Thái Lan: Từ “thẻ vàng” EU đến hình mẫu quản trị nghề cá bền vững

Tin tức IUU 08:44 24/11/2025 Kim Thu
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh thế giới ngày càng chú trọng phát triển bền vững và bảo vệ nguồn lợi biển, kiểm soát khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trở thành tiêu chuẩn bắt buộc đối với các quốc gia xuất khẩu thủy sản. Năm 2015, Thái Lan – một trong những nhà cung cấp thủy sản lớn nhất thế giới – bị Liên minh châu Âu (EU) áp dụng “thẻ vàng” do chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quản lý nghề cá. Đây là lời cảnh báo về nguy cơ mất thị trường xuất khẩu chủ lực nhưng cũng trở thành động lực thúc đẩy cải cách toàn diện ngành thủy sản Thái Lan.

Phó thủ tướng Thái Lan Chatchai Sarikulya và Karmenu Vella, Cao ủy EU phụ trách các vấn đề hàng hải và thủy sản. Ảnh: John Thys/AFP/Getty Images

Trước khi bị cảnh báo, Thái Lan gặp nhiều bất cập trong quản lý nghề cá, gồm hệ thống pháp luật chưa đầy đủ, cơ chế giám sát tàu cá lỏng lẻo, truy xuất nguồn gốc sản phẩm thiếu minh bạch, cũng như tình trạng lao động cưỡng bức và buôn người trong ngành khai thác biển.

Để đáp ứng yêu cầu của EU, Thái Lan đã thực hiện cải cách toàn diện cả về pháp lý và công nghệ. Luật Thủy sản Hoàng gia năm 2015 và sửa đổi năm 2017 thiết lập khung pháp lý nghiêm ngặt về cấp phép, kiểm tra và xử phạt. Trung tâm Chỉ huy Chống khai thác IUU (CCCIF) được thành lập để điều phối liên ngành giữa hải quân, cảnh sát biển, Bộ Nông nghiệp và Bộ Lao động. Thái Lan cũng phê chuẩn các công ước quốc tế quan trọng như UNCLOS, UNFSA, PSMA và ILO C188 để nâng cao năng lực quản lý nghề cá và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Về kỹ thuật, nước này triển khai hệ thống giám sát tàu cá qua vệ tinh (VMS), 30 trung tâm kiểm tra cảng PIPO, nhật ký điện tử, camera CCTV, cảm biến hầm lạnh và cảm biến lưới kéo. Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử toàn chuỗi đảm bảo minh bạch từ khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Thái Lan cũng tiến hành đánh giá sản lượng khai thác bền vững tối đa (MSY), phân bổ hạn ngạch khai thác (TAC), dừng cấp phép tàu thương mại mới và kiểm kê hơn 56.000 tàu cá thủ công.

Về lao động, Thái Lan ban hành Luật Bảo vệ Lao động trong Nghề cá năm 2019, thiết lập hệ thống đăng ký lao động nhập cư và kiểm tra điều kiện làm việc trên biển. Các chương trình hợp tác với ILO, USAID, EJF và các tổ chức quốc tế giúp nâng cao năng lực giám sát và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Nhờ những nỗ lực này, ngày 8/1/2019, EU chính thức gỡ “thẻ vàng” cho Thái Lan, ghi nhận nước này đạt chuẩn quốc tế về quản lý nghề cá, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ lao động. Sau đó, Thái Lan tiếp tục củng cố hệ thống chống khai thác IUU, chính thức hóa chính sách “IUU-Free Thailand”, cập nhật Kế hoạch Hành động Quốc gia về chống khai thác IUU (NPOA-IUU) và trở thành trung tâm điều phối Mạng lưới ASEAN chống khai thác IUU (AN-IUU).

Chính phủ Thái Lan cũng đầu tư hơn 110 triệu USD nâng cao năng lực thực thi, phát triển công cụ công nghệ cao như hệ thống kiểm tra cảng (PSM Tool) hợp tác với OceanMind để giám sát và kiểm tra tàu cá quốc tế.

Câu chuyện cải cách của Thái Lan minh chứng rằng cam kết chính trị mạnh mẽ, cải cách thể chế và hợp tác quốc tế có thể giúp một quốc gia vượt qua khủng hoảng, khôi phục niềm tin, bảo vệ nguồn lợi biển và phát triển nghề cá bền vững.

thẻ vàng iuu thái lan

TIN MỚI CẬP NHẬT

Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam đầu năm 2026 tăng, riêng Mỹ giảm

 |  08:55 03/03/2026

(vasep.com.vn) Theo số liệu Hải quan Việt Nam, xuất khẩu cá ngừ trong tháng đầu năm 2026 đạt hơn 75 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ 2025. Đáng chú ý, xuất khẩu tăng tại phần lớn thị trường chủ lực như Nhật Bản, EU, Nga… trong khi xuất khẩu sang Mỹ giảm 6% – diễn biến trái chiều trong bối cảnh chính sách thuế nhập khẩu của Mỹ đang bước vào giai đoạn điều chỉnh và các yêu cầu tuân thủ các quy định theo các điều khoản của Đạo luật Bảo vệ Động vật Biển có vú (MMPA) có hiệu lực từ đầu năm.

Nga hướng tới kỷ lục sản xuất surimi trong năm 2026

 |  08:46 03/03/2026

(vasep.com.vn) Ngành surimi của Nga đang ghi nhận đà tăng trưởng tích cực và được kỳ vọng đạt mốc kỷ lục trong năm 2026. Theo Hiệp hội Khai thác cá minh thái, sản lượng thanh cua có thể lần đầu vượt 100.000 tấn, đánh dấu bước tiến quan trọng của lĩnh vực chế biến cá xay trong nước.

SPRFMO xem xét siết quản lý mực bay Nam Thái Bình Dương

 |  08:46 02/03/2026

(vasep.com.vn) Nguồn lợi mực khổng lồ Peru hay còn gọi là mực bay Peru tại vùng biển quốc tế Nam Thái Bình Dương đang trở thành tâm điểm trong tiến trình xây dựng khung quản lý mới. Ngày 10/2, các tổ chức ngành và một số tổ chức môi trường quốc tế đã gửi tuyên bố chung lên Tổ chức Quản lý Ngư nghiệp Khu vực Nam Thái Bình Dương (SPRFMO), kêu gọi sớm thiết lập cơ chế quản lý ràng buộc đối với nghề khai thác mực khổng lồ ngoài khơi Chile và Peru.

Infographic: Xuất khẩu Thuỷ sản của Việt Nam tháng 1 năm 2026

 |  08:43 02/03/2026

(vasep.com.vn) Chỉ trong 1 tháng, thủy sản Việt Nam đã cán mốc hơn 1 tỷ USD – tín hiệu khởi đầu 2026 rất đáng chú ý. Mặt hàng nào tăng mạnh, thị trường nào dẫn dắt, nhóm nào giảm? Tất cả gói gọn trong infographic dưới đây.

Bão mùa đông đẩy doanh số thủy sản bán lẻ tại Mỹ tăng mạnh

 |  08:40 02/03/2026

(vasep.com.vn) Các đợt bão mùa đông trong tháng 1/2026 đã làm thay đổi rõ rệt hành vi tiêu dùng tại Mỹ, thúc đẩy xu hướng tích trữ thực phẩm và gia tăng chi tiêu cho thủy sản tại kênh bán lẻ. Cùng lúc, lạm phát riêng của nhóm hàng này tăng nhanh hơn mặt bằng chung thực phẩm.

Xuất khẩu thủy sản tháng 2/2026 liệu có tăng trưởng trước bất ổn thị trường Hoa Kỳ?

 |  08:37 02/03/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu thủy sản Việt Nam khởi đầu năm 2026 với mức tăng trưởng ấn tượng 30,6% trong tháng 1, đạt hơn 1,01 tỷ USD, so với 774 triệu USD cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, đà tăng này mang đậm yếu tố kỹ thuật và mùa vụ, trong khi triển vọng tháng 2 đang chịu tác động đan xen từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán và những biến động chính sách thương mại tại thị trường Hoa Kỳ.

Sản lượng cá tuyết Baltic năm 2025 giảm gần một nửa

 |  08:54 27/02/2026

(vasep.com.vn) Nguồn lợi cá tuyết Baltic đang tiếp tục suy giảm, làm gia tăng lo ngại trong cộng đồng ngư dân và giới môi trường. Theo số liệu mới nhất, năm 2025 sản lượng khai thác chỉ đạt 378,2 tấn, giảm gần một nửa so với năm trước. Nguyên nhân chính được xác định là sự suy yếu của quần đàn cá do thiếu dòng nước mặn từ Biển Bắc chảy vào Biển Baltic.

Mexico cân nhắc thu hẹp vùng cấm lưới rê bảo vệ cá heo vaquita nguy cấp

 |  08:48 27/02/2026

(vasep.com.vn) Chính phủ Mexico đang xem xét thu hẹp phạm vi cấm sử dụng lưới rê (gillnet) tại khu vực sinh sống của cá heo vaquita – loài cá heo chuột cực kỳ nguy cấp chỉ còn tồn tại ở phía bắc Vịnh California. Động thái này ngay lập tức vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ các tổ chức bảo tồn quốc tế.

Thổ Nhĩ Kỳ sửa đổi quy định về phụ gia thực phẩm: Cập nhật tiêu chuẩn độ tinh khiết và danh mục chất cho phép

 |  08:44 27/02/2026

(vasep.com.vn) Thổ Nhĩ Kỳ mới đây đã ban hành Quy định sửa đổi về Thông số kỹ thuật cho Phụ gia thực phẩm (Turkish Food Codex Regulation). Động thái này nhằm hài hòa hệ thống pháp luật quốc gia của Thổ Nhĩ Kỳ với các quy định của Ủy ban Châu Âu (EU), đặt ra những yêu cầu mới về thành phần và độ tinh khiết mà các doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu cần đặc biệt lưu ý.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC