Xuất khẩu mực, bạch tuộc sang Nhật Bản có xu hướng phục hồi

Mặc dù không tránh khỏi tăng trưởng âm trong xu hướng sụt giảm chung của XK thủy sản Việt Nam nhưng so với các sản phẩm thủy sản chính XK khác của Việt Nam, giá trị XK mực, bạch tuộc ghi nhận mức giảm nhẹ hơn.

XK mực, bạch tuộc sang các thị trường tiêu thụ chính đồng loạt giảm 2 con số trừ Nhật Bản. XK sang các thị trường nhỏ hơn như Malaysia, Australia, Đài Loan, Philippines có tín hiệu tích cực hơn, ghi nhận tăng trưởng dương 2 con số từ 15-75%.

Kim ngạch XK sụt giảm do tác động của lạm phát và suy thoái kinh tế toàn cầu làm giảm nhu cầu tiêu thụ từ các thị trường. Bên cạnh đó, các DN XK mực, bạch tuộc tiếp tục phải đối mặt với bất lợi về giá thành nguyên liệu khai thác, thời tiết không thuận lợi cho hoạt động đánh bắt. Thẻ vàng IUU chưa gỡ được, sản lượng đánh bắt không ổn định dẫn đến giá nguyên liệu tăng cao, chi phí nguyên vật liệu đã tăng trong thời gian vừa qua nhưng chưa được điều chỉnh kịp trong giai đoạn hiện nay làm tổng giá thành sản xuất tăng. Điều này làm giảm sức cạnh tranh của DN.

Trong cơ cấu các sản phẩm mực, bạch tuộc XK, mực chiếm 57%, còn lại bạch tuộc chiếm 43%. 5 tháng đầu năm 2023, giá trị XK mực giảm 11%, XK bạch tuộc giảm 15% so với cùng kỳ năm 2022. Trong số các sản phẩm mực, bạch tuộc XK, sản phẩm bạch tuộc chế biến (mã HS 16) có xu hướng giảm ít nhất với mức giảm gần 2% đạt 21 triệu USD. Nhật Bản là thị trường NK lớn nhất sản phẩm này từ Việt Nam với 13 triệu USD (chiếm 20% tổng NK mực, bạch tuộc vào Nhật Bản từ Việt Nam). Sản phẩm mực sống/tươi/đông lạnh (mã HS 03) cũng giảm nhẹ 5% đạt 72 triệu USD. Nhật Bản cũng là thị trường NK lớn nhất sản phẩm này với 29 triệu USD (chiếm 45% tổng NK mực, bạch tuộc vào Nhật Bản từ Việt Nam).

Tính tới tháng 5 năm nay, các sản phẩm mực, bạch tuộc của Việt Nam được XK sang 65 thị trường. Top 10 thị trường NK mực, bạch tuộc lớn nhất của Việt Nam gồm Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc&HK, Italy, Mỹ, Malaysia, Đài Loan, Tây Ban Nha và Pháp.

Hàn Quốc là thị trường NK mực, bạch tuộc lớn nhất của Việt Nam, chiếm tỷ trọng 35%. 5 tháng đầu năm nay, XK mực, bạch tuộc sang Hàn Quốc đạt 84 triệu USD, giảm 13%. Bạch tuộc là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường này. Hàn Quốc chủ yếu NK từ Việt Nam bạch tuộc cắt đông lạnh, bạch tuộc nguyên con làm sạch đông lạnh…

Tín hiệu tích cực từ thị trường Nhật Bản

Nhật Bản là thị trường NK mực, bạch tuộc đơn lẻ lớn thứ 2 của Việt Nam, chiếm tỷ trọng 27%. So với thị trường Hàn Quốc, XK mực, bạch tuộc của Việt Nam sang Nhật Bản có tín hiệu tích cực hơn. 5 tháng đầu năm 2023, XK mực, bạch tuộc sang thị trường này đạt 64 triệu USD, tăng 4% so với cùng kỳ năm 2022.

Sản lượng khai thác mực, bạch tuộc nội địa của Nhật ngày càng giảm trong khi nhu cầu của Nhật Bản tăng đối với các sản phẩm mực, bạch tuộc ăn liền, tiện lợi do lối sống hiện đại, bận rộn, ít thời gian nấu nướng. Đây là yếu tố tác động tích cực tới XK mực, bạch tuộc của Việt Nam sang Nhật Bản.

Theo số liệu của Trung tâm Thương mại Thế giới (ITC), NK mực, bạch tuộc của Nhật Bản trong 4 tháng đầu năm nay đạt 409 triệu USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhật Bản tăng mạnh NK mực, bạch tuộc từ Mauritania và Peru trong khi giảm NK từ Trung Quốc. Nhật Bản tăng NK bạch tuộc đông lạnh với mức tăng 55% đạt 115 triệu USD trong 4 tháng đầu năm nay.

Đầu năm 2023, do nhu cầu thị trường giảm, lạm phát tăng cao, nhiều DN XK mực, bạch tuộc bị giảm đơn hàng phải hoạt động cầm chừng hoặc đóng cửa một số nhà máy. Dự kiến, quý 3 hoạt động XK sẽ tốt hơn so với 2 quý trước. Nhưng nguồn nguyên liệu sẽ khó khăn vì sản lượng khai thác tại các vùng biển trên thế giới đang giảm, cùng với đó các lệnh cấm khai thác tại các vùng biển bắt đầu có hiệu lực, và mùa mưa bão tới sẽ làm giảm nguồn cung.

Do đó, các DN mong muốn thời gian tới Thủ tướng Chính phủ kịp thời đưa ra các chính sách hỗ trợ thiết thực cho DN như hạ lãi suất vay, phát triển cơ sở hạ tầng cảng biển, có các chính sách hỗ trợ về nhập khẩu nguyên liệu phục vụ nhu cầu sản xuất, chế biến của DN….