Xuất khẩu cá ngừ sang Tây Ban Nha dịch chuyển mạnh sang nhóm hàng chế biến

Đơn hàng xuất khẩu tăng trong quý III

Diễn biến XK cá ngừ của Việt Nam sang Tây Ban Nha trong 11 tháng đầu năm 2025 theo tháng không tăng đều, mà bật tăng mạnh ở một số thời điểm như tháng 9 tăng 84%, tháng 11 tăng 534%. Ngược lại nhiều tháng giá trị XK lại giảm sâu.

Sự gia tăng XK này là nhờ sự gia tăng giá trị XK nhóm các sản phẩm cá ngừ chế biến khác mã HS16, trong đó chủ yếu là loin cá ngừ hấp đông lạnh, tăng 16% so với cùng kỳ. Trái lại XK các sản phẩm cá ngừ đóng hộp sang thị trường này lại đang giảm sâu, giảm 57%.

Cạnh tranh gay gắt tại phân khúc loin cá ngừ hấp đông lạnh Tây Ban Nha

Tây Ban Nha là một trong những thị trường thủy sản lớn của thế giới và có đặc trưng: nhu cầu cao nhưng sản xuất trong nước không đủ, nên nhập khẩu luôn giữ vai trò then chốt.

Với vị thế trung tâm chế biến, cạnh tranh tại Tây Ban Nha thường diễn ra quyết liệt ở phân khúc loin/philê cá ngừ hấp đông lạnh cung cấp cho nhà máy và hệ thống nhãn hàng. Dữ liệu phân tích chuỗi cung ứng cá ngừ đóng hộp tại Tây Ban Nha cho thấy nhập khẩu cá ngừ nguyên liệu cho sản xuất cá ngừ đóng hộp phụ thuộc lớn vào nguồn cung ngoài EU; riêng loin cá ngừ chủ yếu đến từ Ecuador, Trung Quốc, Papua New Guinea; còn cá ngừ đóng hộp nhập khẩu tập trung từ Ecuador, Mauritius, El Salvador. Việt Nam chỉ chiếm thị phần nhỏ, nguyên nhân là do thiếu nguồn cung nguyên liệu có xuất xứ thuần tuý.

Trong bối cảnh hiện nay, cạnh tranh còn bị “khuếch đại” bởi cơ chế ưu đãi thuế quan theo hạn ngạch của EU. Hội đồng EU đã thông qua quy định mở hạn ngạch thuế quan tự trị (ATQ) giai đoạn 2024–2026 cho các sản phẩm loin cá ngừ hấp, nhằm giúp ngành chế biến EU có thể nhập nguyên liệu từ ngoài EU với thuế giảm hoặc 0% để phục vụ chế biến tiếp. Điều này khiến “cuộc đua” vào chuỗi cung ứng Tây Ban Nha không chỉ là giá và chất lượng, mà còn là khả năng đáp ứng quy cách nguyên liệu, tiến độ giao hàng và ưu đãi thuế quan.

Xu hướng nhập khẩu: người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, tăng lựa chọn các sản phẩm tiện lợi

Áp lực chi phí sinh hoạt tại Tây Ban Nha cũng tác động đến cấu trúc tiêu dùng. Báo cáo Spain Seafood Report 2024 của USDA cho biết khoảng 1/3 hộ gia đình Tây Ban Nha giảm tiêu thụ cá và thịt để ứng phó lạm phát; người tiêu dùng tìm protein rẻ hơn và ưu tiên sản phẩm đóng hộp, đông lạnh, cùng các lựa chọn tiện lợi, khẩu phần nhỏ.

Xu hướng này thường kéo theo nhu cầu ổn định đối với các dòng cá ngừ phục vụ chế biến/đóng gói và nhãn hàng bán lẻ, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh mạnh lên phân khúc phổ thông.

Dự báo 2026

Từ bức tranh 11 tháng 2025, triển vọng năm 2026 của cá ngừ Việt Nam tại Tây Ban Nha sẽ tăng nhẹ trong tháng đầu năm. Nhóm các sản phẩm loin cá ngừ hấp đông lạnh sẽ tăng, vì phù hợp vai trò của Tây Ban Nha là trung tâm chế biến và xu hướng tiêu dùng chuộng sản phẩm tiện lợi tại EU. Hơn thế nữa việc EU áp đặt các quy định nghiêm ngặt hơn đối với việc đông lạnh cá ngừ trên tàu đánh cá lưới vây để tiêu thụ cho con người, sẽ làm hạn chế nhập khẩu các sản phẩm cá ngừ đông lạnh giá trị cao.

Cá ngừ đóng hộp của Việt Nam xuất trực tiếp sang Tây Ban Nha khó bứt phá nhanh, do cạnh tranh gay gắt từ các nguồn cung có ưu đãi thuế tốt hơn như Ecuador, hay Philippines và các nguồn cung trong nội khối.

Với doanh nghiệp Việt Nam, “điểm rơi” chiến lược tại Tây Ban Nha trong năm tới nhiều khả năng nằm ở các sản phẩm loin/fillet/bán thành phẩm.