Bài báo tập trung nhiều vào việc hệ thống thực phẩm nói chung có thể linh hoạt hơn như thế nào và các ngành phụ dễ bị ảnh hưởng sẽ thay đổi như thế nào.
Trong bài viết này, chúng ta cùng tìm hiểu sơ lược về ngành công nghiệp chế biến thủy sản và những thách thức mà ngành này phải đối mặt trong tương lai gần, khi tình hình kinh tế và xã hội đang và thay đổi.
Dưới đây là 5 mối quan ngại cấp bách nhất:
1. Thiếu nhân viên và thị trường lao động đang thay đổi
Khi đại dịch COVID-19 lần đầu tiên tấn công lục địa Châu Âu vào tháng 3/2020, rõ ràng là toàn bộ ngành công nghiệp chế biến thực phẩm nói chung sa vào một chặng đường khó khăn.
Việc xét nghiệm hàng loạt, các biện pháp giãn cách xã hội và nhu cầu ngày càng tăng đối với thực phẩm đóng hộp… khiến cho ngành công nghiệp chế biến cá cảm thấy áp lực. Các quy trình thủ công như phân loại cá vốn nổi tiếng là tốn nhiều công sức, đặc biệt là không được sử dụng máy phân loại chuyên dụng. Một số nhà máy mở cửa trở lại nhưng khó có thể hoạt động hết công suất, dù đã cả năm trôi qua.
Đại dịch COVID-19 không chỉ khiến một lượng lớn lao động nhập cư không thể đi làm công việc thời vụ, mà có vẻ còn tạo ra thay đổi sâu sắc, khi các quốc gia châu Âu thoát khỏi tình trạng đóng cửa và bắt đầu nghĩ đến khôi phục kinh tế, chú trọng đến tính bền vững.
Đối với ngành chế biến thủy sản, chắc chắn sẽ có sự tập trung nhiều hơn để giảm phụ thuộc vào con người trong các việc như phân loại cá và chuyển dần sang robot và tự động hóa, đưa các quy trình như hệ thống phân loại cá vào kỷ nguyên số.
2. Máy móc kém hiệu quả và lỗi thời
Cũng như phân loại cá, một số quy trình ở cuối dây chuyền sản xuất, chẳng hạn như đóng gói và xếp sản phẩm, vẫn được thực hiện thủ công ở nhiều nhà máy lạc hậu hơn ở Châu Âu.
Mặc dù vậy, công nghệ đang phát triển với tốc độ nhanh chóng và những nhà máy cũ hơn đó sẽ cần phải theo kịp những tiến bộ công nghệ mới nếu họ muốn duy trì khả năng cạnh tranh: Với mọi thứ từ dây chuyền phân loại con lăn hoàn toàn tự động, cho đến máy móc cực kỳ hiệu quả có thể xử lý lên đến 1.000 pound cá mỗi ngày chỉ với một người điều hành, điều đó cho thấy rõ ràng ngành công nghiệp này đang hướng tới đâu.
3. Tăng chi phí vận hành và trang bị lại
Các hệ thống tự động được mô tả ở trên không hề rẻ và sẽ là một giai đoạn khó khăn đối với nhiều nhà máy chế biến cá, khi họ phải vật lộn để nâng cấp máy móc phân loại và lọc cá đã cũ kỹ, để cạnh tranh với các thị trường lao động giá rẻ ở Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam.
Tuy nhiên, vẫn có chút ánh sáng ở cuối đường hầm: Đối với các doanh nghiệp sẵn sàng tiếp nhận robot và các công nghệ thông minh khác, có thể sẽ có khoản tiết kiệm lớn trong tương lai.
4. Tăng nhu cầu các loài cá nhỏ hơn
Trong những ngày đầu của đại dịch, có rất nhiều người đổ xô mua lượng lớn thực phẩm đóng hộp, vì người tiêu dùng quá lo lắng về mức độ nghiêm trọng của vi rút và vội vàng chuẩn bị cho thời gian cách ly kéo dài.
Trong khi nhiều chuyên gia cảnh báo rằng doanh số bán các loại thực phẩm này đang chững lại, có một số lý do chính đáng cho thấy rằng không chỉ tiêu thụ cá hộp sẽ tiếp tục phổ biến, mà các loại cá bản địa nhỏ hơn của châu Âu như cá cơm, cá thu và cá trích sẽ trở nên phổ biến rộng rãi, khi người tiêu dùng có xu hướng hướng tới các lựa chọn lành mạnh và bền vững hơn.
Sự chuyển dịch đó sẽ ảnh hưởng như thế nào đến ngành chế biến cá? Sẽ đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và khác biệt hơn. Các nhà máy chế biến sẽ cần sử dụng các hệ thống phân loại cá và máy phân loại tiên tiến hơn bao giờ hết như dây chuyền phân loại con lăn, để phân loại các loài nhỏ hơn này, cũng như sử dụng máy đóng hộp và đóng hộp tiên tiến để giải quyết nhanh các công đoạn chế biến còn lại.
5. Vấn đề bền vững
Như chúng ta đã đề cập ở trên, chế biến thực phẩm, giống như những ngành khác, sẽ bị kiểm soát chặt chẽ hơn bao giờ hết khi các nền kinh tế mở cửa trở lại sau COVID-19.
Các chính phủ và công chúng nói chung đang suy nghĩ lại về việc họ muốn xã hội vận hành như thế nào, và người tiêu dùng đang thể hiện thái độ bằng việc lựa chọn thực phẩm tốt hơn cho hành tinh. Cách ngành công nghiệp chế biến cá phát triển để thích ứng với những nhu cầu mới này sẽ có được chìa khóa thành công trong tương lai…
(vasep.com.vn) Nghiên cứu mới của các nhà khoa học Bồ Đào Nha cho thấy protein thủy phân từ phụ phẩm ngành thực phẩm có thể thay thế một phần bột cá trong khẩu phần nuôi cá vược châu Âu (European seabass) mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn hay chất lượng phi lê, đồng thời nâng cao tính bền vững của ngành.
(vasep.com.vn) Super Bowl của Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc gia Mỹ (NFL) diễn ra ngày 8/2, cùng với Valentine’s Day vào ngày 14/2, đang tạo ra cơ hội lớn cho các nhà bán lẻ và chuỗi nhà hàng tại Mỹ đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi, đặc biệt là với mặt hàng thủy sản.
(vasep.com.vn) Việc Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ công bố hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) cuối tháng 1/2026 đang mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới trên thị trường thủy sản châu Âu. Trong đó, ngành cá ngừ Việt Nam – vốn coi EU là thị trường quan trọng cho các dòng sản phẩm loin và cá ngừ chế biến – có thể đối mặt rủi ro “xói mòn ưu đãi”, khi một đối thủ lớn về nguồn nguyên liệu và năng lực chế biến như Ấn Độ được mở cánh cửa thuế quan rộng hơn.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Fish Physiology and Biochemistry cho thấy bột giun nhiều tơ (polychaete meal) từ loài Hediste diversicolor có thể thay thế tới 50% bột cá trong thức ăn cho cá vược châu Âu (Dicentrarchus labrax) mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn hay chất lượng phi lê.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam ghi nhận bước tăng trưởng ấn tượng, với tổng kim ngạch đạt hơn 99 triệu USD, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của mặt hàng này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản. Trong đó, phi lê cá và các loại thịt cá đạt 61 triệu USD, chiếm 61% tổng kim ngạch, khẳng định vị thế là nhóm sản phẩm chủ lực.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cá và hải sản của Nga sang Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, phản ánh sự phục hồi nhu cầu và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Nga trước những biến động của thị trường quốc tế. Theo phân tích của Liên minh Thủy sản Nga dựa trên số liệu hải quan Nhật Bản, kim ngạch xuất khẩu đạt 952 triệu USD, tăng 11% so với năm 2024. Về khối lượng, xuất khẩu đạt 118 nghìn tấn, tăng 9% so với cùng kỳ năm trước.
(vasep.com.vn) Ngành tôm Indonesia khép lại năm 2025 với sự phục hồi mạnh mẽ trong tháng 12, qua đó bù đắp phần nào những gián đoạn nghiêm trọng tại thị trường Mỹ trong quý IV. Dù tổng khối lượng xuất khẩu cả năm gần như đi ngang, kim ngạch vẫn ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, phản ánh rõ chiến lược chuyển dịch sang các sản phẩm giá trị gia tăng.
(vasep.com.vn) Theo Rabobank, nền kinh tế Mỹ trong giai đoạn đầu năm 2026 đang trải qua quá trình phục hồi theo mô hình “hình chữ K”, kéo theo sự phân hóa rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Phát biểu tại Hội nghị Thị trường Thủy sản Toàn cầu 2026 (GSMC) diễn ra từ ngày 18–22/1 tại Florida, ông Christian Lawrence, Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường châu Mỹ và năng lượng của Rabobank, cho biết xu hướng này sẽ thúc đẩy đồng thời nhu cầu đối với cả sản phẩm cao cấp lẫn sản phẩm giá trị trong năm nay.
Hoa Kỳ là một trong những thị trường lớn và trọng điểm của thủy sản Việt Nam. Để hỗ trợ doanh nghiệp giữ vững thị phần tại thị trường này, hàng năm, Hiệp hội luôn tổ chức chương trình Triển lãm Thủy sản Bắc Mỹ giúp doanh nghiệp tham gia quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường, tìm kiếm khách hàng mới và cập nhật những xu hướng của thị trường. Triển lãm là cơ hội giúp Doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ nói riêng và khu vực Bắc Mỹ nói chung.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Royal Society Open Science cho thấy người tiêu dùng vẫn tỏ ra khá e ngại đối với cá nuôi bằng thức ăn có nguồn gốc từ côn trùng, do cảm nhận “kém hấp dẫn”. Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Công nghệ Queensland và Đại học Quốc gia Chungnam (Hàn Quốc) thực hiện, được xem là nghiên cứu đầu tiên phân tích sở thích của người tiêu dùng đối với cá đóng gói nuôi bằng các loại thức ăn khác nhau.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn