25 nhà khoa học từ 12 quốc gia đã thảo luận về tác động xã hội của đại dịch Covid-19 đối với ngành khai thác, chia sẻ những quan sát cá nhân của họ từ việc theo dõi tin tức và trao đổi với ngư dân và những người khác làm việc trong ngành. Các ý kiến được chia sẻ bởi các thành viên WGSOCIAL đã nêu bật tác động của đại dịch đối với ngành khai thác. Đồng Chủ tọa cuộc họp - Marloes Kraan (Viện nghiên cứu biển Wageningen), Amber Himes-Cornell (FAO) và Lisa Colburn (NOAA) đã nêu ra những nhận định ban đầu của nhóm về tình hình hiện nay.
Italia và Tây Ban Nha là những quốc gia đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất trong giai đoạn này. Các quốc gia châu Âu khác, Mỹ và Canada đã hoặc sẽ sớm chịu những tác động của đại dịch. Các đội tàu của Italia và Tây Ban Nha phần lớn đã ngừng hoạt động do các biện pháp phong tỏa và kiểm soát dịch bệnh được áp đặt. Ở những quốc gia khác, ngư dân vẫn có thể khai thác tuy nhiên cũng không dễ để khai thác trong điều kiện hiện tại. Nghề khai thác ở nhiều quốc gia là lĩnh vực rất quan trọng đối với sản xuất và cung ứng thực phẩm, có hai nguyên nhân chính chấp nhận ngư dân tiếp tục khai thác.
Chuỗi cung ứng bị gián đoạn
Nguyên nhân đầu tiên liên quan đến bản chất toàn cầu của chuỗi cung ứng. Các tuyến vận tải bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các biện pháp được thực hiện bởi nhiều quốc gia trên toàn thế giới (ví dụ: đóng cửa biên giới, các chuyến bay bị hủy), các tuyến này không hoạt động tốt và trong một số trường hợp hoàn toàn không hoạt động. Một ví dụ liên quan đến nghề khai thác tôm nâu biển Bắc. Tôm nâu thường được bóc vỏ ở Morocco trước khi được bán trên thị trường châu Âu. Khi Morocco đang thực hiện các biện pháp phong tỏa, nghề khai thác tôm nâu đã tạm thời dừng lại.
Thị trường tiêu thụ giảm
Nguyên nhân thứ hai, phần lớn nhà hàng, khách sạn và căng tin - thị trường tiêu thụ cá tươi và thủy sản có vỏ cũnng đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng gây ra sự sụt giảm giá thủy sản, sản phẩm tươi sống dư thừa trên thị trường. Theo thông tin được thảo luận trong cuộc họp, dường như ngư dân khai thác quy mô nhỏ cũng bị ảnh hưởng bởi điều này. Nghề cá quy mô lớn hơn có thể tiếp cận các cơ sở làm lạnh vẫn có thể tiếp tục, nhưng nghề cá này cũng gặp những khó khăn liên quan đến không gian chật hẹp, khả năng lưu trữ hoặc con người tại các bến cảng, công ty chế biến hoặc đấu giá. Tuy nhiên, doanh thu cho các sản phẩm cá đóng hộp hoặc đông lạnh đã tăng đáng kể ở một số quốc gia (ví dụ như ở Đức) do mọi người đã bắt đầu dự trữ sản phẩm do lo sợ dịch bệnh.
Các nhà sản xuất ở các quốc gia khác nhau đang thực hiện các biện pháp để đối phó với vấn đề này. Các khuyến nghị bao gồm dừng khai thác trong một số trường hợp (ví dụ tôm nâu) để tránh dư thừa sản phẩm trên thị trường, giảm dần sản lượng cập cảng và có những chuyến khai thác với thời gian ngắn hơn hoặc dài hơn để thúc đẩy hoặc kéo dài thời gian tạm dừng khai thác theo mùa. Những ngư dân có thể linh hoạt thay đổi khu vực khai thác hoặc các loài mục tiêu (Ví dụ các đội tàu ở Hà Lan và Đan Mạch đã chuyển sang khai thác cá bơn - plaice).
Thực trạng ở mỗi quốc gia
Ngành khai thác của Tây Ban Nha thường dựa theo cách tiếp cận giống như liên bang với các vùng nước ven biển dưới sự quản lý độc quyền của khu tự trị ven biển và các vùng biển quốc gia và quốc tế khác do Chính quyền trung ương quản lý. Tuy nhiên, do tình trạng khẩn cấp, đã có một số “nhầm lẫn” trong các quyết định quan trọng ảnh hưởng đến ngành khai thác hiện đang được quyết định bởi Chính quyền trung ương. Ngoài ra, Chính phủ Tây Ban Nha cũng đã yêu cầu Liên minh châu Âu viện trợ kinh tế để tạm dừng hoạt động nghề cá.
Ở những vùng như phía bắc Na Uy và Alaska, Mỹ vấn đề hạn chế đi lại đã làm giảm khả năng sử dụng thành viên của đội tàu nước ngoài. Thụy Điển là một ngoại lệ do quốc gia này chưa áp dụng các biện pháp phong tỏa hoàn toàn do tình hình dịch bệnh chưa ở mức nguy cấp, mặt khác cá cũng không quan trọng đối với tiêu thụ của con người ở đây như ở các quốc gia khác. Với các loại cá khai thác sử dụng cho chế biến bột cá, hiệu ứng thị trường dự kiến sẽ ít nghiêm trọng hơn. Thay vì các vấn đề do Covid-19, nhiều nghề cá của Thụy Điển hiện đang gặp phải khó khăn với việc đóng cửa gần đây ở các quốc gia khác.
Ở các nước như Anh, Canada, Hà Lan và Ireland, một số tập thể ngư dân quy mô nhỏ đã thực hiện các sáng kiến để cải thiện việc bán hàng trực tiếp qua internet.
WGSOCIAL thảo luận về các giải pháp để giải quyết các vấn đề mà ngành khai thác đang phải đối mặt. Nhận thức rõ tầm quan trọng của ngành khai thác đối với sinh kế của ngư dân, những lo ngại về các hoạt động giãn cách xã hội trên tàu cũng như tinh thần của các thuyền viên hoạt động trong lĩnh vực này cũng được thảo luận.
WGSOCIAL tập trung vào việc cải thiện sự tích hợp của khoa học xã hội trong Tổng quan hệ sinh thái ICES và đánh giá hệ sinh thái tích hợp thông qua việc phát triển các chỉ số xã hội phù hợp về văn hóa. Công việc của Nhóm giải quyết vấn đề về Biển và xã hội, Khoa học bảo tồn và quản lý và sản xuất thủy sản.
(vasep.com.vn) Indonesia đang đẩy mạnh chiến lược gia tăng hiện diện trên thị trường thủy sản quốc tế, tận dụng lợi thế tài nguyên biển dồi dào để thúc đẩy xuất khẩu. Chính phủ nước này coi thủy sản là một trụ cột tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu tiếp tục gia tăng.
(vasep.com.vn) Hải sản tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong ẩm thực Anh, xuất hiện từ món truyền thống fish and chips đến các định dạng sushi quốc tế.
(vasep.com.vn) Ngành nuôi cá rô phi tại São Paulo đang phát triển mạnh nhờ ứng dụng công nghệ và đầu tư quy mô lớn. Tại Riolândia, một doanh nghiệp đạt sản lượng khoảng 300 tấn cá rô phi mỗi tháng, cung cấp cho các nhà máy chế biến trong bang và Minas Gerais.
(vasep.com.vn) Giá cá thịt trắng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi nguồn cung khan hiếm đẩy Iceland trở thành tâm điểm thị trường. Trong tháng 3/2026, giá cá tuyết Đại Tây Dương tại Iceland lần đầu vượt 700 ISK/kg (khoảng 5 USD/kg), thiết lập mức kỷ lục mới, tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm trước.
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh thương mại thủy sản toàn cầu biến động bởi xung đột địa chính trị và xu hướng bảo hộ gia tăng tại các thị trường lớn, Anh được coi như một điểm đến ổn định cho tôm Việt Nam. Sau Brexit, nước này không chỉ duy trì nhu cầu nhập khẩu lớn mà còn từng bước định hình lại chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa nguồn cung.
(vasep.com.vn) Liên minh châu Âu (EU) và Australia đã hoàn tất đàm phán về một thỏa thuận thương mại tự do (FTA), xóa bỏ hoặc giảm hầu hết các mức thuế quan hiện có đối với hàng hóa hai chiều.
(vasep.com.vn) Thị trường bột cá toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động khi nguồn cung suy giảm trong khi nhu cầu, đặc biệt từ Trung Quốc, có dấu hiệu tăng mạnh. Theo các phân tích mới nhất, sản lượng bột cá tại nhiều khu vực sản xuất chủ chốt bị ảnh hưởng bởi sản lượng khai thác nguyên liệu thấp, khiến nguồn cung trở nên thắt chặt ngay từ đầu năm 2026.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới đây đã làm rõ vai trò của nhiệt độ môi trường sống đối với chất lượng surimi cá mè trắng, qua đó đưa ra khuyến nghị quan trọng cho quy trình chế biến. Theo đó, nhiệt độ môi trường nơi cá sinh sống có ảnh hưởng trực tiếp đến độ ổn định nhiệt của protein cơ sợi – yếu tố then chốt quyết định khả năng tạo gel và chất lượng sản phẩm surimi.
(vasep.com.vn) Thị trường cá minh thái toàn cầu đang ghi nhận biến động mạnh khi nhu cầu từ châu Âu tăng cao trong bối cảnh nguồn cung hạn chế. Tại Hội chợ Thủy sản Boston, nhiều doanh nghiệp xác nhận giá cá minh thái cắt miếng PBO đông lạnh hai lần của Trung Quốc đã vượt đáng kể so với giá hợp đồng hàng đông một lần (single frozen) vụ A của Nga và Mỹ.
Một đêm biển động. Chiếc thuyền nhỏ lắc lư giữa sóng, ánh đèn vàng chập chờn như hơi thở. Người ngư dân đứng ở mũi thuyền, mắt nhìn ra khoảng tối vô tận. Không phải để tìm đường, vì biển với ông, chưa bao giờ là nơi xa lạ.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn