Con cá đi qua những ngã sóng (Vài suy nghĩ khi nhìn lại hành trình của một chuyến biển)

Ông Lê Minh Hoan 08:51 30/03/2026 Kim Thu
Có những buổi sớm đứng trên cầu cảng, nhìn những con tàu vừa cập bến sau nhiều ngày lênh đênh ngoài khơi, cá đầy khoang, ánh bạc lấp lánh trong nắng sớm… vậy mà trên gương mặt người ngư dân lại không trọn vẹn niềm vui.

Biển hào phóng.

Mùa này cá nhiều.

Lưới nặng tay.

Nhưng nụ cười thì nhẹ đi.

Người ta cũng quen nói trúng mùa rớt giá”. Nhưng nếu lặng lại một chút, sẽ thấy đó không chỉ là một câu nói. Đó là một vòng lặp. Như thể con cá đã lớn lên giữa đại dương, nhưng hành trình đi vào bờ lại chưa kịp trưởng thành.

Có một nghịch lý đang hiện ra giữa biển khơi và bến cảng: ngư dân khó bán, doanh nghiệp khó mua.

Người ngoài khơi không biết bán cho ai cho kịp chuyến cá tươi.

Người trong nhà máy lại lúng túng với quy chuẩn, truy xuất, giấy tờ.

Giữa có cá”cần cá”, lại thiếu một hành lang.

Ngày trước, hành lang ấy là những đầu nậu, vựa cá, những người “ăn sóng nói gió” quen thuộc. Họ đứng giữa, nối biển với bờ, nối khoang tàu với chợ cá. Không hoàn hảo, nhưng họ giữ cho dòng chảy của hải sản không bị đứt đoạn.

Rồi khi chúng ta muốn nghề cá hiện đại hơn, minh bạch hơn, bền vững hơn, những quy định mới ra đời. Đó là điều cần thiết.

Nhưng có lẽ, ta đã bước nhanh hơn nhịp chèo của con tàu.

Một bên là khát vọng hội nhập, chống khai thác IUU, truy xuất nguồn gốc, số hoá dữ liệu. Một bên là những con tàu nhỏ, những chuyến biển ngắn ngày, những người quen “đi biển bằng kinh nghiệm”. Khi hai nhịp này chưa gặp nhau, con cá lên bờ nhưng chưa tìm được đường đi tiếp.

Có khi vấn đề không nằm ở sản lượng khai thác.

Mà nằm ở cách chúng ta tổ chức hành trình của con cá.

Một con cá không chỉ cần vùng biển giàu nguồn lợi.

Nó cần một luồng lạch” thông suốt để đi vào thị trường.

Luồng lạch ấy phải có:

  • Người dẫn đường
  • Quy tắc rõ ràng
  • Và quan trọng nhất: niềm tin giữa các mắt xích

Nếu mỗi ngư dân vẫn bán cá một mình, mỗi doanh nghiệp vẫn đi tìm từng tàu, mỗi vựa cá vẫn hoạt động trong khoảng mờ… thì dù biển có nhiều cá, nỗi lo vẫn còn đó.

Có lẽ đã đến lúc nhìn lại từng mắt xích của nghề biển.

Ngư dân không thể mãi là người chờ thương lái ngoài khơi”.

Doanh nghiệp không thể chỉ “đợi cá vào chuẩn rồi mới mua”.

Những người thu mua trung gian không nên bị xem là phần không chính thức”, mà cần được định danh, nâng cấp, trở thành một mắt xích chuyên nghiệp.

Và các nghiệp đoàn nghề cá, hợp tác xã biển, tổ đội, nếu chỉ tồn tại trên danh nghĩa thì chưa đủ. Họ cần trở thành nơi: ngư dân gửi gắm sản lượng, doanh nghiệp tìm thấy sự tin cậy, Nhà nước kết nối được dữ liệu và quản lý.

Chúng ta nói nhiều về chuyển đổi số trên biển: nhật ký điện tử, định vị tàu cá, truy xuất nguồn gốc. Nhưng có lẽ, trước khi chuyển đổi công nghệ, cần chuyển đổi cách nghĩ.

Không phải áp đặt cái mới lên con sóng cũ. Mà là tạo một nhịp chuyển đủ mềm, để con tàu nhỏ cũng có thể đi vào luồng lớn”.

Một nghề biển không thể thay đổi chỉ sau vài chuyến ra khơi. Nhưng nếu mỗi chuyến biển là một bước tiến nhỏ, thì hành trình dài sẽ dần mở ra.

Con cá không biết nói.

Nhưng hành trình của nó kể rất nhiều điều.

Kể về cách chúng ta tổ chức nghề cá.

Kể về cách chúng ta thiết kế chính sách.

Và kể cả cách chúng ta hiểu nhau, giữa người ra khơi, người thu mua, và người quản lý.

Đến một ngày nào đó, khi tàu cập bến mà người ngư dân không còn hỏi bán cho ai”, doanh nghiệp không còn băn khoăn mua thế nào”, thì khi ấy, con cá mới thật sự đi trọn hành trình của mình.

Không chỉ từ biển vào bờ.

Mà từ nỗi lo… sang niềm tin.

Ông Lê Minh Hoan-Phó Chủ tịch Quốc hội-Nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT

danh bat khai thac thuy san nganh thuy san vasep ong le minh hoan-pho chu tich quoc hoi

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 18/8/2026

 |  10:34 18/08/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu tiếp tục có nhiều diễn biến đáng chú ý trong ngày 17–18/8, với những tín hiệu trái chiều tại các thị trường lớn. Trung Quốc khôi phục quyền xuất khẩu cho 8 nhà máy tôm Ecuador, trong khi giá tôm Ecuador tại thị trường này vẫn giảm, tạo thêm áp lực cạnh tranh đối với nguồn cung Việt Nam. Tại Mỹ, tồn kho tôm cuối tháng 7 vẫn ở mức cao dù giảm so với cùng kỳ, trong bối cảnh nhập khẩu thủy sản có xu hướng chững lại. Bên cạnh đó, các động thái về hạn ngạch cá ngừ, giá cá hồi, thương mại cua Nga–Trung Quốc và các quy định an toàn thực phẩm tiếp tục tác động đến triển vọng cung cầu và thương mại thủy sản trong thời gian tới.

Nhập khẩu tôm hùm Mỹ giảm trong tháng 6 do nguồn cung từ Canada thu hẹp

 |  08:02 18/08/2026

(vasep.com.vn) Nhập khẩu tôm hùm của Mỹ trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 58,5 triệu pound, giảm 7% so với 62,9 triệu pound cùng kỳ năm 2025. Theo phân tích của SeafoodNews, tháng 6 là thời điểm suy giảm mạnh nhất, với sản lượng nhập khẩu giảm 18,3% so với cùng kỳ, chủ yếu do nguồn hàng từ Canada thu hẹp và nhu cầu đối với tôm hùm đuôi nước ấm tiếp tục yếu theo mùa. 

Tôm Ecuador tiếp tục chịu thuế 10% khi xuất khẩu sang Mỹ

 |  07:59 18/08/2026

(vasep.com.vn) Ngành xuất khẩu tôm thẻ chân trắng (Penaeus vannamei) của Ecuador tiếp tục chịu mức phụ thu 10% khi vào thị trường Mỹ, sau khi Washington thay đổi cơ sở pháp lý áp dụng thuế. Theo Phòng Nuôi trồng Thủy sản Quốc gia Ecuador (CNA), động thái này không làm tăng thêm gánh nặng thuế đối với doanh nghiệp mà chỉ thay thế cơ chế pháp lý trước đó.

Công nghệ surimi giúp giảm lãng phí thủy sản

 |  07:57 18/08/2026

(vasep.com.vn) Surimi – nguyên liệu phổ biến để sản xuất thanh cua giả và nhiều sản phẩm thủy sản chế biến – đang tiếp tục được nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nguyên liệu và giảm lãng phí. Phòng thí nghiệm thủy sản của Đại học bang Oregon (OSU) tại Astoria, Mỹ, đã có hơn 20 năm nghiên cứu về công nghệ này, tạo ảnh hưởng tới hoạt động nghiên cứu surimi tại nhiều quốc gia như Thái Lan, Pháp và Hàn Quốc.

Xuất khẩu cá tra 7 tháng đầu năm 2026 giữ được đà tăng nhưng áp lực từ Mỹ gia tăng

 |  07:54 18/08/2026

(vasep.com.vn) Trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá tra Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, với tổng kim ngạch đạt 1,3 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 7, xuất khẩu đạt 203 triệu USD, tăng 4%, cho thấy nhu cầu thị trường vẫn được duy trì dù tốc độ tăng trưởng có phần chậm lại so với những tháng trước.

Thông cáo báo chí: Vietfish 2026 chính thức trở lại với quy mô kỷ lục, thúc đẩy ‘chuyển đổi xanh’ hướng tới mục tiêu 12 tỷ USD

 |  08:32 17/08/2026

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) chính thức công bố Triển lãm Quốc tế Thủy sản Việt Nam (Vietfish 2026) sẽ diễn ra từ ngày 19/08 đến ngày 21/08/2026 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. Hồ Chí Minh.

Indonesia lần đầu xuất khẩu cá trê ướp sang Đài Loan 

 |  08:27 17/08/2026

(vasep.com.vn) Indonesia lần đầu tiên xuất khẩu 10,5 tấn cá trê ướp sang Đài Loan, với tổng trị giá khoảng 400 triệu rupiah (25.000 USD), mở thêm cơ hội cho các sản phẩm thủy sản chế biến của nước này tại thị trường quốc tế. 

Canada hỗ trợ ngư dân nghỉ khai thác hàu do dịch bệnh

 |  08:26 17/08/2026

(vasep.com.vn) Chính phủ Canada vừa công bố chương trình tự nguyện mua lại giấy phép khai thác hàu nhằm hỗ trợ các ngư dân tại vùng bờ biển Đại Tây Dương chịu thiệt hại nặng nề do dịch bệnh trên quần thể hàu.

Việt Úc: Sẵn sàng cho AquaTech, 2030 trở thành Tập đoàn Công nghệ Thủy sản

 |  17:53 15/08/2026

Trong bối cảnh ngành tôm Việt Nam đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng con giống, chủ động nguồn tôm bố mẹ và giảm chi phí sản xuất, khoa học công nghệ và năng lực chọn giống ngày càng giữ vai trò quan trọng. Sau 25 năm phát triển, Tập đoàn Việt Úc công bố chiến lược chuyển đổi từ Aquafarm sang Tập đoàn Công nghệ Thủy sản (AquaTech), khi doanh nghiệp đã hội đủ các điều kiện quan trọng để chuyển mình.

EU thận trọng trước những đe dọa thương mại mới từ Mỹ

 |  09:24 15/08/2026

(vasep.com.vn) Liên minh châu Âu (EU) đang lựa chọn cách tiếp cận kiềm chế hơn trước căng thẳng thương mại leo thang với Mỹ. Theo Politico, EU muốn tránh đối đầu công khai với Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời kéo dài thời gian để xử lý các đe dọa thuế quan mới thông qua các kênh kỹ thuật và pháp lý.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC