Xuất khẩu thủy sản tháng 2/2026 liệu có tăng trưởng trước bất ổn thị trường Hoa Kỳ?

Tăng trưởng tháng 1/2026 chủ yếu đến từ hai yếu tố. Thứ nhất, tháng 1/2025 trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, khiến số ngày sản xuất và giao hàng giảm đáng kể. Năm nay, Tết rơi vào tháng 2, giúp hoạt động xuất khẩu trong tháng 1 diễn ra bình thường hơn. Thứ hai, nhu cầu nhập khẩu tại một số thị trường tăng mạnh để phục vụ mùa lễ hội đầu năm. Xuất khẩu sang ASEAN tăng 47%, sang Trung Quốc và Hong Kong tăng 34%. Các thị trường lớn khác như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc đều ghi nhận mức tăng từ 24–29%.

Xét theo sản phẩm, cá tra tăng mạnh 59,2%, mực – bạch tuộc tăng 40,4%, nhóm cá các loại khác tăng 36,9%, tôm tăng 22,1%. Bức tranh chung khá tích cực, cho thấy sự phục hồi về nhu cầu tại nhiều khu vực sau năm 2025 nhiều biến động.

Tuy nhiên, trong bức tranh sáng màu đó, thị trường Hoa Kỳ lại nổi lên như một điểm cần thận trọng. Xuất khẩu sang Mỹ tháng 1 đạt 128,4 triệu USD, tăng 20,2%. Song mức tăng này chủ yếu do yếu tố so sánh nền thấp. Thực tế, nhiều doanh nghiệp cho biết đơn hàng sang Mỹ có dấu hiệu chững lại trong bối cảnh tâm lý thị trường bất ổn vì rào cản kỹ thuật và thuế quan.

Biểu hiện rõ nhất là ngành cá ngừ. Dù tổng xuất khẩu cá ngừ tháng 1 tăng 13,4%, riêng thị trường Mỹ lại giảm 5,7%. Nếu so sánh trên cơ sở số ngày làm việc tương đương giữa hai năm, mức giảm thực tế có thể cao hơn đáng kể. Điều này phản ánh sự dè dặt của nhà nhập khẩu trong bối cảnh chính sách thương mại thay đổi nhanh chóng.

Trọng tâm bất ổn nằm ở chính sách thuế của Mỹ. Sau phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hủy bỏ các mức thuế toàn cầu được áp dụng trước đó, Mỹ chuyển sang áp dụng mức thuế 15% theo cơ sở pháp lý khác. Theo thông tin từ Reuters, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) ngừng thu thuế theo IEEPA từ 0:01 sáng ngày 24/02/2026 (EST).

So với mức thuế đối ứng 20% áp dụng với hàng hóa Việt Nam từ tháng 8/2025, mức 15% là thấp hơn. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa mặt bằng thuế giữa Việt Nam và các nước từng chịu mức thuế cao như Trung Quốc hay Ấn Độ được thu hẹp, làm gia tăng cạnh tranh tại thị trường Mỹ. Trong bối cảnh đó, lợi thế tương đối của Việt Nam không còn rõ rệt như giai đoạn trước.

Bên cạnh thuế quan, rào cản kỹ thuật cũng gia tăng. Từ 01/01/2026, Mỹ chính thức cấm nhập khẩu thủy sản từ các nghề hoặc quốc gia không được công nhận tương đương theo Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú Biển (MMPA). Nhiều lô hàng có thể phải nộp thêm chứng nhận COA, làm tăng chi phí tuân thủ và rủi ro chậm thông quan. Các yêu cầu kỹ thuật này đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát chuỗi cung ứng, đặc biệt với nhóm khai thác biển.

Trong khi đó, về phía cầu, thị trường Mỹ vẫn có những tín hiệu tích cực. Các đợt bão tuyết mùa đông khiến xu hướng tiêu dùng tại nhà tăng lên, thúc đẩy doanh số bán lẻ thủy sản, nhất là nhóm hàng đông lạnh và đồ hộp. Mùa Chay 2026 cũng đang kích hoạt các chương trình khuyến mãi lớn, góp phần hỗ trợ tiêu thụ. Điều này cho thấy nhu cầu không phải là điểm nghẽn chính; vấn đề nằm ở sự bất định chính sách và chi phí thương mại.

Bước sang tháng 2/2026, xuất khẩu thủy sản khó có thể duy trì mức tăng trưởng cao như tháng 1. Thứ nhất, kỳ nghỉ Tết Nguyên đán rơi vào tháng 2 sẽ làm giảm số ngày sản xuất và giao hàng. Thứ hai, kết quả cuối cùng của thuế chống bán phá giá tôm (POR19) được công bố ngày 17/2 có thể tác động đến tâm lý ký kết đơn hàng mới.

Trong kịch bản cơ sở, xuất khẩu tháng 2 có thể tăng nhẹ hoặc tăng ở mức thấp một chữ số so với cùng kỳ, tùy thuộc vào tiến độ giao hàng và phản ứng thị trường Mỹ sau khi khung thuế 15% được thực thi. Nếu môi trường chính sách sớm ổn định, tác động tích cực có thể rõ nét hơn từ quý II. Ngược lại, nếu tiếp tục xuất hiện điều chỉnh chính sách, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh và chi phí tuân thủ cao hơn.

Nhìn tổng thể, năm 2026 mở đầu bằng tín hiệu phục hồi khả quan, nhưng bức tranh tăng trưởng không hoàn toàn đồng đều. Thị trường Mỹ – một trong những thị trường trọng điểm – đang bước vào giai đoạn biến động mạnh về chính sách thương mại. Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng nhanh, kiểm soát tuân thủ và đa dạng hóa thị trường sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt để duy trì đà tăng trưởng của ngành thủy sản Việt Nam trong các tháng tới.