Thị trường và tiềm năng thương mại rong biển

Phần lớn sản phẩm rong biển được sản xuất nhằm phục vụ cho nhu cầu con người, với hơn 80% rong biển thu hoạch được dùng để tiêu thụ trực tiếp. Chẳng hạn, rong biển được thêm vào nhiều món ăn chế biến sẵn như một gia vị hoặc nguồn dinh dưỡng, và phổ biến nhất trong các món ăn truyền thống như sushi, súp và salad. Tuy nhiên, ngoài công dụng trong ẩm thực, rong biển còn được sử dụng rộng rãi trong thuốc, mỹ phẩm và chất kích thích sinh học trong nông nghiệp. Các hợp chất hydrocolloid như carrageenan, agar và alginate được làm từ chiết xuất rong biển và là thành phần quan trọng trong ngành thực phẩm và dược phẩm. Những hợp chất này có tính chất nhũ hóa, ổn định và làm đặc.

Sản lượng toàn cầu

Trong hai thập kỷ qua, sản lượng rong biển toàn cầu đã có sự tăng trưởng nhanh chóng. Năm 2021, tổng sản lượng rong biển toàn cầu đạt khoảng 36,3 triệu tấn, gấp gần ba lần so với 11,8 triệu tấn vào năm 2001. Đáng chú ý, từ năm 2017 đến 2021, sản lượng tăng trưởng với tốc độ trung bình hàng năm là 1,86%. Khoảng 97% sản lượng rong biển toàn cầu được lấy từ nuôi trồng thủy sản, đạt 35,1 triệu tấn vào năm 2021. Rong biển được nuôi trồng ở hơn 56 quốc gia trên toàn thế giới, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ nền kinh tế vùng ven biển, đặc biệt là ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Phần lớn rong biển cung cấp toàn cầu được sản xuất bởi bốn quốc gia dẫn đầu tại Châu Á: Trung Quốc (60%); Indonesia (25%); Hàn Quốc (5%); và Philippines (4%). Trong khi đó, sản lượng rong biển thu hoạch từ tự nhiên đã dao động trong 20 năm qua, nhưng nhìn chung ổn định ở mức khoảng 900 nghìn tấn.

Thương mại và thị trường

Từ năm 2021 đến 2023, khối lượng nhập khẩu rong biển toàn cầu đã tăng mạnh so với các năm trước. Năm 2023, khối lượng xuất khẩu sản phẩm rong biển đạt khoảng 819.100 tấn, với giá trị xấp xỉ 3,21 tỷ USD. Các sản phẩm rong biển này được xuất khẩu tới gần 100 thị trường trên toàn thế giới, với Châu Á, Châu Âu và Bắc Mỹ là các điểm đến chính. Theo phân loại sản phẩm, carrageenan chiếm tỷ trọng lớn nhất trong thương mại rong biển toàn cầu, chiếm 47,8% tổng giao dịch rong biển vào năm 2023. Tiếp theo là rong biển dùng cho tiêu thụ con người, chiếm 32,2%, trong khi agar-agar và các loại rong biển khác chiếm khoảng 12,7% và 7,3% tương ứng. Thị trường nhập khẩu rong biển cho các sản phẩm hydrocolloid là thị trường năng động nhất, được sử dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia cho nhiều ứng dụng khác nhau. Thương mại rong biển khô, chủ yếu dùng để sản xuất agar-agar, alginate và carrageenan, chủ yếu do các quốc gia đang phát triển cung cấp. Trong khi đó, thương mại rong biển ăn được (dùng cho con người) hầu như chỉ diễn ra tại các quốc gia ở Đông Á, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc). Về khối lượng xuất khẩu, các sản phẩm rong biển Indonesia dẫn đầu rõ rệt so với các quốc gia khác, với Trung Quốc đứng thứ hai, tiếp theo là Chile, Ireland và Peru. Tuy nhiên, về giá trị xuất khẩu, Trung Quốc đứng đầu, tiếp theo là Indonesia, Hàn Quốc, Philippines và Chile. Khối lượng nhập khẩu rong biển của Trung Quốc cao hơn nhiều so với các quốc gia khác, chiếm khoảng 43% tổng nhập khẩu toàn cầu. Về giá trị, Trung Quốc cũng là nhà nhập khẩu rong biển lớn nhất, tiếp theo là Nhật Bản và Mỹ, với Đức và Tây Ban Nha có giá trị nhập khẩu tương đối giống nhau.

Lợi ích môi trường và kinh tế của nuôi rong biển

Vì rong biển phát triển mà không cần phân bón, thuốc trừ sâu hay nước ngọt, nên nó là một sự thay thế bền vững cho nông nghiệp truyền thống trên đất liền. Rong biển còn giúp giảm tác động của biến đổi khí hậu bằng cách đóng vai trò như một bể chứa carbon tự nhiên, hút khí CO2 từ bầu khí quyển. Thêm vào đó, rong biển giúp giảm acid hóa đại dương, điều này có lợi cho các môi trường sống dưới nước. Về mặt kinh tế, nuôi rong biển cung cấp sinh kế cho hàng triệu người, đặc biệt là ở các khu vực ven biển. Khi nhu cầu về các sản phẩm bền vững và thân thiện với môi trường ngày càng tăng, sự đa dạng của rong biển đã đưa nó trở thành một mặt hàng hấp dẫn trên các thị trường tương lai. Điều này cũng dẫn đến các khoản đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để khám phá các ứng dụng mới cho rong biển, như nhiên liệu sinh học và nhựa phân hủy sinh học.

Xu hướng thị trường và triển vọng tương lai

Thị trường rong biển toàn cầu đang mở rộng mạnh mẽ, nhờ vào tính bền vững và sự đa dụng của nó. Dự báo rằng khi sở thích của người tiêu dùng chuyển hướng sang các sản phẩm bền vững và từ thực vật, thị trường rong biển toàn cầu sẽ tiếp tục phát triển. Với lượng vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa phong phú, rong biển đã trở thành một phần phổ biến trong các chế độ ăn uống ưu tiên sức khỏe. Hơn nữa, sự quan tâm đến rong biển ngày càng tăng do nhu cầu về các nguồn protein thay thế, xuất phát từ những lo ngại về tác động môi trường của việc sản xuất thịt. Sử dụng rong biển trong thức ăn chăn nuôi cũng là một lĩnh vực đang phát triển. Các nghiên cứu cho thấy việc bổ sung rong biển vào thức ăn gia súc có thể cải thiện tiêu hóa và giảm khí methane, từ đó là một công cụ hữu ích trong việc giảm tác động môi trường của ngành chăn nuôi. Ngoài ra, các hóa chất sinh học có trong rong biển đang được các ngành dược phẩm và mỹ phẩm nghiên cứu để khai thác lợi ích sức khỏe và khả năng chống lão hóa của chúng. Việc tạo ra các sản phẩm mới cùng với nhu cầu ngày càng tăng đối với vật liệu thân thiện với môi trường đã giúp rong biển chiếm vị trí quan trọng trên các thị trường sắp tới. Tuy nhiên, để đạt được tiềm năng đầy đủ, ngành rong biển cần vượt qua những vấn đề hiện tại, đặc biệt là liên quan đến an toàn thực phẩm và tính bền vững.