Thuế quan Hoa Kỳ tạo ra làn sóng điều chỉnh trong ngắn hạn
Từ tháng 4/2025, sau khi Chính phủ Hoa Kỳ công bố kế hoạch áp mức thuế tạm thời 10% với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam – trong đó có thủy sản – ngành xuất khẩu đã nhanh chóng phản ứng. Các doanh nghiệp đẩy mạnh giao hàng sang Mỹ trong tháng 4 và đầu tháng 5 nhằm tránh rủi ro bị áp thuế cao hơn (có thể lên đến 46%) sau ngày 9/7 – thời điểm kết thúc giai đoạn 90 ngày áp thuế tạm thời.
Kết quả là kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 5 vẫn đạt gần 160 triệu USD, tăng 9,7% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, theo một số doanh nghiệp, hoạt động giao hàng đã giảm dần từ sau ngày 20/5 để đề phòng rủi ro thương mại. Áp lực về chi phí, biến động thị trường và sự thiếu chắc chắn về chính sách khiến hoạt động giao dịch chậm lại, gây ảnh hưởng đến tổng kim ngạch trong tháng.
Về cơ cấu mặt hàng, nhóm tôm vẫn là điểm sáng khi đạt 363 triệu USD trong tháng 5, tăng mạnh 12,4% và chiếm hơn 42% tổng kim ngạch. Tính chung 5 tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đạt hơn 1,66 tỷ USD, tăng 28,3% – phản ánh xu hướng phục hồi rõ rệt của thị trường và nhu cầu tốt từ Mỹ, Nhật Bản và các nước CPTPP.
Trong khi đó, xuất khẩu cá tra lại giảm 17,3% trong tháng 5, chỉ đạt 138 triệu USD – mức sụt giảm mạnh nhất trong các nhóm chủ lực. Nguyên nhân chính đến từ việc các doanh nghiệp tạm thời điều chỉnh lịch xuất hàng sang Mỹ – thị trường tiêu thụ cá tra lớn nhất – nhằm tránh mức thuế cao, đồng thời chủ động tái cơ cấu thị trường. Một số doanh nghiệp như Caseamex cho biết đang tích cực chuyển hướng sang thị trường EU và châu Á, nơi có yêu cầu kỹ thuật cao nhưng ít rủi ro về thuế quan.
Xuất khẩu cá ngừ cũng giảm 23,2% trong tháng 5, đạt 65 triệu USD – cho thấy khó khăn từ chi phí logistics và cạnh tranh với các nguồn cung thay thế từ Mỹ Latinh.
Chiến lược đa dạng hóa: Lối thoát trong bối cảnh rủi ro thương mại gia tăng
Trước bất ổn từ chính sách thuế Hoa Kỳ, nhiều doanh nghiệp thủy sản đã xác định lại chiến lược thị trường theo hướng đa dạng hóa và tăng cường chế biến sâu. Xuất khẩu sang các thị trường CPTPP như Nhật Bản, Canada, Mexico tiếp tục duy trì đà tăng mạnh, đạt 224 triệu USD trong tháng 5 (tăng 7,9%) và hơn 1,15 tỷ USD trong 5 tháng (tăng 24,3%).
Thị trường Trung Quốc và Hong Kong cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng, đạt gần 185 triệu USD trong tháng 5 và hơn 900 triệu USD trong 5 tháng, tăng lần lượt 22,3% và 48,6%. Đây là tín hiệu tích cực cho nỗ lực tái cấu trúc thị trường, đồng thời cho thấy sức hút từ các sản phẩm phù hợp khẩu vị, giá cả và chuỗi cung ứng thuận tiện.
Nhiều DN thủy sản đang tích cực triển khai các dòng sản phẩm chế biến sâu như cá viên, cá tẩm gia vị, cá hộp, collagen từ phụ phẩm nhằm thâm nhập thị trường ngách và đáp ứng xu hướng tiêu dùng tiện lợi – đặc biệt tại các đô thị lớn ở châu Á.
Triển vọng và khuyến nghị trong những tháng tới
Từ nay đến tháng 7 – thời điểm Mỹ sẽ quyết định mức thuế chính thức áp với một số sản phẩm từ Việt Nam – dự kiến hoạt động xuất khẩu sang thị trường này sẽ tiếp tục thận trọng. Các doanh nghiệp cần tính toán thời điểm giao hàng hợp lý để vừa tránh rủi ro về thuế, vừa không mất đơn hàng. Trong kịch bản thuế vẫn ở mức 10%, ngành có thể duy trì xuất khẩu ổn định. Tuy nhiên, nếu mức thuế 46% được áp dụng, hoạt động xuất khẩu sẽ sụt giảm đáng kể và buộc phải tái cơ cấu thị trường quyết liệt hơn.
Về dài hạn, ngành cần tranh thủ các hiệp định thương mại tự do (FTA) như CPTPP, EVFTA, UKVFTA để mở rộng thị trường, đồng thời nâng cấp hạ tầng, giảm chi phí logistics và tăng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Chính phủ cũng cần có chính sách tín dụng, hỗ trợ vùng nuôi và đầu tư chế biến để tăng năng lực cạnh tranh toàn ngành.
|
XK thủy sản tháng 5 và 5 tháng đầu năm (ước tính) |
||||
|
Sản phẩm |
T5/2025 (triệu USD) |
So sánh T5/2024 (%) |
T1-T5/2025 (triệu USD) |
So sánh cùng kỳ năm 2024 (%) |
|
Tôm các loại |
363,100 |
12,4 |
1.663,306 |
28,3 |
|
Cá tra |
138,330 |
-17,3 |
778,208 |
4,2 |
|
Cá ngừ (thuộc mã 03 & 16) |
65,056 |
-23,2 |
379,298 |
-1,8 |
|
Cá các loại khác |
185,386 |
18,5 |
865,195 |
19,7 |
|
Mực, bạch tuộc |
60,836 |
7,6 |
276,256 |
15,5 |
|
Nhuyễn thể có vỏ |
15,078 |
-13,8 |
99,907 |
58,0 |
|
Nhuyễn thể khác |
736 |
-35,8 |
2,839 |
-13,3 |
|
Cua ghẹ và giáp xác khác |
22,956 |
3,2 |
136,079 |
40,3 |
|
Tổng |
851,478 |
2,7 |
4.201,089 |
18,2 |
(vasep.com.vn) Nghiên cứu mới của Nofima cho thấy cá hồi vân nuôi có khả năng tích trữ omega-3 trong phi lê cao hơn cá hồi Đại Tây Dương khi được cho ăn cùng một khẩu phần giàu dầu cá. Tuy nhiên, việc tăng hàm lượng omega-3 trong thức ăn lại không mang đến cải thiện đáng kể về sức khỏe hay tỷ lệ sống của cá hồi vân – qua đó đặt ra câu hỏi về hiệu quả sử dụng nguồn dầu cá vốn đang ngày càng hạn chế.
(vasep.com.vn) Năm 2025, nhập khẩu surimi cá minh thái của Thái Lan tăng 36% so với cùng kỳ, lần đầu vượt 10.000 tấn, đạt 10.374 tấn. Trong đó, Nga cung cấp 5.029 tấn, tăng 103%, chiếm 48,5% thị phần; Mỹ đạt 5.345 tấn, tăng 7%, tương đương 51,5%. Cục diện gần như cân bằng này đánh dấu sự thay đổi mạnh so với năm 2023, khi Mỹ chiếm 86,8% thị phần còn Nga chỉ 13,2%. Đến năm 2024, thị phần Mỹ giảm xuống 65,9% và tiếp tục thu hẹp còn 51,5% trong năm 2025.
(vasep.com.vn) Theo dữ liệu hải quan, xuất khẩu philê cá minh thái của Trung Quốc sang EU đạt khoảng 132.000 tấn trong năm 2025, duy trì mức tương đối ổn định ba năm gần đây. Tuy nhiên, thống kê nhập khẩu của EU lại cho thấy lượng hàng từ Trung Quốc giảm mạnh xuống 47.000 tấn trong năm 2024, so với 142.000 tấn của năm trước đó. Đến năm 2025, chênh lệch giữa số liệu hai phía đã lên tới gần 100.000 tấn. Song song đó, khối lượng philê cá minh thái được EU ghi nhận có xuất xứ Nga tăng liên tiếp trong hai năm 2024–2025.
(vasep.com.vn) Giá dầu tăng và chi phí vận tải leo thang có thể làm thay đổi cơ cấu tiêu dùng thủy sản tại Mỹ. Tôm chịu áp lực lớn nhất, trong khi cá tra, surimi và các sản phẩm thủy sản giá hợp lý có thể duy trì nhu cầu.
Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang hướng tới phát triển bền vững, minh bạch và bền vững, việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, quản lý và giám sát môi trường đang trở thành một hướng đi tối ưu hàng đầu. Nhiều doanh nghiệp công nghệ trong nước đã và đang đóng vai trò thúc đẩy quá trình chuyển đổi này, trong đó có Công ty Cổ phần Vật tư Khoa học Kỹ thuật - LASI
(vasep.com.vn) Báo cáo mới của Hội đồng Thủy sản Na Uy cho thấy thói quen mua sắm thay đổi, nhận thức về sức khỏe gia tăng và nhu cầu thực phẩm tiện lợi đang mở ra cơ hội tăng trưởng mới cho ngành thủy sản tại Vương quốc Anh.
(vasep.com.vn) Tuần cuối tháng 2/2026, giá cá minh thái Nga dạng bỏ đầu, moi ruột (H&G) giao theo điều kiện CFR tăng lên 1.825 USD/tấn, mức cao nhất trong gần 20 năm. Trước đó, vào tuần 40 năm 2008, giá từng đạt 1.820 USD/tấn, trong bối cảnh hạn ngạch cá minh thái Đông Biển Bering của Mỹ giảm mạnh từ 1,394 triệu tấn năm 2007 xuống còn 1 triệu tấn năm 2008.
(vasep.com.vn) Tập đoàn thực phẩm và đồ uống quốc tế Princes Group (trụ sở tại Liverpool) cho biết đã hoàn tất mục tiêu sử dụng 100% nguồn cá ngừ đạt chứng nhận của Marine Stewardship Council (MSC) cho toàn bộ 70 triệu lon cá ngừ mang thương hiệu của hãng.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 2/2026 đạt khoảng 707 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1,7 tỷ USD, tăng 20,2%. Kết quả này cho thấy đà phục hồi của ngành vẫn được duy trì khá tốt sau tháng 1 tăng mạnh, dù sang tháng 2 tốc độ đã chậm lại rõ rệt ở một số mặt hàng và thị trường chủ lực. Trong bức tranh chung đó, tôm tiếp tục là trụ cột lớn nhất, cá tra phục hồi mạnh, trong khi cá ngừ và thị trường Mỹ, Hàn Quốc đang phát ra tín hiệu cần theo dõi sát hơn. XK thủy sản tháng 3 kỳ vọng có thêm lực đẩy từ các thị trường khác ngoài Mỹ để khởi sắc hơn.
(vasep.com.vn) Trong giai đoạn 16-22/2, thị trường cá tuyết (cod) quốc tế đang xuất hiện dấu hiệu nới lỏng mang tính giai đoạn. Do đơn hàng chậm lại, ảnh hưởng của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán và nguồn cung cá tươi Na Uy gia tăng, giá cá tuyết đông lạnh bỏ đầu, moi ruột (H&G) giao CIF về Trung Quốc trong tuần 9 giảm nhẹ, tạo dư địa cho người mua.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn