Thuế quan Hoa Kỳ tạo ra làn sóng điều chỉnh trong ngắn hạn
Từ tháng 4/2025, sau khi Chính phủ Hoa Kỳ công bố kế hoạch áp mức thuế tạm thời 10% với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam – trong đó có thủy sản – ngành xuất khẩu đã nhanh chóng phản ứng. Các doanh nghiệp đẩy mạnh giao hàng sang Mỹ trong tháng 4 và đầu tháng 5 nhằm tránh rủi ro bị áp thuế cao hơn (có thể lên đến 46%) sau ngày 9/7 – thời điểm kết thúc giai đoạn 90 ngày áp thuế tạm thời.
Kết quả là kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 5 vẫn đạt gần 160 triệu USD, tăng 9,7% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, theo một số doanh nghiệp, hoạt động giao hàng đã giảm dần từ sau ngày 20/5 để đề phòng rủi ro thương mại. Áp lực về chi phí, biến động thị trường và sự thiếu chắc chắn về chính sách khiến hoạt động giao dịch chậm lại, gây ảnh hưởng đến tổng kim ngạch trong tháng.
Về cơ cấu mặt hàng, nhóm tôm vẫn là điểm sáng khi đạt 363 triệu USD trong tháng 5, tăng mạnh 12,4% và chiếm hơn 42% tổng kim ngạch. Tính chung 5 tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đạt hơn 1,66 tỷ USD, tăng 28,3% – phản ánh xu hướng phục hồi rõ rệt của thị trường và nhu cầu tốt từ Mỹ, Nhật Bản và các nước CPTPP.
Trong khi đó, xuất khẩu cá tra lại giảm 17,3% trong tháng 5, chỉ đạt 138 triệu USD – mức sụt giảm mạnh nhất trong các nhóm chủ lực. Nguyên nhân chính đến từ việc các doanh nghiệp tạm thời điều chỉnh lịch xuất hàng sang Mỹ – thị trường tiêu thụ cá tra lớn nhất – nhằm tránh mức thuế cao, đồng thời chủ động tái cơ cấu thị trường. Một số doanh nghiệp như Caseamex cho biết đang tích cực chuyển hướng sang thị trường EU và châu Á, nơi có yêu cầu kỹ thuật cao nhưng ít rủi ro về thuế quan.
Xuất khẩu cá ngừ cũng giảm 23,2% trong tháng 5, đạt 65 triệu USD – cho thấy khó khăn từ chi phí logistics và cạnh tranh với các nguồn cung thay thế từ Mỹ Latinh.
Chiến lược đa dạng hóa: Lối thoát trong bối cảnh rủi ro thương mại gia tăng
Trước bất ổn từ chính sách thuế Hoa Kỳ, nhiều doanh nghiệp thủy sản đã xác định lại chiến lược thị trường theo hướng đa dạng hóa và tăng cường chế biến sâu. Xuất khẩu sang các thị trường CPTPP như Nhật Bản, Canada, Mexico tiếp tục duy trì đà tăng mạnh, đạt 224 triệu USD trong tháng 5 (tăng 7,9%) và hơn 1,15 tỷ USD trong 5 tháng (tăng 24,3%).
Thị trường Trung Quốc và Hong Kong cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng, đạt gần 185 triệu USD trong tháng 5 và hơn 900 triệu USD trong 5 tháng, tăng lần lượt 22,3% và 48,6%. Đây là tín hiệu tích cực cho nỗ lực tái cấu trúc thị trường, đồng thời cho thấy sức hút từ các sản phẩm phù hợp khẩu vị, giá cả và chuỗi cung ứng thuận tiện.
Nhiều DN thủy sản đang tích cực triển khai các dòng sản phẩm chế biến sâu như cá viên, cá tẩm gia vị, cá hộp, collagen từ phụ phẩm nhằm thâm nhập thị trường ngách và đáp ứng xu hướng tiêu dùng tiện lợi – đặc biệt tại các đô thị lớn ở châu Á.
Triển vọng và khuyến nghị trong những tháng tới
Từ nay đến tháng 7 – thời điểm Mỹ sẽ quyết định mức thuế chính thức áp với một số sản phẩm từ Việt Nam – dự kiến hoạt động xuất khẩu sang thị trường này sẽ tiếp tục thận trọng. Các doanh nghiệp cần tính toán thời điểm giao hàng hợp lý để vừa tránh rủi ro về thuế, vừa không mất đơn hàng. Trong kịch bản thuế vẫn ở mức 10%, ngành có thể duy trì xuất khẩu ổn định. Tuy nhiên, nếu mức thuế 46% được áp dụng, hoạt động xuất khẩu sẽ sụt giảm đáng kể và buộc phải tái cơ cấu thị trường quyết liệt hơn.
Về dài hạn, ngành cần tranh thủ các hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP, EVFTA, UKVFTA để mở rộng thị trường, đồng thời nâng cấp hạ tầng, giảm chi phí logistics và tăng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Chính phủ cũng cần có chính sách tín dụng, hỗ trợ vùng nuôi và đầu tư chế biến để tăng năng lực cạnh tranh toàn ngành.
|
XK thủy sản tháng 5 và 5 tháng đầu năm (ước tính) |
||||
|
Sản phẩm |
T5/2025 (triệu USD) |
So sánh T5/2024 (%) |
T1-T5/2025 (triệu USD) |
So sánh cùng kỳ năm 2024 (%) |
|
Tôm các loại |
363,100 |
12,4 |
1.663,306 |
28,3 |
|
Cá tra |
138,330 |
-17,3 |
778,208 |
4,2 |
|
Cá ngừ (thuộc mã 03 & 16) |
65,056 |
-23,2 |
379,298 |
-1,8 |
|
Cá các loại khác |
185,386 |
18,5 |
865,195 |
19,7 |
|
Mực, bạch tuộc |
60,836 |
7,6 |
276,256 |
15,5 |
|
Nhuyễn thể có vỏ |
15,078 |
-13,8 |
99,907 |
58,0 |
|
Nhuyễn thể khác |
736 |
-35,8 |
2,839 |
-13,3 |
|
Cua ghẹ và giáp xác khác |
22,956 |
3,2 |
136,079 |
40,3 |
|
Tổng |
851,478 |
2,7 |
4.201,089 |
18,2 |
(vasep.com.vn) Trong 8 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc xuất khẩu 2,953 triệu tấn sản phẩm thủy sản, tăng 4% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu đạt 13,046 tỷ USD, giảm 0,5%, cho thấy giá trị bình quân mỗi tấn hàng xuất khẩu tiếp tục chịu sức ép.
(vasep.com.vn) Do xu hướng ăn uống giàu protein và thực phẩm phù hợp với người sử dụng thuốc GLP-1 ngày càng phổ biến, doanh số thủy sản đóng hộp tại Mỹ đang tăng mạnh.
(vasep.com.vn) Sự gia tăng sản xuất và tiêu thụ cá nuôi đang thúc đẩy các khoản đầu tư mới vào chuỗi giá trị thủy sản tại Brazil. Coopavel, một trong những hợp tác xã nông nghiệp lớn tại bang Paraná, đang mở rộng hoạt động sang lĩnh vực cá, tập trung vào xây dựng và phát triển cơ sở giết mổ, chế biến cá rô phi.
(vasep.com.vn) Chuỗi nhà hàng sushi băng chuyền Kura Sushi USA đang đẩy mạnh các sản phẩm thủy sản cao cấp theo mùa với 4 món ăn mới được giới thiệu trong thời gian giới hạn, nổi bật với cá tuyết đen nướng lửa và cá chình anago theo phong cách Nhật Bản truyền thống.
(vasep.com.vn) Quần thể cá mòi Sardinella, nguồn thực phẩm giàu protein quan trọng đang suy giảm nhanh chóng tại vùng biển ngoài khơi Guinea-Bissau, Tây Phi. Theo một báo cáo của tổ chức báo chí điều tra OCCRP, nguyên nhân chính bắt nguồn từ hoạt động đánh bắt công nghiệp hai loài cá mòi Sardinella (Sardinella maderensis và Sardinella aurita) để sản xuất bột cá - một loại phụ gia cung cấp thêm protein và dưỡng chất dùng trong thức ăn chăn nuôi.
(vasep.com.vn) Đất và vùng nguyên liệu, tín dụng, thuế, IUU và truy xuất nguồn gốc, thủ tục xuất khẩu, phòng vệ thương mại và khả năng giữ thị trường… là những vấn đề VASEP cùng các doanh nghiệp hội viên trực tiếp báo cáo và đề xuất kiến nghị tại cuộc làm việc với Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc sáng ngày 25/9/2026. Các ý kiến từ thực tiễn doanh nghiệp được Phó Thủ tướng đánh giá cao và giao Văn phòng Chính phủ tổng hợp, chuyển các bộ, ngành xem xét, xử lý theo thẩm quyền.
(vasep.com.vn) Làn sóng thuế quan của Hoa Kỳ đang tạo ra một phản ứng mới trong thương mại quốc tế: thay vì chỉ tìm cách thích ứng với thị trường Mỹ, nhiều nền kinh tế đang đẩy nhanh ký kết và mở rộng các hiệp định thương mại song phương, khu vực nhằm tạo thêm cửa ra cho hàng hóa. Diễn biến này ngày càng đáng chú ý đối với thủy sản, ngành có chuỗi cung ứng toàn cầu và mức độ cạnh tranh cao. Khi thuế nhập khẩu giữa các nguồn cung chỉ chênh nhau vài phần trăm, việc một sản phẩm được hưởng ưu đãi từ hiệp định thương mại hay phải chịu thuế thông thường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua hàng.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản Nhật Bản đang chịu sức ép khi giá tăng nhanh hơn mức chi tiêu của hộ gia đình. Trong tháng 7/2026, chi tiêu cho cá và thủy sản tăng khoảng 2% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá cá và thủy sản tăng 9%, riêng thủy sản tươi tăng tới 12,4%. Điều này cho thấy mức tăng chi tiêu chưa đồng nghĩa với lượng thủy sản tiêu thụ tăng.
(vasep.com.vn) Với hơn 24 năm kinh nghiệm, ông Willem Schoonbee được bổ nhiệm thành Giám đốc điều hành (CEO) CFEED từ ngày 24/8/2026. Trong bối cảnh công ty liên tục mở rộng hoạt động, ông Schoonbee cho biết các ưu tiên trước mắt là ổn định sản xuất, đồng nhất chất lượng sản phẩm và thắt chặt quan hệ khách hàng.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tiếp tục duy trì mức tăng tích cực trong 8 tháng đầu năm 2026, với tổng kim ngạch đạt 90 triệu USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, riêng tháng 8, xuất khẩu đạt 11 triệu USD, giảm 8%, cho thấy diễn biến thị trường chưa đồng đều. Trong đó, Brazil tiếp tục là thị trường chủ lực, trong khi Nhật Bản ghi nhận mức tăng đáng chú ý và mở thêm hướng phát triển cho sản phẩm cá rô phi Việt Nam.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn