Tổng hợp tin thủy sản, tuần từ ngày 7-12/3/2022

Tây Ban Nha đe dọa đóng cảng đối với tàu Nga, khuyến khích EU làm theo. Tây Ban Nha đã đề xuất các biện pháp trừng phạt mới đối với Nga: cấm xuất nhập khẩu và cấm tàu thuyền của họ cập cảng Tây Ban Nha và các cảng của các thành viên EU khác. Nước này đã đề xuất không chỉ cấm các tàu gắn cờ Nga - mà cả những tàu được thủ đô Nga hậu thuẫn - vào các cảng của mình. Vào đúng ngày chiến sự nổ ra ở Ukraine, giá nhiên liệu đã tăng 7%. Giá nhiên liệu ngày càng tăng và tình trạng thiếu container vận chuyển đang tiếp tục ảnh hưởng đến ngành đánh cá Tây Ban Nha.

Xung đột Nga - Ukraine: ngành cá minh thái hoang mang về lệnh trừng phạt và tác động của SWIFT. Ngoài lo ngại về nguy cơ trừng phạt từ EU, mối quan tâm lớn nhất là các nhà bán lẻ theo dõi dư luận và quay lưng lại với các sản phẩm từ Nga.  EU đã công bố tên  các ngân hàng sẽ bị loại khỏi hệ thống nhắn tin của Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu (SWIFT): VTB – ngân hàng lớn thứ hai của Nga; Ngân hàng Otrkitie; Novikombank; Ngân hàng Promsvyazbank; Ngân hàng Rossiya; Sovcombank và VEB. Sberbank, công ty cho vay lớn nhất của Nga và Gazprombank không bị đưa vào danh sách. Các ngân hàng lớn bị xử phạt, nhưng các công ty thủy sản giao dịch với các ngân hàng nhỏ hơn trong khu vực. Vì vậy, họ vẫn chưa bị ảnh hưởng. Trung Quốc có hệ thống riêng, vì vậy các công ty đánh bắt cá của Nga sẽ có thể bán cá minh thái H&G bằng cách sử dụng hệ thống này. Nhiều công ty đánh cá của Nga ở Viễn Đông sử dụng "ngân hàng tiết kiệm nhỏ hơn, do đó, có thể tránh được rủi ro cho họ". Khách hàng châu Âu vẫn có thể thanh toán bằng đô la Mỹ và euro cho các ngân hàng tư nhân của Nga không nằm trong danh sách xử phạt. 

Các lệnh trừng phạt có tác động khác nhau trong xuất khẩu philê cá minh thái từ Nga sang EU, Mỹ và Trung Quốc. Người mua ở châu Âu và Mỹ, cũng như các nước châu Á như Nhật Bản, Singapore và Hàn Quốc, sẽ bị hạn chế khả năng thanh toán cho các công ty của Nga sau các lệnh trừng phạt mới nhất. Do đó, xuất khẩu philê của cá thịt trắng như cá tuyết, cá tuyết chấm đen hoặc cá minh thái - chủ yếu sang EU hoặc Mỹ - có khả năng bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, theo các nguồn tin, doanh số bán cá minh thái bỏ đầu và bỏ ruột (H&G) sang Trung Quốc đang tăng mạnh.

Các nhà bán lẻ ở Anh ngừng bán cá của Nga. Các siêu thị bán lẻ Asda và Wm Morrison của Vương quốc Anh đang loại bỏ một số sản phẩm cá của Nga khỏi kệ bán hàng. Một số dòng cá nguyên con đang bị loại bỏ bao gồm cá minh thái đông lạnh, cá hồi hồng đông lạnh và sản phẩm thăn cá tuyết tươi.

Cá của Nga chế biến tại Trung Quốc có thể cũng chịu lệnh trừng phạt của EU. Nếu EU quyết định áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với thực phẩm có nguồn gốc từ Nga, thì có khả năng sẽ bao gồm cả cá của Nga được gửi đến Trung Quốc để chế biến. SWIFT "đánh vào" các ngân hàng Nga - và ý định của EU về các lệnh trừng phạt tiếp theo - sẽ gây ra thách thức cho việc bán cá tuyết, cá tuyết chấm đen và philê cá minh thái cho khối này và Mỹ. Tuy nhiên, Trung Quốc có hệ thống thanh toán của riêng mình và các giao dịch mua cá tuyết, cá tuyết chấm đen và cá minh thái nguyên chất (H&G) từ Nga do các nhà chế biến của họ đang tiến hành.

Khủng hoảng Ukraine làm tăng chi phí nguyên liệu thức ăn thủy sản. Chiến sự này đã dẫn đến việc tăng giá lúa mì. Ukraine chiếm 12% tổng lượng xuất khẩu lúa mì của thế giới và dự kiến ​​sẽ cung cấp 16% lượng ngô xuất khẩu của thế giới trong năm nay. Ngay cả trước khi xảy ra chiến sự, các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi đã tăng giá do chi phí tăng, theo đó, giá gluten ngô tăng từ 600 USD/tấn lên hơn 850 USD/tấn trong vài năm qua. Cuộc khủng hoảng ở Ukraine cũng có thể ảnh hưởng đến giá các nguyên liệu khác, chẳng hạn như phụ phẩm động vật và đậu nành.

Người Nga bị cấm tham gia Triển lãm hải sản ở Barcelona vào tháng 4/2022. Những khó khăn về mặt logistic trong việc giao chứng từ cho Tây Ban Nha, các lệnh trừng phạt đối với Nga - loại bỏ các chuyến bay thẳng tới sự kiện và việc Liên minh châu Âu hủy chuyển tiền với các ngân hàng Nga - là những lý do khiến người Nga bị cấm tham gia sự kiện, dự kiến vào ngày 26-28/4.

Hàng nghìn tàu cá nằm bờ, doanh nghiệp lo thiếu nguyên liệu. Giá xăng dầu liên tục lập đỉnh khiến hàng nghìn tàu cá các tỉnh Nam Trung Bộ không dám ra khơi vì nắm chắc phần lỗ. Tàu cá nằm bờ, sản lượng đánh bắt hải sản giảm sút nghiêm trọng khiến doanh nghiệp chuyên sản xuất sản phẩm cá ngừ lo lắng khi nguồn nguyên liệu đang thiếu. Chủ các doanh nghiệp cho biết khan hiếm nguyên liệu sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh và cam kết đơn hàng đã ký với đối tác.

Chi phí nhiên liệu tăng cao do xung đột Nga – Ukraine. Thị trường năng lượng toàn cầu đang phản ứng với cuộc xung đột Nga – Ukraine và giá dầu thô đã đạt mức cao nhất trong nhiều năm. Điều này cũng đã đẩy giá nhiên liệu của các tàu lưới vây đánh bắt cá ngừ lên mức cao nhất. Dầu khí gas, nhiên liệu cho các tàu lưới vây đánh bắt cá ngừ, đã tăng mạnh kể từ ngày 24/2.

Xuất khẩu cá tra đi Nga phải tạm ngưng vì chiến sự. Năm 2021, Nga là một trong những thị trường tiềm năng và tỏa sáng trong bức tranh XK cá tra của Việt Nam với giá trị đạt 32,5 triệu USD, tăng 72,5% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, bắt đầu sang năm 2022, XK cá tra sang thị trường này lại đang gặp sự cố và ẩn chứa nhiều bất ổn. Kể từ đầu năm nay, đặc biệt là sau khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại  Ukraine thì tình hình XK cá tra Việt Nam sang thị trường này đang tạm thời bị gián đoán và gặp rất nhiều khó khăn.

Giá cá tra tăng mạnh nhờ thị trường Mỹ. Ngày 9/3, giá cá tra ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục tăng 1.000-2.000 đồng/kg. Tùy theo mục tiêu sản xuất và thị trường xuất khẩu mà các doanh nghiệp mua cá tra tại ao của nông dân với giá 32.000-34.000 đồng/kg. Nếu người nuôi chở cá đến nhà máy, doanh nghiệp cộng thêm chi phí vận chuyển khoảng 500 đồng/kg.

Đồng Tháp: Tập đoàn của Hà Lan đề xuất dự án phát triển chuỗi nuôi trồng thuỷ sản quy mô 26,8ha. Công ty TNHH De Heus mong muốn thực hiện Dự án Phát triển chuỗi giá trị nuôi trồng thủy sản tại xã Bình Thạnh, huyện Cao Lãnh. Doanh nghiệp kỳ vọng thông qua dự án sẽ giúp người nông dân tăng lợi nhuận nhiều hơn, cũng như ngành hàng cá tra có thể phát huy được những tiềm năng, lợi thế vốn có.

Giá cá tra tăng phi mã, cổ phiếu "vua cá" Vĩnh Hoàn tăng 30% kể từ đầu năm, lập đỉnh mới. Chốt phiên 2/3/2022, cổ phiếu VHC của CTCP Vĩnh Hoàn tăng bứt phá 3,85% để leo lên mức 81.000 đồng/cổ phiếu - đây là mức giá kỷ lục trong lịch sử niêm yết của của VHC. Tính từ đầu năm 2022 đến nay, thị giá VHC đã tăng trưởng tới 29%, đưa vốn hoá doanh nghiệp leo lên mức 14.847 tỷ đồng.

Trung Quốc: Tỉnh Sơn Đông phạt 14 công ty vì vi phạm quy định COVID-19 trong chuỗi lạnh thủy sản, bao gồm các nhà phân phối, quản lý kho hàng và các công ty cung cấp dịch vụ ăn uống, hiện đã bị đóng cửa vô thời hạn để "chấn chỉnh". Hầu hết các thành phố của Trung Quốc yêu cầu thực phẩm đông lạnh và ướp lạnh nhập khẩu phải qua "kho giám sát tập trung" trong thành phố trước khi được bán vào thị trường địa phương – ngay cả khi các sản phẩm sẽ được kiểm soát tương tự tại các cảng khi đến nước này. Chi phí nhập kho và xét nghiệm do nhà nhập khẩu hoặc nhà phân phối chịu.

Trung Quốc 'phá vỡ' vành đai buôn lậu thủy hải sản trị giá hàng triệu USD. Hải quan Trạm Giang đã "phá" 4 ổ buôn lậu đang hoạt động ở Bắc Kinh, Phúc Kiến, Quảng Đông và Sơn Đông, đồng thời thu giữ tang vật. Các đơn vị kiểm soát buôn lậu phát hiện các công ty đặt hàng hải sản đông lạnh như bạch tuộc và tu hài Trung Quốc, được gọi là daiyu, để bán ở Trung Quốc trong khi báo cáo sai thông số kỹ thuật, xuất xứ và giá cả.

Tập trung xây dựng, phát triển các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ cho ngành hàng cá tra. Tiếp tục nâng cao giá trị ngành hàng cá tra đến năm 2025, tỉnh Đồng Tháp định hướng vận hành và sản xuất cá tra theo chuỗi khép kín từ nuôi trồng, chế biến và tiêu thụ. Đồng thời áp dụng nhiều tiến bộ khoa học công nghệ vào trong sản xuất và chế biến nhằm giảm giá thành và nâng cao giá trị gia tăng... Đến năm 2021, diện tích thả nuôi cá tra thương phẩm là 2.100ha với 42% diện tích nuôi áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và tương đương. Sản lượng cá tra đạt trên 486 nghìn tấn, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 763,8 triệu USD và xếp thứ 4 cả nước. Có 22 doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cá tra sang 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, thị trường lớn khó tính như Mỹ, Châu Âu...

5 ngân hàng Việt liên quan vụ nghi án lừa đảo xuất khẩu 100 container hạt điều sang Ý.  100 container điều trị giá gần 1.000 tỉ đồng xuất khẩu sang Ý của các doanh nghiệp Việt Nam đang có nguy cơ mất trắng. Trong vụ này, có 5 ngân hàng Việt Nam liên quan, thông qua việc thu hộ tiền. Trong quá trình gửi hồ sơ nhờ thu từ ngân hàng Việt Nam tới các ngân hàng của người mua tại Ý theo hướng dẫn thì đều có sự thay đổi về số Swift (Hiệp hội Viễn thông liên ngân hàng và tài chính quốc tế). Sau khi ngân hàng của người mua nhận được bộ chứng từ thì thông báo người mua không phải khách hàng của họ và đã trả lại bộ chứng từ nhưng không ghi rõ trả theo hình thức nào. Không cung cấp số vận đơn cho ngân hàng Việt Nam cho dù ngân hàng Việt Nam đã liên hệ rất nhiều lần.

Nhanh chóng hoàn thành lắp đặt thiết bị giám sát hành trình tàu cá. Tỉnh Kiên Giang đã hoàn thành lắp đặt thiết bị giám sát hành trình cho 3.664 tàu cá đánh bắt xa bờ theo quy định của Luật Thủy sản 2017. Kể từ tháng 9/2021 đến nay, Kiên Giang không phát hiện trường hợp tàu cá đánh bắt xa bờ của tỉnh vi phạm quy định chống khai thác bất hợp pháp của Ủy ban châu Âu.

Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu một số chính sách về thuế, phí để giảm chi phí đầu vào cho sản xuất. Thủ tướng Chính phủ yêu cần tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, điều hành chủ động linh hoạt, đồng bộ, phối hợp chặt chẽ, chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và các chính sách khác. Nghiên cứu một số chính sách về thuế, phí để giảm chi phí đầu vào cho sản xuất, nâng cao năng lực sản xuất xăng dầu trong nước, đảm bảo ổn định thị trường.

Xuất khẩu thủy sản 2 tháng đầu năm 2022 chạm mốc 1,5 tỷ USD. Sau khi tăng 44% đạt 872 triệu USD trong tháng đầu năm, XK thủy sản sang tháng 2/2022 tiếp tục đà tăng trưởng mạnh với mức tăng đột phá 62% ước đạt 635 triệu USD. Theo đó, 2 tháng đầu năm, XK thủy sản của Việt Nam đã chạm mốc 1,5 tỷ USD, tăng 51% so với cùng kỳ năm ngoái.