Tận dụng FTA để xuất khẩu bền vững

Xuất nhập khẩu 08:31 22/08/2022
Tại Tọa đàm “Phát triển xuất khẩu bền vững trong bối cảnh thực thi các FTA” do Báo Công thương tổ chức ngày 16/8, nhiều chuyên gia cho rằng, các Hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là các FTA thế hệ mới đặt ra nhiều thách thức cho các DN trong việc thực thi, song cũng là cơ hội để các DN đột phá nâng cao hàm lượng khoa học, công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa để tăng giá trị gia tăng trong chuỗi giá trị hàng hóa xuất khẩu.

Tăng trưởng mạnh, nhưng chưa bền vững

10 năm thực thi Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2011-2020, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đã tăng 2,7 lần, từ 203,6 tỷ USD trong năm 2011 lên 545,3 tỷ USD vào năm 2020. Năm 2021, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt kỷ lục 668,5 tỷ USD. 7 tháng đầu năm 2022, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa ước đạt 431,94 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 16,1%. Đáng chú ý, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu chuyển dịch tích cực với 86% kim ngạch xuất khẩu là công nghiệp chế biến chế tạo...

Nêu lên những con số ấn tượng, song ông Lê Quốc Phương - nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại - Bộ Công thương cũng chỉ ra tồn tại lớn nhất trong xuất khẩu đó là “chưa bền vững”. Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đứng thứ 24 trên thế giới, nhưng giá trị gia tăng lại thấp hơn nhiều nước trong khu vực như Singapore, Malaysia, Thái Lan.

Lý do là nông-lâm-thủy sản chủ yếu xuất thô và sơ chế. Trong khi dù 86% hàng xuất khẩu là chế biến chế tạo, nhưng chủ yếu là gia công lắp ráp, vì vậy phần được hưởng chỉ là chi phí công lao động, thuê đất, thuế. Đáng nói hơn cả là xuất khẩu và xuất siêu đang phụ thuộc chủ yếu vào khu vực FDI, trong khi DN trong nước vẫn nhập siêu lớn. “Quan điểm của chúng ta coi DN FDI là một bộ phận kinh tế Việt Nam nhưng họ cũng có mục tiêu riêng, lợi ích riêng và lợi nhuận đa phần chuyển về quốc nội”, ông Phương chỉ ra.

Các hiệp định FTA là cơ hội tốt để Việt Nam tăng xuất khẩu thủy sản qua các thị trường

Nhìn nhận xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế trong những năm tới giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu từ việc phát triển thương mại với 230 quốc gia và thực thi 15 Hiệp định FTA. Tuy nhiên, ông Phương cũng chỉ ra những thách thức trong ngắn hạn ảnh hưởng đến kinh tế thế giới từ xung đột Nga - Ukraine và chính sách kiểm soát Covid ở Trung Quốc dẫn đến gián đoạn chuỗi cung ứng nhiên liệu và lương thực khiến giá cả tăng vọt, chi phí logistics cũng tăng tới 10 lần đang tạo áp lực lên đầu vào sản xuất. Bên cạnh đó, nguy cơ tổng cầu giảm trước lo ngại suy thoái kinh tế thế giới có thể xảy ra...

Ông Vương Đức Anh - Chánh Văn phòng Hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam dùng hai từ “đình lạm” nhẹ nhàng hơn để chỉ về thế cục mà ông Phương đã phân tích, đồng thời đề nghị nên theo dõi thêm thực tế. Như Mỹ dù lạm phát cao vượt mục tiêu Fed đề ra cùng nguy cơ kinh tế đình trệ, nhưng tăng trưởng việc làm của Mỹ tháng 7 vẫn cao với 528 ngàn việc làm. Hơn thế, theo các chuyên gia, áp lực lạm phát sẽ giảm trong năm 2023, như EU dự báo lạm phát 6,8% trong năm 2022 nhưng 2023 chỉ còn 2,3%.

Bởi vậy theo ông Anh, mặc dù lạm phát có thể khiến nhu cầu tiêu dùng quốc tế giảm ở nửa cuối năm, từ đó sẽ kéo giảm tốc độ xuất khẩu 6 tháng cuối năm 2022 và có thể kéo dài sang năm 2023, nhưng xuất xuất khẩu sẽ có cơ hội khôi phục lại phát triển từ năm 2024 khi lạm phát giảm.

Tận dụng tốt các cơ hội từ FTA

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh đó các DN cần tận dụng tốt các cơ hội từ các FTA mà Việt Nam đã ký kết để thúc đẩy xuất khẩu. Trên thực tế, việc triển khai các FTA đã hỗ trợ mở rộng xuất khẩu của Việt Nam trên 6 thị trường chủ lực (chiếm 90% kim ngạch xuất khẩu) là Mỹ, EU, Trung Quốc, ASEAN, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Các FTA làm giảm hàng rào thuế quan nhưng lại tăng hàng rào kỹ thuật

Tuy nhiên bên cạnh cơ hội, việc tham gia các FTA cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức cho các DN trong nước như các tiêu chuẩn về nguồn gốc xuất xứ, tiêu chuẩn lao động, tiêu chuẩn môi trường... Bên cạnh đó là hàng rào thuế quan giảm nhưng hàng rào kỹ thuật tăng. “Tất cả những quy định đó đòi hỏi DN phải đầu tư và chi phí tăng, nhưng đó cũng là cơ hội cho các DN nội địa vươn lên, trưởng thành nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế. Có thách thức thì có cơ hội. Chúng ta phải biến thách thức thành cơ hội”, ông Phương nói.

Để tận dụng tốt các cơ hội và hóa giải khó khăn, thách thức, ông Lê Hoàng Tài - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại - Bộ Công thương khuyến nghị, các DN cần chủ động tiếp cận thông tin, chính sách, nghiên cứu đón đầu thị trường đặc biệt các thị trường có FTA; đầu tư phát triển nâng cao năng lực cạnh tranh; có kế hoạch xuất khẩu cho từng mặt hàng, từng thị trường mục tiêu; tăng cường hợp tác, liên kết để hỗ trợ lẫn nhau...

Đáng mừng là nhiều DN cũng nhận thức rõ những khó khăn, thách thức này để từ đó chọn hướng đi cho mình như Tập đoàn dệt may. Ông Đức Anh cho biết: “Tập đoàn chưa tận dụng được lợi thế quy tắc xuất xứ từ các FTA. Nhưng chúng tôi cũng nhận thức tự chủ nguyên liệu là hướng đi quan trọng trong thời gian tới, nếu không tự chủ thì rất khó nói đến xuất khẩu bền vững, tham gia vững chắc vào chuỗi cung ứng toàn cầu”.

Bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký - Hiệp hội Da giày – Túi xách Việt Nam cũng kiến nghị, sớm xây dựng chiến lược phát triển cho ngành dệt may và ngành da giày làm cơ sở để các DN xây dựng kế hoạch phát triển duy trì tính bền vững của xuất khẩu. Bà cũng khuyến nghị các DN không nên chỉ phát triển thị trường mà còn phải đa dạng hóa hàng hóa tiến tới việc làm sản phẩm chất lượng cao thì giá trị gia tăng cao lên. Đồng thời, cần phải phát triển thị trường nguyên phụ liệu hướng tới xanh, sạch bắt kịp xu hướng thế giới.

Ông Phương hiến kế, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích để xuất khẩu tăng từ số lượng sang chất lượng, mà cụ thể là giá trị gia tăng, tăng tỷ lệ nội địa hóa. Trong đó, phải có các chính sách và đảm bảo thực thi để chuyển từ gia công sang xuất khẩu hàng hóa có hàm lượng công nghệ và tỷ lệ nội địa hóa cao, trong đó trước mắt là phát triển công nghệ phụ trợ.

Thùy Linh (Theo Thời báo ngân hàng) 

Bạn đang đọc bài viết Tận dụng FTA để xuất khẩu bền vững tại chuyên mục Xuất nhập khẩu của Hiệp hội VASEP
tan dung fta de xuat khau ben vung

TIN MỚI CẬP NHẬT

Mỹ gia hạn điều tra Điều 301 về sở hữu trí tuệ đối với Việt Nam đến cuối tháng 2/2027

 |  11:17 20/11/2026

(vasep.com.vn) Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) vừa quyết định gia hạn thêm 3 tháng cuộc điều tra theo Điều 301 đối với Việt Nam về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ (SHTT). Kết luận của cuộc điều tra sẽ được đưa ra chậm nhất vào ngày 28/2/2027.

Mỹ siết điều kiện đối với bên đứng tên nhập khẩu từ ngày 5/1/2027

 |  09:24 20/11/2026

(vasep.com.vn) Từ ngày 5/1/2027, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) áp dụng tiêu chí mới để xác định tư cách bên đứng tên nhập khẩu và siết điều kiện khai báo đối với bên đứng tên nhập khẩu nước ngoài. Doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cần xác nhận ai đứng tên trên hồ sơ hải quan Mỹ, đặc biệt nếu đang nhập khẩu qua công ty liên kết tại Mỹ hoặc bán hàng theo điều kiện bên bán chịu trách nhiệm làm thủ tục nhập khẩu.

Giá bán buôn cá minh thái tại Nga giảm 6% trong 6 tuần

 |  08:31 20/11/2026

(vasep.com.vn) Giá bán buôn cá minh thái tại vùng Viễn Đông Nga giảm 5,6% trong sáu tuần, xuống còn 203 rúp/kg. Nguồn cung tăng nhờ điều kiện khai thác thuận lợi và sản lượng đánh bắt cải thiện là những yếu tố chính gây áp lực lên giá.

IFFO mở rộng dữ liệu vòng đời nguyên liệu biển

 |  08:31 20/11/2026

(vasep.com.vn) Tại hội nghị ở Buenos Aires, Brett Glencross, Giám đốc kỹ thuật IFFO, đã trình bày kết quả dự án thu thập dữ liệu sơ cấp kéo dài bốn năm. Dave Robb, Giám đốc bền vững tại Cargill Aqua Nutrition, phân tích ý nghĩa của dữ liệu đối với các nhà sản xuất thức ăn và doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản.

New Zealand tăng cường hỗ trợ các quốc đảo Nam Thái Bình Dương chống khai thác IUU

 |  08:30 20/11/2026

(vasep.com.vn) New Zealand đang mở rộng hợp tác giám sát hàng hải với các quốc đảo Nam Thái Bình Dương, đặc biệt là Fiji và Vanuatu, nhằm nâng cao năng lực phát hiện khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), buôn lậu và các hoạt động trái phép trên biển.

Hiệp định nghề cá EU – Mauritania có nguy cơ gián đoạn

 |  08:42 19/11/2026

(vasep.com.vn) Chỉ còn ít ngày trước hạn chót, Mauritania và Liên minh châu Âu (EU) vẫn chưa đạt được thỏa thuận mới về nghề cá. Ủy ban châu Âu đã thông báo Nghị định thư thực thi Hiệp định đối tác nghề cá bền vững EU – Mauritania sẽ hết hiệu lực vào nửa đêm ngày 14/11. Nếu không có giải pháp, 60 tàu cá châu Âu sẽ không được phép khai thác trong vùng biển Mauritania từ ngày 15/11.

Giá rô phi Brazil giảm nhẹ, xuất khẩu đạt đỉnh năm 2026

 |  08:41 19/11/2026

(vasep.com.vn) Giá cá rô phi tại thị trường Brazil giảm nhẹ trong tháng 10/2026 do nhu cầu suy yếu và tốc độ tiêu thụ chậm, theo khảo sát công bố ngày 11/11 của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Ứng dụng (Cepea) thuộc Đại học São Paulo.

Bột ấu trùng ruồi lính đen có thể thay thế bột cá trong thức ăn cá rô phi

 |  08:40 19/11/2026

(vasep.com.vn) Một nghiên cứu tại Benin cho thấy bột ấu trùng ruồi lính đen có tiềm năng thay thế hoàn toàn bột cá trong khẩu phần ăn của cá rô phi sông Nile nuôi nhốt mà không ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng và phát triển sinh lý.

Xuất khẩu cá ngừ vượt 816 triệu USD, đà phục hồi đối mặt sức ép cuối năm

 |  08:37 19/11/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong tháng 10/2026, đưa kim ngạch 10 tháng đầu năm vượt 816 triệu USD. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực là thị trường thế giới vẫn phân hóa mạnh, nhu cầu phục hồi chậm trong khi giá nguyên liệu tăng cao. Điều này đang đặt doanh nghiệp trước bài toán vừa giữ đơn hàng, vừa bảo đảm hiệu quả sản xuất.

Hàn Quốc — Giá ghẹ đực tăng gần gấp đôi do sản lượng khai thác giảm

 |  10:54 18/11/2026

(vasep.com.vn) Sản lượng ghẹ khai thác tại vùng biển phía Tây Hàn Quốc giảm đã đẩy giá ghẹ đực vào mùa thu tăng mạnh. Theo báo cáo diễn biến thủy sản của chợ đầu mối Noryangjin, trong tuần từ ngày 12–17/10, giá đấu giá bình quân đạt 20.400 won/kg, tăng 92,45% so với cùng kỳ năm trước và 27,5% so với tuần trước.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC