Xuất khẩu thủy sản tháng 1/2026 tăng gần 13%: Trung Quốc dẫn dắt tăng trưởng, Mỹ giảm mạnh vì vướng MMPA

Tăng trưởng trong tháng đầu năm chủ yếu đến từ thị trường Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN và từ nhóm sản phẩm cá tra, mực – bạch tuộc. Trong khi đó, thị trường Mỹ ghi nhận sự sụt giảm đáng kể ở nhóm cá ngừ, do tác động từ quy định MMPA và những vướng mắc trong việc thực thi Thông tư 74/2025 của Bộ NN&MT liên quan đến cấp chứng nhận COA.

Trung Quốc – Hongkong tăng mạnh nhờ nhu cầu tôm dịp Tết

Trung Quốc – Hongkong tiếp tục là thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam trong tháng 1 với kim ngạch gần 260 triệu USD, tăng tới 34% so với cùng kỳ. Động lực chính đến từ nhu cầu nhập khẩu tôm phục vụ Tết Nguyên đán.

Đáng chú ý, tôm hùm là mặt hàng đóng góp đáng kể cho mức tăng trưởng này, khi phân khúc tôm cao cấp được tiêu thụ mạnh trong dịp lễ. Nhiều doanh nghiệp đã đẩy nhanh tiến độ giao hàng sang Trung Quốc trong tháng 1, tận dụng nhu cầu tăng cao trước kỳ nghỉ.

Nhật Bản, ASEAN, Hàn Quốc tăng ổn định

XK thủy sản sang Nhật Bản đạt gần 149 triệu USD, tăng 24%, tiếp tục là thị trường ổn định với nhu cầu tốt đối với tôm chế biến, cá tra phi lê đông lạnh và mực, bạch tuộc. XK sang ASEAN đạt khoảng 77 triệu USD, tăng mạnh 47%, phản ánh xu hướng gia tăng thương mại nội khối và nhu cầu cao tại các thị trường như Thái Lan, Philippines, Singapore. Hàn Quốc đạt hơn 76 triệu USD, tăng 24%, chủ yếu nhờ tiêu thụ tốt mực, bạch tuộc và cá tra. XK sang EU đạt gần 99 triệu USD, tăng 29%, trong khi XK sang Trung Đông cũng giảm 9,4%, xuống còn khoảng 21 triệu USD, sau giai đoạn nhập khẩu mạnh cuối năm 2025.

Mỹ giảm gần 10% do tác động MMPA và vướng COA

Thị trường Mỹ trong tháng 1 đạt hơn 128 triệu USD, tăng 20% so với cùng kỳ. Xuất hiện sự sụt giảm tập trung rõ ở nhóm cá ngừ. Nguyên nhân chính là tác động từ quy định MMPA. Việc thực thi Thông tư 74/2025 của Bộ NN&MT liên quan đến cấp COA (Certificate of Admissibility) đang phát sinh nhiều bất cập, khiến quá trình xác nhận hồ sơ bị đình trệ, làm gián đoạn đáng kể hoạt động xuất khẩu cá ngừ và các hải sản khác sang Mỹ ngay từ đầu năm.

Đối với tôm xuất khẩu sang Mỹ, nhiều doanh nghiệp đã chủ động giao hàng sớm trong tháng 1 nhằm giảm rủi ro trước thời điểm công bố kết quả thuế chống bán phá giá (CBPG) vào ngày 17/2. Nhờ đó, kim ngạch tôm sang Mỹ chưa giảm sâu trong tháng đầu năm, nhưng điều này đồng nghĩa với việc áp lực sẽ dồn sang các tháng tiếp theo.

Cá tra và mực – bạch tuộc tăng mạnh, cá ngừ giảm sâu

Về cơ cấu sản phẩm, tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch 379 triệu USD, tăng 22%, chiếm gần 38% tổng xuất khẩu. Sự tăng trưởng đến từ Trung Quốc và Nhật Bản, trong khi Mỹ có xu hướng chững lại do yếu tố thuế CBPG sắp công bố. Cá tra là điểm sáng nổi bật khi đạt hơn 212 triệu USD, tăng mạnh 59%. Nhu cầu tốt từ Trung Quốc, ASEAN và Nhật Bản đã giúp mặt hàng này trở thành nhóm tăng trưởng cao nhất trong tháng.

XK mực, bạch tuộc đạt gần 73 triệu USD, tăng 40%, nhờ thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc tiêu thụ tốt. XK cá ngừ đạt khoảng 75 triệu USD, tăng 13%, nhưng XK sang Mỹ giảm 6%, chịu tác động trực tiếp từ những vướng mắc về MMPA và COA tại Mỹ.

Nhóm cua ghẹ và giáp xác khác giảm 5%, còn khoảng 33 triệu USD, trong khi nhuyễn thể có vỏ giảm 11,7%, xuống khoảng 20 triệu USD, do tiêu thụ chậm tại EU.  

Dự báo XK thủy sản tháng 2 sẽ giảm so với tháng 1

Dù tháng 1 ghi nhận mức tăng trưởng khá tích cực, xuất khẩu thủy sản trong tháng 2/2026 được dự báo sẽ giảm so với tháng 1 và giảm nhẹ so với cùng kỳ do một số yếu tố: Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán làm gián đoạn sản xuất và giao hàng; Tác động rõ hơn từ kết quả thuế CBPG tôm tại Mỹ sau ngày 17/2; Những vướng mắc trong thực thi quy định MMPA và cấp COA tiếp tục ảnh hưởng đến xuất khẩu cá ngừ và các loài hải sản khác; Nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc giảm sau khi đã tích trữ mạnh trong tháng 1.

Bức tranh xuất khẩu tháng đầu năm cho thấy động lực tăng trưởng hiện nay phụ thuộc nhiều vào thị trường châu Á, trong khi các rào cản chính sách tại Mỹ đang dần bộc lộ rõ tác động. Đây sẽ là yếu tố quan trọng chi phối diễn biến xuất khẩu thủy sản trong các tháng tiếp theo của năm 2026.