Theo báo cáo INFOFISH Tilapia 2025, Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu về sản lượng, tại châu Á, Indonesia đứng thứ hai, tiếp đến là Bangladesh và Việt Nam.
Ba nhóm nguồn cung với lợi thế sản phẩm khác nhau
Nhóm thứ nhất gồm Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia và Đài Loan, có khả năng cung cấp cá rô phi đông lạnh quy mô lớn. Các nước này cạnh tranh trực tiếp ở phân khúc cá nguyên con và phi lê đông lạnh, phục vụ những thị trường cần sản phẩm giá cạnh tranh.
Trung Quốc vẫn là nguồn cung nổi bật nhất ở nhóm đông lạnh. Trong quý đầu năm 2026, xuất khẩu cá nguyên con đông lạnh của nước này tăng mạnh, nhất là sang Bờ Biển Ngà, trong khi lượng hàng vào Mỹ giảm đáng kể. Điều này cho thấy Trung Quốc nhiều khả năng đang chuyển hướng thị trường, đặc biệt sang châu Phi, chứ không giảm năng lực cung ứng.
Ở một hướng khác, Brazil, Colombia, Mexico, Honduras và Costa Rica mạnh ở phân khúc phi lê tươi nhờ khoảng cách địa lý ngắn tới Mỹ, giúp đáp ứng yêu cầu về thời gian vận chuyển và độ tươi.
Nhóm còn lại gồm Ai Cập, Bangladesh, Philippines và Thái Lan có sản lượng đáng kể nhưng tiêu thụ nội địa chiếm tỷ trọng lớn, nên không phải toàn bộ nguồn cung đều tham gia mạnh vào thương mại quốc tế. Nói cách khác, sản lượng cao chưa chắc đồng nghĩa với sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Dòng thương mại đang thay đổi
Thay đổi rõ nhất diễn ra tại thị trường Mỹ. Trung Quốc vẫn là nhà cung cấp lớn nhất nhưng lượng hàng giảm, trong khi Indonesia và Việt Nam bắt đầu tăng thị phần ở phân khúc phi lê đông lạnh.
Nguồn cung cá rô phi Trung Quốc giảm tại Mỹ, nhưng nhu cầu rô phi không biến mất. Điều thay đổi là cơ cấu nhà cung cấp và sản phẩm. FAO GLOBEFISH cũng ghi nhận trong năm 2025, thương mại rô phi toàn cầu tiếp tục chuyển sang các sản phẩm đông lạnh có giá cạnh tranh hơn.
Brazil là một diễn biến khác. Dù là nước sản xuất rô phi lớn thứ tư thế giới, Brazil lần đầu ghi nhận nhập khẩu vượt xuất khẩu trong 8 tháng đầu năm 2026, khi phi lê đông lạnh nhập từ Việt Nam tăng mạnh. Điều này cho thấy ngay cả quốc gia có ngành nuôi phát triển cũng có thể tìm nguồn cung bên ngoài khi hàng nhập khẩu đáp ứng được nhu cầu về giá, quy cách hoặc khả năng cung ứng.
Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam
Ở nhóm sản phẩm đông lạnh, Trung Quốc và Indonesia là hai đối thủ trực tiếp của Việt Nam. Ở phân khúc phi lê tươi tại Mỹ, lợi thế thuộc về Colombia, Honduras, Costa Rica và Brazil.
Việt Nam có lợi thế từ kinh nghiệm của ngành cá tra: chuỗi giá trị từ vùng nuôi, thu mua đến chế biến, xuất khẩu đã tương đối hoàn chỉnh. Nhà máy đáp ứng tiêu chuẩn cao của Mỹ và EU, khả năng kiểm soát chi phí và điều kiện tự nhiên thuận lợi cho mở rộng vùng nuôi cũng là điểm cộng. Những lợi thế này phần nào thể hiện qua đà tăng xuất khẩu: trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rô phi Việt Nam đạt 90 triệu USD, tăng 43% so với cùng kỳ. Riêng Brazil đạt 44 triệu USD, chiếm gần một nửa tổng kim ngạch, còn xuất khẩu sang Mỹ đạt 21 triệu USD.
Tuy nhiên, mức độ tập trung vào Brazil cũng kéo theo rủi ro. Ngành nuôi trong nước của Brazil đang phản ứng trước lượng phi lê nhập khẩu tăng nhanh, viện dẫn lo ngại về cạnh tranh giá và dịch bệnh. Vì vậy, đa dạng hóa thị trường là yêu cầu cấp thiết. Lợi thế của Việt Nam sẽ không chỉ nằm ở giá cạnh tranh mà còn ở năng lực chế biến sâu, chất lượng ổn định, truy xuất nguồn gốc và các phân khúc giá trị cao.
Nhìn tổng thể, thị trường rô phi thế giới không thiếu nguồn cung theo nghĩa tuyệt đối. Vấn đề nằm ở sự phân hóa theo sản phẩm, thị trường và lợi thế logistics. Quá trình tái phân bổ này mở ra dư địa mới cho Việt Nam, nhưng cũng khiến cạnh tranh giữa các nước sản xuất ngày càng trực tiếp.
VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn