Để kinh tế tư nhân trở thành động lực, trụ cột quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước, nhà nước cần tạo môi trường và nuôi dưỡng cảm xúc để DN tư nhân tiên phong trong đầu tư, mạnh dạn trong mở rộng sản xuất, bắt kịp cơ hội tăng trưởng.
Về “mô hình” thì chúng ta có thể chọn lựa và tham khảo những cách thức hay từ các quốc gia phát triển trong khu vực và thế giới. Nhưng cần xem xét trước hết từ thực trạng hiện nay của Việt Nam để có các đề xuất chính sách phù hợp, đúng chỗ, đúng “bệnh”. Như nhiều chuyên gia đã nhận định và chia sẻ, các chính sách hiện nay cho kinh tế tư nhân còn ít và mờ nhạt, chưa công bằng với các DN nhà nước, DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trong quy trình-thủ tục đầu tư, xây dựng, các tiếp cận về đất đai, về vốn, về tín dụng, về thủ tục hành chính và không ít các chính sách ưu đãi khác.
Ngay như trong cùng khối DN tư nhân cũng đã có sự “khác” giữa những DN lớn với các cộng đồng tư nhân còn lại (DN nhỏ, siêu nhỏ, hộ gia đình…), “khác” giữa các DN của lĩnh vực nông nghiệp-thủy sản với các các lĩnh vực công nghiệp, bất động sản, sản xuất, chế tạo, dịch vụ. Ngành nông nghiệp-thủy sản là quan trọng với Việt Nam, không chỉ cho vấn đề kinh tế, thương hiệu mà còn đặc biệt là vấn đề sinh kế, văn hóa - nhưng những DN lĩnh vực này đa số là nhỏ, siêu nhỏ, hộ gia đình và luôn là lĩnh vực có nhiều thách thức hơn cả.
Để thực sự tạo ra sự đột phá mang tính “cách mạng” như “khoán 10” trong phát triển kinh tế tư nhân, tôi đề xuất các tiếp cận chính sách như sau:
Đề xuất doanh nghiệp được làm tất cả những gì mà pháp luật không cấm, và cứ việc triển khai làm những cái pháp luật không cấm mà chỉ thông báo/đăng ký tại một cơ quan duy nhất theo quy định. Liên quan đến vấn đề này, chính sách đột phá cần có là Nhà nước ban hành: i) Danh mục những thứ mà DN không được phép làm, ii) Nhà nước sẽ thanh-kiểm tra nếu DN làm sai thì xử lý vi phạm thích đáng.
Hiện tại, liên quan đến một số dự án (mới, hoặc mở rộng sản xuất), DN phải xin phép từ ấp, xã, huyện, sở, tỉnh và thậm chí cả Trung ương, mất 3 năm, 5 năm thậm chí 10 năm chưa được phê duyệt thì không chỉ mất đi cơ hội đầu tư, cơ hội kinh doanh mà còn bào mòn nhuệ khí của DN. Chưa kể, quá trình “xin phép” các cấp đó, DN còn phải đặt tiền cọc bảo lãnh dự án, phải chứng minh nguồn vốn đầu tư (nộp tiền vào ngân hàng và vay vốn từ ngân hang). Sau khi đầy đủ mọi thứ với thời gian dài 3-5 năm thì dự án/đề án mới được cấp giấy phép đầu tư. Vì thế lãi vay ngân hàng thường rất lớn, đồng tiền mất giá khiến dự án đội vốn lớn.
Các DN tư nhân ngành nông nghiệp, đầu tư cho nông nghiệp-thủy sản để sản xuất nguyên liệu (nuôi trồng thủy sản, trồng cây nông nghiệp…) được ưu tiên và ưu đãi với các diện tích sản xuất nguyên liệu phù hợp thay vì ưu tiên cho các lĩnh vực khác, được gia hạn tiếp khi hết hạn thuê đất hoặc tái lập hợp đồng giống như Hộ cá thể (thực tiễn có sự phân biệt giữa DN tư nhân và Hộ cá thể).
(Hiện giá thuê đất tại các khu công nghiệp khá cao, trong khi DN tư nhân không được hưởng các ưu đãi tiếp cận như DN nhà nước hay DN FDI. Nhiều diện tích phù hợp cho SX nông nghiệp hay nuôi trồng thủy sản tại các tỉnh không được ưu tiên quy hoạch cho các DN tư nhân nông nghiệp).
Sửa đổi điều kiện cho vay đối với nhóm DN tư nhân, đặc biệt DN nhỏ, siêu nhỏ và các DN-hộ gia đình ngành nông nghiệp để nới rộng các khả năng tiếp cận vốn vay đối với nhóm này – thay vì chỉ những tài sản nào được cấp quyền sở hữu và ghi vào giấy (chứng nhận QSD đất…) mới cho đăng ký tài sản thế chấp (Điều 25, 44 nghị định 99/2022/NĐ-CP) để làm điều kiện vay vốn thì có thể xem xét đến cả tài sản đã đầu tư, tài sản hình thành trong tương lai và tín chấp.
Cần triệt để cải cách công tác hoàn thuế GTGT cho DN tư nhân, tránh việc hoàn thuế quá chậm & kéo dài như hiện nay làm DN quy mô nhỏ cạn kiệt nguồn vốn kinh doanh. Việc xử lý vi phạm (như với các DN nợ thuế hoặc chậm nộp thuế) cũng cần được áp dụng công bằng hoặc tương tự khi cơ quan thuế chậm hoàn thuế GTGT cho DN.
Chính sách thuế TNDN cũng xem xét không thể cào bằng một con số áp dụng chung giống nhau giữa DN “đại bàng” và các DN nhỏ, rất nhỏ và/hoặc thuộc nhóm nông nghiệp-thủy sản. Cần có các mức ưu đãi khác nhau để tạo động lực cho các DN nhỏ, DN lĩnh vực nông nghiệp. Đặc biệt cần quy định rõ trong VB QPPL thuế TNDN những mặt hàng/sản phẩm đã rõ ràng “chế biến” là “SP có quá trình chế biến” – như các mặt hàng thủy sản – để các DN tư nhân, DN ngành thủy sản được áp dụng đúng & đồng bộ các ưu đãi hiện có về thuế TNDN, tránh tình trạng không nhất quán và thiếu đồng bộ của việc áp thuế TNDN hiện nay, khiến DN luôn thấy bất an và mất “cảm xúc”.
Đề xuất xếp hạng doanh nghiệp theo loại A, B, C, D, E. Khi đó:
Bên cạnh đó, cần nâng tầm và đẩy mạnh cả về quy mô và mức hỗ trợ các chương trình quốc gia hiện có dành cho kết nối thị trường, XTTM, thương hiệu, khởi nghiệp, vinh danh thành tích XK để hỗ trợ DN tư nhân, đặc biệt các DN nhỏ, DN nông-thủy sản hội nhập, phát triển.
----------------------- oOo ---------------------
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
(vasep.com.vn) – Xuất khẩu nhiều sản phẩm cá thịt trắng của Na Uy tiếp tục sụt giảm về khối lượng trong tuần cuối tháng 10/2026, trong khi giá một số mặt hàng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt là phi lê cá tuyết đông lạnh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn