Xuất khẩu thủy sản tháng 2/2026 tăng chậm lại, kỳ vọng khởi sắc trong tháng 3

Xét theo mặt hàng, tôm vẫn giữ vai trò đầu tàu khi kim ngạch tháng 2/2026 đạt khoảng 310 triệu USD, tăng 17%; tính chung 2 tháng đạt 689,5 triệu USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, với riêng thị trường Mỹ, triển vọng của tôm Việt Nam đang chịu sức ép mới khi Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với tôm đông lạnh Việt Nam. Theo đó, hai bị đơn bắt buộc là STAPIMEX và nhóm Thông Thuận/TTCR bị áp mức biên độ 25,76%, trong khi 22 doanh nghiệp được hưởng thuế suất riêng rẽ ở mức 4,58%. Điều này làm gia tăng rủi ro chi phí và tâm lý thận trọng từ phía nhà nhập khẩu Mỹ trong ngắn hạn. Trong tháng 2, XK tôm sang Mỹ đã giảm gần 60% so với cùng kỳ. 

Tháng 2/2026, xuất khẩu cá tra đạt 119,3 triệu USD, giảm 4,8% so với cùng kỳ, nhưng lũy kế 2 tháng vẫn đạt 331,4 triệu USD, tăng mạnh 28%. Điều này cho thấy tăng trưởng chủ yếu được tạo bởi tháng 1 rất tích cực, còn sang tháng 2 đã có dấu hiệu điều chỉnh. XK cá tra sang Mỹ giảm 20%, sang các thị trường khác giảm nhẹ do yếu tố kỳ nghỉ Tết. Riêng XK cá tra sang Trung Quốc tăng 15%. 

Ngược lại, cá ngừ là nhóm hàng gây lo ngại hơn khi tháng 2 chỉ đạt 53,3 triệu USD, giảm 14,7%; lũy kế 2 tháng đạt 128,7 triệu USD, gần như đi ngang, giảm nhẹ 0,2%. Đây là dấu hiệu cho thấy nhóm hàng khai thác biển đang chịu sức ép đồng thời từ nhu cầu thị trường, chi phí logistics và đặc biệt là yếu tố chính sách. Từ ngày 1/1/2026, các lô hàng từ những nghề cá bị NOAA từ chối công nhận tương đương theo quy định MMPA có thể bị hạn chế nhập khẩu vào Mỹ; đồng thời các nước bị từ chối một phần còn phải áp dụng Certification of Admissibility (COA) cho các lô hàng liên quan. NOAA cũng nêu rõ Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia bị từ chối công nhận đối với một phần nghề cá, đồng nghĩa rủi ro tuân thủ đối với hải sản khai thác vào Mỹ đã tăng lên đáng kể trong năm nay. Trong tháng 2, XK cá ngừ sang các thị trường chính giảm nhẹ, riêng XK sang Mỹ giảm gần 26% so với cùng kỳ. 

Các nhóm sản phẩm khác ghi nhận kết quả khá khả quan. XK cua ghẹ và giáp xác khác tăng rất mạnh trong tháng 2, tới 78,7%, đưa kim ngạch 2 tháng lên 66,2 triệu USD, tăng 24%. Riêng XK cua sang Trung Quốc - HK trong tháng 2 đạt 21,5 triệu USD, tăng gấp hơn 2 lần so với cùng kỳ, chủ yếu xuất cua sống phục vụ nhu cầu Tết Nguyên đán. Trung Quốc đang chiếm gần 60% tổng XK cua của Việt Nam. 

XK mực, bạch tuộc gần như đi ngang trong tháng 2, giảm 0,4%, nhưng 2 tháng vẫn tăng 23,3%. Nhuyễn thể có vỏ là nhóm tăng mạnh nhất về tốc độ, với tháng 2 tăng 70,3% và 2 tháng tăng 38,5%. Điều đó cho thấy cơ cấu tăng trưởng đầu năm 2026 không chỉ dựa vào tôm, mà đang có sự lan tỏa sang các nhóm hải sản và nhuyễn thể khác.

Xét theo thị trường, Trung Quốc & Hồng Kông là điểm sáng nổi bật nhất khi tháng 2 tăng tới 82%, kéo kim ngạch 2 tháng lên 513,5 triệu USD, tăng 54%. Dịp Tết Nguyên đán tạo ra nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thủy sản tươi sống ở thị trường Trung Quốc. Bối cảnh 2026 với biến động chính sách thuế quan và các rào cản kỹ thuật ở Mỹ, với thách thức logistic do xung đột Trung Đông, rõ ràng Trung Quốc sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành thủy sản Việt Nam. ASEAN cũng tăng tốt trong 2 tháng, đạt 118,6 triệu USD, tăng 21,5%, dù riêng tháng 2 giảm 8%. EU giữ được nhịp tăng ổn định hơn, tháng 2 tăng 2,5%, 2 tháng tăng 16,9%. Nhật Bản tăng nhẹ 4,8% trong 2 tháng nhưng riêng tháng 2 giảm 18,3%, cho thấy cầu chưa thật sự vững.

Mỹ vẫn là thị trường quan trọng nhưng không còn là động lực tăng trưởng trong năm nay. Tháng 2/2026, xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt khoảng 80,8 triệu USD, giảm mạnh 25,7%; lũy kế 2 tháng còn 209,3 triệu USD, giảm 3%. Thị trường này đang chịu tác động đồng thời của nhu cầu chậm, mức độ thận trọng của nhà nhập khẩu và các bất định chính sách. Ngoài POR19 và MMPA, Nhà Trắng còn ban hành biện pháp thu thuế NK bổ sung 10% đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày, có hiệu lực từ 24/2/2026. Tác động cụ thể tới từng nhóm thủy sản còn cần theo dõi thêm ở khâu thực thi và mã hàng áp dụng, nhưng rõ ràng đây là một yếu tố có thể khiến đơn hàng trong tháng 3 thận trọng hơn.