Bài báo tập trung nhiều vào việc hệ thống thực phẩm nói chung có thể linh hoạt hơn như thế nào và các ngành phụ dễ bị ảnh hưởng sẽ thay đổi như thế nào.
Trong bài viết này, chúng ta cùng tìm hiểu sơ lược về ngành công nghiệp chế biến thủy sản và những thách thức mà ngành này phải đối mặt trong tương lai gần, khi tình hình kinh tế và xã hội đang và thay đổi.
Dưới đây là 5 mối quan ngại cấp bách nhất:
1. Thiếu nhân viên và thị trường lao động đang thay đổi
Khi đại dịch COVID-19 lần đầu tiên tấn công lục địa Châu Âu vào tháng 3/2020, rõ ràng là toàn bộ ngành công nghiệp chế biến thực phẩm nói chung sa vào một chặng đường khó khăn.
Việc xét nghiệm hàng loạt, các biện pháp giãn cách xã hội và nhu cầu ngày càng tăng đối với thực phẩm đóng hộp… khiến cho ngành công nghiệp chế biến cá cảm thấy áp lực. Các quy trình thủ công như phân loại cá vốn nổi tiếng là tốn nhiều công sức, đặc biệt là không được sử dụng máy phân loại chuyên dụng. Một số nhà máy mở cửa trở lại nhưng khó có thể hoạt động hết công suất, dù đã cả năm trôi qua.
Đại dịch COVID-19 không chỉ khiến một lượng lớn lao động nhập cư không thể đi làm công việc thời vụ, mà có vẻ còn tạo ra thay đổi sâu sắc, khi các quốc gia châu Âu thoát khỏi tình trạng đóng cửa và bắt đầu nghĩ đến khôi phục kinh tế, chú trọng đến tính bền vững.
Đối với ngành chế biến thủy sản, chắc chắn sẽ có sự tập trung nhiều hơn để giảm phụ thuộc vào con người trong các việc như phân loại cá và chuyển dần sang robot và tự động hóa, đưa các quy trình như hệ thống phân loại cá vào kỷ nguyên số.
2. Máy móc kém hiệu quả và lỗi thời
Cũng như phân loại cá, một số quy trình ở cuối dây chuyền sản xuất, chẳng hạn như đóng gói và xếp sản phẩm, vẫn được thực hiện thủ công ở nhiều nhà máy lạc hậu hơn ở Châu Âu.
Mặc dù vậy, công nghệ đang phát triển với tốc độ nhanh chóng và những nhà máy cũ hơn đó sẽ cần phải theo kịp những tiến bộ công nghệ mới nếu họ muốn duy trì khả năng cạnh tranh: Với mọi thứ từ dây chuyền phân loại con lăn hoàn toàn tự động, cho đến máy móc cực kỳ hiệu quả có thể xử lý lên đến 1.000 pound cá mỗi ngày chỉ với một người điều hành, điều đó cho thấy rõ ràng ngành công nghiệp này đang hướng tới đâu.
3. Tăng chi phí vận hành và trang bị lại
Các hệ thống tự động được mô tả ở trên không hề rẻ và sẽ là một giai đoạn khó khăn đối với nhiều nhà máy chế biến cá, khi họ phải vật lộn để nâng cấp máy móc phân loại và lọc cá đã cũ kỹ, để cạnh tranh với các thị trường lao động giá rẻ ở Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam.
Tuy nhiên, vẫn có chút ánh sáng ở cuối đường hầm: Đối với các doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận robot và các công nghệ thông minh khác, có thể sẽ có khoản tiết kiệm lớn trong tương lai.
4. Tăng nhu cầu các loài cá nhỏ hơn
Trong những ngày đầu của đại dịch, có rất nhiều người đổ xô mua lượng lớn thực phẩm đóng hộp, vì người tiêu dùng quá lo lắng về mức độ nghiêm trọng của vi rút và vội vàng chuẩn bị cho thời gian cách ly kéo dài.
Trong khi nhiều chuyên gia cảnh báo rằng doanh số bán các loại thực phẩm này đang chững lại, có một số lý do chính đáng cho thấy rằng không chỉ tiêu thụ cá hộp sẽ tiếp tục phổ biến, mà các loại cá bản địa nhỏ hơn của châu Âu như cá cơm, cá thu và cá trích sẽ trở nên phổ biến rộng rãi, khi người tiêu dùng có xu hướng hướng tới các lựa chọn lành mạnh và bền vững hơn.
Sự chuyển dịch đó sẽ ảnh hưởng như thế nào đến ngành chế biến cá? Sẽ đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và khác biệt hơn. Các nhà máy chế biến sẽ cần sử dụng các hệ thống phân loại cá và máy phân loại tiên tiến hơn bao giờ hết như dây chuyền phân loại con lăn, để phân loại các loài nhỏ hơn này, cũng như sử dụng máy đóng hộp và đóng hộp tiên tiến để giải quyết nhanh các công đoạn chế biến còn lại.
5. Vấn đề bền vững
Như chúng ta đã đề cập ở trên, chế biến thực phẩm, giống như những ngành khác, sẽ bị kiểm soát chặt chẽ hơn bao giờ hết khi các nền kinh tế mở cửa trở lại sau COVID-19.
Các chính phủ và công chúng nói chung đang suy nghĩ lại về việc họ muốn xã hội vận hành như thế nào, và người tiêu dùng đang thể hiện thái độ bằng việc lựa chọn thực phẩm tốt hơn cho hành tinh. Cách ngành công nghiệp chế biến cá phát triển để thích ứng với những nhu cầu mới này sẽ có được chìa khóa thành công trong tương lai…
(vasep.com.vn) Indonesia đang đẩy mạnh chiến lược gia tăng hiện diện trên thị trường thủy sản quốc tế, tận dụng lợi thế tài nguyên biển dồi dào để thúc đẩy xuất khẩu. Chính phủ nước này coi thủy sản là một trụ cột tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu tiếp tục gia tăng.
(vasep.com.vn) Hải sản tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong ẩm thực Anh, xuất hiện từ món truyền thống fish and chips đến các định dạng sushi quốc tế.
(vasep.com.vn) Ngành nuôi cá rô phi tại São Paulo đang phát triển mạnh nhờ ứng dụng công nghệ và đầu tư quy mô lớn. Tại Riolândia, một doanh nghiệp đạt sản lượng khoảng 300 tấn cá rô phi mỗi tháng, cung cấp cho các nhà máy chế biến trong bang và Minas Gerais.
(vasep.com.vn) Giá cá thịt trắng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi nguồn cung khan hiếm đẩy Iceland trở thành tâm điểm thị trường. Trong tháng 3/2026, giá cá tuyết Đại Tây Dương tại Iceland lần đầu vượt 700 ISK/kg (khoảng 5 USD/kg), thiết lập mức kỷ lục mới, tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm trước.
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh thương mại thủy sản toàn cầu biến động bởi xung đột địa chính trị và xu hướng bảo hộ gia tăng tại các thị trường lớn, Anh được coi như một điểm đến ổn định cho tôm Việt Nam. Sau Brexit, nước này không chỉ duy trì nhu cầu nhập khẩu lớn mà còn từng bước định hình lại chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa nguồn cung.
(vasep.com.vn) Liên minh châu Âu (EU) và Australia đã hoàn tất đàm phán về một thỏa thuận thương mại tự do (FTA), xóa bỏ hoặc giảm hầu hết các mức thuế quan hiện có đối với hàng hóa hai chiều.
(vasep.com.vn) Thị trường bột cá toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động khi nguồn cung suy giảm trong khi nhu cầu, đặc biệt từ Trung Quốc, có dấu hiệu tăng mạnh. Theo các phân tích mới nhất, sản lượng bột cá tại nhiều khu vực sản xuất chủ chốt bị ảnh hưởng bởi sản lượng khai thác nguyên liệu thấp, khiến nguồn cung trở nên thắt chặt ngay từ đầu năm 2026.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới đây đã làm rõ vai trò của nhiệt độ môi trường sống đối với chất lượng surimi cá mè trắng, qua đó đưa ra khuyến nghị quan trọng cho quy trình chế biến. Theo đó, nhiệt độ môi trường nơi cá sinh sống có ảnh hưởng trực tiếp đến độ ổn định nhiệt của protein cơ sợi – yếu tố then chốt quyết định khả năng tạo gel và chất lượng sản phẩm surimi.
(vasep.com.vn) Thị trường cá minh thái toàn cầu đang ghi nhận biến động mạnh khi nhu cầu từ châu Âu tăng cao trong bối cảnh nguồn cung hạn chế. Tại Hội chợ Thủy sản Boston, nhiều doanh nghiệp xác nhận giá cá minh thái cắt miếng PBO đông lạnh hai lần của Trung Quốc đã vượt đáng kể so với giá hợp đồng hàng đông một lần (single frozen) vụ A của Nga và Mỹ.
Một đêm biển động. Chiếc thuyền nhỏ lắc lư giữa sóng, ánh đèn vàng chập chờn như hơi thở. Người ngư dân đứng ở mũi thuyền, mắt nhìn ra khoảng tối vô tận. Không phải để tìm đường, vì biển với ông, chưa bao giờ là nơi xa lạ.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn