thống Donald Trump thông báo chính quyền Mỹ sẽ nâng mức thuế nhập khẩu bổ sung đối với hàng hóa từ nước ngoài, từ 10% lên 15%, và có hiệu lực ngay lập tức. Đây là mức thuế tối đa được phép theo luật hiện hành, và Washington khẳng định quyết định đã được “kiểm chứng về mặt pháp lý”.
(vasep.com.vn) Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp nhằm chính thức hóa thỏa thuận thương mại với Ấn Độ được ông công bố hồi đầu tháng 2, qua đó giảm mức thuế áp dụng với hàng hóa nước này xuống còn 18%. Sắc lệnh được ban hành ngày 6/2, chỉ bốn ngày sau khi ông Trump thông báo đạt thỏa thuận sau cuộc trao đổi với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi.
(vasep.com.vn) Doanh số thủy sản khai thác bền vững tại Anh tiếp tục tăng trưởng ấn tượng trong năm tài chính 2024–2025, với các sản phẩm mang nhãn sinh thái của Hội đồng Quản lý Biển (MSC) ngày càng chiếm vị trí quan trọng trên kệ siêu thị, theo báo cáo “MSC U.K. and Ireland Market Report” mới công bố.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn