Thị trường thủy sản và thực phẩm Hoa Kỳ: Bối cảnh thuế quan và chiến tranh Trung Đông 2026

Giá dầu tăng sốc vì xung đột Trung Đông

Thị trường năng lượng là biến số tác động trực tiếp đến chi phí logistics và giá thành thực phẩm. Từ đầu tháng 2/2026, giá dầu thô biến động mạnh theo từng diễn biến tại Trung Đông.

Ngày 5/2, sau tín hiệu đàm phán giảm căng thẳng với Iran, dầu Brent giao dịch quanh 67,55 USD/thùng, dầu WTI ở mức 63,29 USD. Tuy nhiên, đến cuối tháng 2, khi rủi ro xung đột leo thang, giá Brent tăng lên 73 USD/thùng – mức cao nhất kể từ tháng 7/2025.

Đầu tháng 3, sau các cuộc không kích qua lại giữa Mỹ – Israel và Iran, giá dầu bật tăng gần 10%, có thời điểm đạt 82,37 USD/thùng trước khi chốt phiên quanh 77–78 USD. WTI đóng cửa ở 71,23 USD, tăng hơn 6% chỉ trong một ngày.

Nguyên nhân chính là lo ngại gián đoạn nguồn cung qua Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Nhiều tổ chức cảnh báo trong kịch bản xấu, nếu gián đoạn kéo dài, giá Brent có thể vượt 100 USD/thùng.Dù OPEC+ đã đồng ý tăng sản lượng thêm khoảng 206.000 thùng/ngày từ tháng 4/2026, thị trường vẫn trong trạng thái nhạy cảm. Chi phí nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận tải biển, bảo hiểm rủi ro chiến tranh và logistics toàn cầu gia tăng.Đồng USD mạnh lên, áp lực tỷ giá gia tăng

Căng thẳng địa chính trị khiến nhà đầu tư tìm đến tài sản an toàn. Chỉ số USD Index đầu tháng 3 tăng gần 1% – mức mạnh nhất trong 7 tháng.

Euro giảm khoảng 1% xuống quanh 1,169 USD; yên Nhật mất gần 0,9%; trong khi franc Thụy Sĩ tăng giá. Tại Việt Nam, tỷ giá USD/VND cũng điều chỉnh tăng. Ngày 1/3, Vietcombank niêm yết giá bán USD ở 26.289 VND, trong khi tỷ giá tham chiếu của Ngân hàng Nhà nước là 25.038 VND/USD.

USD mạnh lên tạo hai hiệu ứng trái chiều đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam:

• Tích cực: Doanh thu xuất khẩu tính bằng USD quy đổi sang VND cao hơn.
• Tiêu cực: Giá nhập khẩu nguyên liệu đầu vào (thức ăn, bao bì, phụ gia) và chi phí vận tải quốc tế tăng.

Thị trường thủy sản Hoa Kỳ: Siết chính sách và áp lực chi phí

Một yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến Việt Nam là chính sách từ National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). Từ ngày 1/1/2026, cơ quan này áp dụng lệnh cấm nhập khẩu thủy sản từ 12 ngư trường lớn của Việt Nam do không đáp ứng yêu cầu bảo vệ động vật có vú biển. Quy định này làm thu hẹp nguồn cung tôm và hải sản khai thác vào Mỹ.

Song song đó, chiến sự Iran – Israel làm gián đoạn các tuyến vận tải biển qua Trung Đông. Nhiều hãng tàu lớn như Maersk, MSC và CMA CGM phải điều chỉnh lộ trình hoặc tạm ngưng dịch vụ. CMA CGM áp phụ phí “Emergency Conflict Surcharge” 2.000–4.000 USD/container. Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cũng tăng mạnh.

Điều này làm chi phí vận chuyển tôm, cá tra sang Mỹ tăng đáng kể, trong bối cảnh giá bán khó điều chỉnh ngay do cạnh tranh từ Ấn Độ, Ecuador, Indonesia.

Tuy nhiên, về nhu cầu, Mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu thủy sản. Hơn 90% lượng tôm tiêu thụ là hàng nhập khẩu. Một số báo cáo thị trường đánh giá nhu cầu hải sản toàn cầu vẫn tương đối vững, giá nhiều mặt hàng như cá hồi, tôm có xu hướng tăng do nguồn cung siết chặt.

Thị trường thịt và thực phẩm thay thế: Xu hướng phân hóa

Theo dự báo của United States Department of Agriculture (USDA), giá lương thực năm 2026 tại Mỹ có thể tăng khoảng 3,1%.

Giá thịt bò năm 2025 tăng mạnh do nguồn cung thắt chặt; tuy nhiên CPI tháng 1/2026 cho thấy một số mặt hàng thịt có dấu hiệu hạ nhiệt. Dù vậy, chi phí năng lượng cao có thể khiến giá thực phẩm tăng trở lại trong trung hạn.

Đáng chú ý, phân khúc protein thực vật tiếp tục suy yếu. Doanh số sản phẩm thịt thực vật của Beyond Meat giảm mạnh trong năm 2025. Người tiêu dùng quay lại protein truyền thống do giá cả và chất lượng sản phẩm thay thế chưa đáp ứng kỳ vọng.

Xu hướng này tạo dư địa nhất định cho thủy sản – nhóm protein được xem là lành mạnh hơn thịt đỏ, nhưng vẫn có mức giá hợp lý hơn so với nhiều sản phẩm cao cấp.

Thị trường tiêu dùng chia làm hai nhánh

Các nhà bán lẻ lớn như Walmart ghi nhận xu hướng tiêu dùng phân hóa rõ rệt. Nhóm thu nhập thấp thắt chặt chi tiêu, ưu tiên sản phẩm giá rẻ và nhãn hàng riêng. Nhóm thu nhập cao vẫn duy trì mức chi tiêu ổn định, đặc biệt qua kênh trực tuyến.

Người tiêu dùng Mỹ hiện “kiên cường nhưng tập trung vào giá trị”. Họ giảm chi cho hàng xa xỉ, hạn chế ăn ngoài và tăng mua thực phẩm chế biến dùng tại nhà. Đây là cơ hội cho các sản phẩm thủy sản chế biến sâu, đóng gói tiện lợi.

Tác động đối với thủy sản Việt Nam

1. Chi phí logistics tăng làm biên lợi nhuận bị thu hẹp.
2. USD mạnh giúp cải thiện doanh thu quy đổi nhưng gia tăng rủi ro tỷ giá và chi phí đầu vào.
3. Rào cản kỹ thuật từ NOAA làm giảm khả năng tiếp cận một số phân khúc.
4. Người tiêu dùng nhạy cảm giá buộc doanh nghiệp phải tối ưu chi phí và cấu trúc sản phẩm.

Tuy nhiên, cơ hội vẫn tồn tại khi Mỹ tiếp tục phụ thuộc nhập khẩu và người tiêu dùng ưu tiên protein có lợi cho sức khỏe.

Một số khuyến nghị cho doanh nghiệp thủy sản Việt Nam

Thứ nhất, chủ động tái cấu trúc thị trường và sản phẩm. Đẩy mạnh dòng sản phẩm chế biến giá trị gia tăng, phù hợp tiêu dùng tại nhà và phân khúc bán lẻ.

Thứ hai, tối ưu chi phí logistics. Đàm phán lại hợp đồng vận tải, đa dạng tuyến đường, chủ động kế hoạch giao hàng sớm để giảm rủi ro phụ phí bất ngờ.

Thứ ba, kiểm soát rủi ro tỷ giá. Cân nhắc các công cụ phòng ngừa như hợp đồng kỳ hạn USD/VND.

Thứ tư, tăng cường tuân thủ và minh bạch nguồn gốc. Đầu tư hệ thống truy xuất, đáp ứng đầy đủ yêu cầu từ NOAA và các cơ quan Mỹ.

Thứ năm, củng cố quan hệ với nhà phân phối lớn. Tận dụng xu hướng tiêu dùng tập trung vào giá trị để xây dựng chương trình hợp tác dài hạn với hệ thống bán lẻ.

Trong bối cảnh bất định của năm 2026, thị trường Mỹ không chỉ là bài toán về giá mà còn là bài toán về năng lực thích ứng. Doanh nghiệp nào chủ động quản trị rủi ro, linh hoạt chiến lược sản phẩm và kiểm soát chi phí sẽ có khả năng duy trì vị thế tại thị trường quan trọng này.