Con cá đi qua những ngã sóng (Vài suy nghĩ khi nhìn lại hành trình của một chuyến biển)

Ông Lê Minh Hoan 08:51 30/03/2026 Kim Thu
Có những buổi sớm đứng trên cầu cảng, nhìn những con tàu vừa cập bến sau nhiều ngày lênh đênh ngoài khơi, cá đầy khoang, ánh bạc lấp lánh trong nắng sớm… vậy mà trên gương mặt người ngư dân lại không trọn vẹn niềm vui.

Biển hào phóng.

Mùa này cá nhiều.

Lưới nặng tay.

Nhưng nụ cười thì nhẹ đi.

Người ta cũng quen nói trúng mùa rớt giá”. Nhưng nếu lặng lại một chút, sẽ thấy đó không chỉ là một câu nói. Đó là một vòng lặp. Như thể con cá đã lớn lên giữa đại dương, nhưng hành trình đi vào bờ lại chưa kịp trưởng thành.

Có một nghịch lý đang hiện ra giữa biển khơi và bến cảng: ngư dân khó bán, doanh nghiệp khó mua.

Người ngoài khơi không biết bán cho ai cho kịp chuyến cá tươi.

Người trong nhà máy lại lúng túng với quy chuẩn, truy xuất, giấy tờ.

Giữa có cá”cần cá”, lại thiếu một hành lang.

Ngày trước, hành lang ấy là những đầu nậu, vựa cá, những người “ăn sóng nói gió” quen thuộc. Họ đứng giữa, nối biển với bờ, nối khoang tàu với chợ cá. Không hoàn hảo, nhưng họ giữ cho dòng chảy của hải sản không bị đứt đoạn.

Rồi khi chúng ta muốn nghề cá hiện đại hơn, minh bạch hơn, bền vững hơn, những quy định mới ra đời. Đó là điều cần thiết.

Nhưng có lẽ, ta đã bước nhanh hơn nhịp chèo của con tàu.

Một bên là khát vọng hội nhập, chống khai thác IUU, truy xuất nguồn gốc, số hoá dữ liệu. Một bên là những con tàu nhỏ, những chuyến biển ngắn ngày, những người quen “đi biển bằng kinh nghiệm”. Khi hai nhịp này chưa gặp nhau, con cá lên bờ nhưng chưa tìm được đường đi tiếp.

Có khi vấn đề không nằm ở sản lượng khai thác.

Mà nằm ở cách chúng ta tổ chức hành trình của con cá.

Một con cá không chỉ cần vùng biển giàu nguồn lợi.

Nó cần một luồng lạch” thông suốt để đi vào thị trường.

Luồng lạch ấy phải có:

  • Người dẫn đường
  • Quy tắc rõ ràng
  • Và quan trọng nhất: niềm tin giữa các mắt xích

Nếu mỗi ngư dân vẫn bán cá một mình, mỗi doanh nghiệp vẫn đi tìm từng tàu, mỗi vựa cá vẫn hoạt động trong khoảng mờ… thì dù biển có nhiều cá, nỗi lo vẫn còn đó.

Có lẽ đã đến lúc nhìn lại từng mắt xích của nghề biển.

Ngư dân không thể mãi là người chờ thương lái ngoài khơi”.

Doanh nghiệp không thể chỉ “đợi cá vào chuẩn rồi mới mua”.

Những người thu mua trung gian không nên bị xem là phần không chính thức”, mà cần được định danh, nâng cấp, trở thành một mắt xích chuyên nghiệp.

Và các nghiệp đoàn nghề cá, hợp tác xã biển, tổ đội, nếu chỉ tồn tại trên danh nghĩa thì chưa đủ. Họ cần trở thành nơi: ngư dân gửi gắm sản lượng, doanh nghiệp tìm thấy sự tin cậy, Nhà nước kết nối được dữ liệu và quản lý.

Chúng ta nói nhiều về chuyển đổi số trên biển: nhật ký điện tử, định vị tàu cá, truy xuất nguồn gốc. Nhưng có lẽ, trước khi chuyển đổi công nghệ, cần chuyển đổi cách nghĩ.

Không phải áp đặt cái mới lên con sóng cũ. Mà là tạo một nhịp chuyển đủ mềm, để con tàu nhỏ cũng có thể đi vào luồng lớn”.

Một nghề biển không thể thay đổi chỉ sau vài chuyến ra khơi. Nhưng nếu mỗi chuyến biển là một bước tiến nhỏ, thì hành trình dài sẽ dần mở ra.

Con cá không biết nói.

Nhưng hành trình của nó kể rất nhiều điều.

Kể về cách chúng ta tổ chức nghề cá.

Kể về cách chúng ta thiết kế chính sách.

Và kể cả cách chúng ta hiểu nhau, giữa người ra khơi, người thu mua, và người quản lý.

Đến một ngày nào đó, khi tàu cập bến mà người ngư dân không còn hỏi bán cho ai”, doanh nghiệp không còn băn khoăn mua thế nào”, thì khi ấy, con cá mới thật sự đi trọn hành trình của mình.

Không chỉ từ biển vào bờ.

Mà từ nỗi lo… sang niềm tin.

Ông Lê Minh Hoan-Phó Chủ tịch Quốc hội-Nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT

danh bat khai thac thuy san nganh thuy san vasep ong le minh hoan-pho chu tich quoc hoi

TIN MỚI CẬP NHẬT

Mời tham dự Buổi kết nối Doanh nghiệp Nhật Bản - Việt Nam

 |  08:51 18/06/2026

Nomura Research Institute (NRI) là một công ty nghiên cứu và tư vấn hàng đầu của Nhật Bản, có mặt tại nhiều quốc gia trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Hiện nay, chúng tôi được Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản (MAFF) ủy thác xây dựng và triển khai chuỗi hoạt động dành cho các doanh nghiệp Nhật Bản trong lĩnh vực thực phẩm, bao gồm ngành sản xuất thực phẩm và dịch vụ ăn uống, đang quan tâm đến việc mở rộng hoạt động kinh doanh sang.

Doanh nghiệp Mỹ đẩy mạnh nhập hàng trước khi thuế mới có hiệu lực

 |  08:33 18/06/2026

(vasep.com.vn) Hoạt động nhập khẩu vào Mỹ đang tăng tốc khi các doanh nghiệp tranh thủ đưa hàng về trước thời điểm Washington áp dụng các mức thuế mới theo Điều 301 dự kiến có hiệu lực từ tháng 7. Làn sóng nhập hàng sớm đã khiến thị trường vận tải container xuyên Thái Bình Dương bước vào mùa cao điểm sớm hơn thường lệ.

Nam Phi thúc đẩy tiêu thụ hải sản bền vững để bảo vệ cá mập

 |  08:30 18/06/2026

(vasep.com.vn) Nam Phi đã tăng cường nỗ lực thúc đẩy tiêu thụ hải sản bền vững để chống lại tình trạng đánh bắt quá mức và bảo vệ các quần thể cá mập dễ bị tổn thương.

Chương trình “không lãng phí thuỷ sản” thúc đẩy kinh tế xanh

 |  08:28 18/06/2026

(vasep.com.vn) Chương trình "100% Cá", do Iceland Ocean Cluster khởi xướng, đang nỗ lực chuyển đổi các sản phẩm phụ từ cá thành các chuỗi giá trị kinh tế mới. Chương trình cam kết sử dụng mọi bộ phận của cá, từ mắt đến gan đến da, để giảm thiểu lãng phí thực phẩm đồng thời giúp hồi sinh nền kinh tế ven biển.

Những đối thủ cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường cá rô phi toàn cầu

 |  08:26 18/06/2026

(vasep.com.vn) Năm 2026 đánh dấu giai đoạn tăng trưởng mạnh của ngành cá rô phi Việt Nam, nhưng cũng là thời điểm cạnh tranh xuất khẩu quốc tế trở nên quyết liệt hơn. Kim ngạch xuất khẩu cá rô phi Việt Nam năm 2025 đạt 99 triệu USD, tăng 140% so với năm trước. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch đã đạt 49 triệu USD, tăng 151% so với cùng kỳ năm 2025. Trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu đối với cá thịt trắng giá phải chăng tiếp tục tăng, Việt Nam đang nổi lên như một đối thủ đáng chú ý của các cường quốc cá rô phi truyền thống gồm Trung Quốc, Indonesia, Brazil và Ai Cập.

Philippines - Nhật Bản mở rộng hợp tác nông nghiệp

 |  08:28 17/06/2026

(vasep.com.vn) Philippines và Nhật Bản vừa ký Biên bản ghi nhớ (MoU) mở rộng về hợp tác nông nghiệp, đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ song phương khi lần đầu tiên lĩnh vực thủy sản được đưa vào khuôn khổ hợp tác chính thức giữa hai nước.

Mỹ điều chỉnh thuế chống bán phá giá tôm Thái Lan do lỗi tính toán

 |  08:27 17/06/2026

(vasep.com.vn) Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa công bố quyết định sửa đổi kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính thuế chống bán phá giá đối với tôm nhập khẩu từ Thái Lan giai đoạn 2023–2024, sau khi phát hiện một số lỗi kỹ thuật trong quá trình tính toán biên độ phá giá.

OECD-FAO: Ngành nguyên liệu biển bước vào giai đoạn chuyển đổi, phụ phẩm thủy sản gia tăng vai trò

 |  08:24 17/06/2026

(vasep.com.vn) Báo cáo Triển vọng Nông nghiệp OECD-FAO 2025–2034 cho thấy ngành nguyên liệu biển toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi với tốc độ tăng trưởng chậm hơn, chịu tác động mạnh từ biến đổi khí hậu, El Niño và biến động địa chính trị. Đồng thời, xu hướng sử dụng phụ phẩm thủy sản thay thế cá nguyên con ngày càng rõ nét trong sản xuất bột cá và dầu cá.

Saudi Arabia dỡ bỏ lệnh tạm ngừng nhập khẩu tôm Indonesia

 |  08:24 17/06/2026

(vasep.com.vn) Saudi Arabia đã chính thức dỡ bỏ lệnh tạm ngừng nhập khẩu tôm từ Indonesia sau gần 9 tháng áp dụng do lo ngại nguy cơ nhiễm đồng vị phóng xạ Cesium-137 (Cs-137). Quyết định này mở đường cho các doanh nghiệp thủy sản Indonesia khôi phục xuất khẩu sang một trong những thị trường quan trọng tại Trung Đông.

Đài Loan phê duyệt cấp phép cho 778 doanh nghiệp thủy sản Việt Nam

 |  14:26 16/06/2026

Cơ quan quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan (TFDA) vừa có văn bản gửi Văn phòng Kinh tế - Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc thông báo kết quả thẩm tra và phê duyệt cập nhật Danh sách doanh nghiệp thủy sản Việt Nam được phép xuất khẩu vào thị trường Đài Loan.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC