Con cá đi qua những ngã sóng (Vài suy nghĩ khi nhìn lại hành trình của một chuyến biển)

Ông Lê Minh Hoan 08:51 30/03/2026 Kim Thu
Có những buổi sớm đứng trên cầu cảng, nhìn những con tàu vừa cập bến sau nhiều ngày lênh đênh ngoài khơi, cá đầy khoang, ánh bạc lấp lánh trong nắng sớm… vậy mà trên gương mặt người ngư dân lại không trọn vẹn niềm vui.

Biển hào phóng.

Mùa này cá nhiều.

Lưới nặng tay.

Nhưng nụ cười thì nhẹ đi.

Người ta cũng quen nói trúng mùa rớt giá”. Nhưng nếu lặng lại một chút, sẽ thấy đó không chỉ là một câu nói. Đó là một vòng lặp. Như thể con cá đã lớn lên giữa đại dương, nhưng hành trình đi vào bờ lại chưa kịp trưởng thành.

Có một nghịch lý đang hiện ra giữa biển khơi và bến cảng: ngư dân khó bán, doanh nghiệp khó mua.

Người ngoài khơi không biết bán cho ai cho kịp chuyến cá tươi.

Người trong nhà máy lại lúng túng với quy chuẩn, truy xuất, giấy tờ.

Giữa có cá”cần cá”, lại thiếu một hành lang.

Ngày trước, hành lang ấy là những đầu nậu, vựa cá, những người “ăn sóng nói gió” quen thuộc. Họ đứng giữa, nối biển với bờ, nối khoang tàu với chợ cá. Không hoàn hảo, nhưng họ giữ cho dòng chảy của hải sản không bị đứt đoạn.

Rồi khi chúng ta muốn nghề cá hiện đại hơn, minh bạch hơn, bền vững hơn, những quy định mới ra đời. Đó là điều cần thiết.

Nhưng có lẽ, ta đã bước nhanh hơn nhịp chèo của con tàu.

Một bên là khát vọng hội nhập, chống khai thác IUU, truy xuất nguồn gốc, số hoá dữ liệu. Một bên là những con tàu nhỏ, những chuyến biển ngắn ngày, những người quen “đi biển bằng kinh nghiệm”. Khi hai nhịp này chưa gặp nhau, con cá lên bờ nhưng chưa tìm được đường đi tiếp.

Có khi vấn đề không nằm ở sản lượng khai thác.

Mà nằm ở cách chúng ta tổ chức hành trình của con cá.

Một con cá không chỉ cần vùng biển giàu nguồn lợi.

Nó cần một luồng lạch” thông suốt để đi vào thị trường.

Luồng lạch ấy phải có:

  • Người dẫn đường
  • Quy tắc rõ ràng
  • Và quan trọng nhất: niềm tin giữa các mắt xích

Nếu mỗi ngư dân vẫn bán cá một mình, mỗi doanh nghiệp vẫn đi tìm từng tàu, mỗi vựa cá vẫn hoạt động trong khoảng mờ… thì dù biển có nhiều cá, nỗi lo vẫn còn đó.

Có lẽ đã đến lúc nhìn lại từng mắt xích của nghề biển.

Ngư dân không thể mãi là người chờ thương lái ngoài khơi”.

Doanh nghiệp không thể chỉ “đợi cá vào chuẩn rồi mới mua”.

Những người thu mua trung gian không nên bị xem là phần không chính thức”, mà cần được định danh, nâng cấp, trở thành một mắt xích chuyên nghiệp.

Và các nghiệp đoàn nghề cá, hợp tác xã biển, tổ đội, nếu chỉ tồn tại trên danh nghĩa thì chưa đủ. Họ cần trở thành nơi: ngư dân gửi gắm sản lượng, doanh nghiệp tìm thấy sự tin cậy, Nhà nước kết nối được dữ liệu và quản lý.

Chúng ta nói nhiều về chuyển đổi số trên biển: nhật ký điện tử, định vị tàu cá, truy xuất nguồn gốc. Nhưng có lẽ, trước khi chuyển đổi công nghệ, cần chuyển đổi cách nghĩ.

Không phải áp đặt cái mới lên con sóng cũ. Mà là tạo một nhịp chuyển đủ mềm, để con tàu nhỏ cũng có thể đi vào luồng lớn”.

Một nghề biển không thể thay đổi chỉ sau vài chuyến ra khơi. Nhưng nếu mỗi chuyến biển là một bước tiến nhỏ, thì hành trình dài sẽ dần mở ra.

Con cá không biết nói.

Nhưng hành trình của nó kể rất nhiều điều.

Kể về cách chúng ta tổ chức nghề cá.

Kể về cách chúng ta thiết kế chính sách.

Và kể cả cách chúng ta hiểu nhau, giữa người ra khơi, người thu mua, và người quản lý.

Đến một ngày nào đó, khi tàu cập bến mà người ngư dân không còn hỏi bán cho ai”, doanh nghiệp không còn băn khoăn mua thế nào”, thì khi ấy, con cá mới thật sự đi trọn hành trình của mình.

Không chỉ từ biển vào bờ.

Mà từ nỗi lo… sang niềm tin.

Ông Lê Minh Hoan-Phó Chủ tịch Quốc hội-Nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT

danh bat khai thac thuy san nganh thuy san vasep ong le minh hoan-pho chu tich quoc hoi

TIN MỚI CẬP NHẬT

Cà Mau thúc đẩy nhân rộng mô hình nuôi tôm RAS-IMTA, hướng tới phát triển bền vững

 |  09:27 30/03/2026

(vasep.com.vn) Chiều 19/3, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử chủ trì hội nghị tháo gỡ khó khăn, đề xuất giải pháp nhân rộng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước, an toàn sinh học (RAS-IMTA).

Hà Tĩnh tăng cường kiểm soát môi trường, phòng dịch cho vụ nuôi tôm

 |  09:24 30/03/2026

(vasep.com.vn) Trước diễn biến phức tạp của thời tiết và nguy cơ dịch bệnh, Hà Tĩnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo an toàn cho hoạt động nuôi tôm. Với diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng hơn 2.000 ha, công tác kiểm soát môi trường và phòng bệnh được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong vụ nuôi mới.

Khánh Hòa tìm hướng phát triển bền vững cho ngành tôm hùm

 |  09:21 30/03/2026

(vasep.com.vn) Dù sở hữu nhiều lợi thế tự nhiên để phát triển thủy sản, ngành tôm hùm tại Khánh Hòa đang đối mặt không ít thách thức về đầu ra. Trước bối cảnh đó, địa phương đẩy mạnh tái cơ cấu sản xuất, hướng đến nuôi biển công nghệ cao nhằm nâng cao giá trị và phát triển bền vững.

Giá cá tuyết Na Uy giảm nhẹ, nguồn cung chưa hồi phục

 |  09:19 30/03/2026

(vasep.com.vn) Giá cá tuyết Đại Tây Dương đánh bắt bằng lưới kéo đông lạnh của Na Uy (bỏ đầu và ruột, H&G) giảm nhẹ, với mức CIF H&G khoảng 11.000 USD/tấn cho cá cỡ 1–2,5 kg, trong khi một số kênh chế biến chào giá thấp hơn, chỉ từ 300–400 USD/tấn. Một nguồn tin cho biết: “Các phiên đấu giá tại Na Uy ghi nhận nhiều sản phẩm không bán được, giá cả có phần suy yếu.”

Thị trường cá rô phi Mỹ ổn định nhưng đối mặt áp lực tăng giá

 |  09:18 30/03/2026

(vasep.com.vn) Từ ngày 9–15/3/2026, giá cá rô phi phi lê đông lạnh nhập khẩu từ Trung Quốc tại Mỹ nhìn chung duy trì ổn định nhờ lượng hàng tồn kho dồi dào. Các nhà nhập khẩu hiện vẫn đủ nguồn cung cho nhu cầu ngắn hạn, do đó chưa có động lực tăng mua, khiến thị trường chủ yếu vận hành theo hướng giải phóng tồn kho.

Vụ đánh bắt cá minh thái tại biển Okhotsk (Nga) đạt sản lượng cao

 |  09:17 30/03/2026

(vasep.com.vn) Mùa đánh bắt năm 2026 tại biển Okhotsk đang ghi nhận khởi đầu thuận lợi khi sản lượng cá minh thái tại khu vực Viễn Đông của Nga tăng mạnh. Theo Cơ quan Thủy sản Liên bang Nga (Rosrybolovstvo), tính đến ngày 15/3, tổng sản lượng cá minh thái khai thác đã vượt 672.000 tấn, trong đó riêng biển Okhotsk đóng góp khoảng 444.800 tấn, tiếp tục khẳng định vai trò là khu vực sản xuất cá minh thái quan trọng của thế giới.

Na Uy đẩy mạnh chiến lược thủy sản tại Mỹ

 |  09:14 30/03/2026

(vasep.com.vn) Ngành thủy sản Na Uy đang theo dõi sát các biến động chính sách và xu hướng tiêu dùng tại Mỹ để xây dựng chiến lược thương mại và marketing cho năm 2026. Bên lề Hội chợ Seafood Expo North America tại Boston, Bộ trưởng Thủy sản Na Uy Marianne Sivertsen Næss cùng các quan chức đã khảo sát thực tế thị trường bán lẻ nhằm khẳng định vai trò quan trọng của Mỹ đối với xuất khẩu thủy sản Na Uy.

TP.HCM phê duyệt Kế hoạch phòng, chống dịch bệnh thủy sản giai đoạn 2026–2030

 |  09:10 30/03/2026

(vasep.com.vn) Ngày 10/3/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 1377/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch phòng, chống dịch bệnh thủy sản giai đoạn 2026–2030. Quyết định có hiệu lực từ ngày ký và thay thế các kế hoạch phòng, chống dịch bệnh thủy sản giai đoạn 2021–2030 đã được ban hành trước thời điểm sáp nhập tại Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương và TP.HCM.

EU xây dựng Tầm nhìn 2040 cho ngành thủy sản

 |  09:07 30/03/2026

(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu cùng đại diện ngành đã thảo luận định hướng phát triển ngành thủy sản và nuôi trồng thủy sản trong khuôn khổ Tầm nhìn 2040 tại Ngày Đại dương châu Âu tổ chức ở Brussels.

Thị trường thủy sản toàn cầu tăng trưởng ổn định, nuôi trồng giữ vai trò dẫn dắt

 |  08:59 30/03/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu được dự báo tăng từ 365 tỷ USD năm 2025 lên 490 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 3,32%/năm giai đoạn 2026–2034. Động lực chính đến từ nhu cầu ngày càng tăng đối với thực phẩm giàu protein, xu hướng tiêu dùng lành mạnh và vai trò ngày càng lớn của nuôi trồng thủy sản.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC