Thái Lan: Từ “thẻ vàng” EU đến hình mẫu quản trị nghề cá bền vững

Tin tức IUU 08:44 24/11/2025 Kim Thu
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh thế giới ngày càng chú trọng phát triển bền vững và bảo vệ nguồn lợi biển, kiểm soát khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trở thành tiêu chuẩn bắt buộc đối với các quốc gia xuất khẩu thủy sản. Năm 2015, Thái Lan – một trong những nhà cung cấp thủy sản lớn nhất thế giới – bị Liên minh châu Âu (EU) áp dụng “thẻ vàng” do chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quản lý nghề cá. Đây là lời cảnh báo về nguy cơ mất thị trường xuất khẩu chủ lực nhưng cũng trở thành động lực thúc đẩy cải cách toàn diện ngành thủy sản Thái Lan.

Phó thủ tướng Thái Lan Chatchai Sarikulya và Karmenu Vella, Cao ủy EU phụ trách các vấn đề hàng hải và thủy sản. Ảnh: John Thys/AFP/Getty Images

Trước khi bị cảnh báo, Thái Lan gặp nhiều bất cập trong quản lý nghề cá, gồm hệ thống pháp luật chưa đầy đủ, cơ chế giám sát tàu cá lỏng lẻo, truy xuất nguồn gốc sản phẩm thiếu minh bạch, cũng như tình trạng lao động cưỡng bức và buôn người trong ngành khai thác biển.

Để đáp ứng yêu cầu của EU, Thái Lan đã thực hiện cải cách toàn diện cả về pháp lý và công nghệ. Luật Thủy sản Hoàng gia năm 2015 và sửa đổi năm 2017 thiết lập khung pháp lý nghiêm ngặt về cấp phép, kiểm tra và xử phạt. Trung tâm Chỉ huy Chống khai thác IUU (CCCIF) được thành lập để điều phối liên ngành giữa hải quân, cảnh sát biển, Bộ Nông nghiệp và Bộ Lao động. Thái Lan cũng phê chuẩn các công ước quốc tế quan trọng như UNCLOS, UNFSA, PSMA và ILO C188 để nâng cao năng lực quản lý nghề cá và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Về kỹ thuật, nước này triển khai hệ thống giám sát tàu cá qua vệ tinh (VMS), 30 trung tâm kiểm tra cảng PIPO, nhật ký điện tử, camera CCTV, cảm biến hầm lạnh và cảm biến lưới kéo. Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử toàn chuỗi đảm bảo minh bạch từ khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Thái Lan cũng tiến hành đánh giá sản lượng khai thác bền vững tối đa (MSY), phân bổ hạn ngạch khai thác (TAC), dừng cấp phép tàu thương mại mới và kiểm kê hơn 56.000 tàu cá thủ công.

Về lao động, Thái Lan ban hành Luật Bảo vệ Lao động trong Nghề cá năm 2019, thiết lập hệ thống đăng ký lao động nhập cư và kiểm tra điều kiện làm việc trên biển. Các chương trình hợp tác với ILO, USAID, EJF và các tổ chức quốc tế giúp nâng cao năng lực giám sát và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Nhờ những nỗ lực này, ngày 8/1/2019, EU chính thức gỡ “thẻ vàng” cho Thái Lan, ghi nhận nước này đạt chuẩn quốc tế về quản lý nghề cá, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ lao động. Sau đó, Thái Lan tiếp tục củng cố hệ thống chống khai thác IUU, chính thức hóa chính sách “IUU-Free Thailand”, cập nhật Kế hoạch Hành động Quốc gia về chống khai thác IUU (NPOA-IUU) và trở thành trung tâm điều phối Mạng lưới ASEAN chống khai thác IUU (AN-IUU).

Chính phủ Thái Lan cũng đầu tư hơn 110 triệu USD nâng cao năng lực thực thi, phát triển công cụ công nghệ cao như hệ thống kiểm tra cảng (PSM Tool) hợp tác với OceanMind để giám sát và kiểm tra tàu cá quốc tế.

Câu chuyện cải cách của Thái Lan minh chứng rằng cam kết chính trị mạnh mẽ, cải cách thể chế và hợp tác quốc tế có thể giúp một quốc gia vượt qua khủng hoảng, khôi phục niềm tin, bảo vệ nguồn lợi biển và phát triển nghề cá bền vững.

thẻ vàng iuu thái lan

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 15/9/2026

 |  09:04 15/09/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 15/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá nguyên liệu, nguồn cung và xu hướng tiêu dùng. Giá cá ngừ vằn tại Bangkok tăng lên 2.100 USD/tấn, mức cao nhất trong hơn 3 năm, trong khi giá nhiều loài cá tại Nga tiếp tục đi lên. Bên cạnh đó, nguồn cung bột cá, dầu cá toàn cầu vẫn chịu sức ép, thúc đẩy xu hướng tận dụng phụ phẩm thủy sản. Tại châu Á, cá tra Việt Nam được chú ý tại Nhật Bản, còn nhu cầu rong biển Hàn Quốc và thủy sản nhập khẩu tại Việt Nam tiếp tục có những tín hiệu mới.

EU đình chỉ nhập khẩu một số sản phẩm động vật từ Brazil

 |  08:16 15/09/2026

(vasep.com.vn) Từ ngày 3/9/2026, Brazil không còn được phép xuất khẩu một số nhóm sản phẩm động vật dùng làm thực phẩm sang Liên minh châu Âu (EU), gồm thịt bò, gia cầm, thịt ngựa, sản phẩm nuôi trồng thủy sản, trứng, mật ong và lòng tự nhiên. Quyết định được đưa ra sau khi Brazil chưa đáp ứng các yêu cầu mới của EU về kiểm soát việc sử dụng thuốc thú y kháng sinh và chất kháng khuẩn trong chăn nuôi, sản xuất thực phẩm.

Hàn Quốc xây dựng kế hoạch hiện đại hóa đội tàu khai thác xa bờ

 |  08:15 15/09/2026

(vasep.com.vn) Ủy ban Đặc biệt của Tổng thống Hàn Quốc về Nông nghiệp, Thủy sản và Nông thôn vừa công bố kết quả của Nhóm Công tác Phát triển Chiến lược, tập trung vào việc nâng cao năng lực đội tàu khai thác xa bờ, đào tạo và giữ chân thuyền viên có chuyên môn, củng cố tài chính cho doanh nghiệp khai thác và mở rộng hoạt động tại các ngư trường quốc tế.

Thuế quan bất ổn đang làm suy yếu chính ngành thủy sản Hoa Kỳ

 |  08:15 15/09/2026

(vasep.com.vn) Việc Hoa Kỳ liên tục thay đổi căn cứ pháp lý, mức thuế và phạm vi áp dụng đang tạo ra một nghịch lý: thuế nhập khẩu có thể hỗ trợ một bộ phận ngư dân trong nước, nhưng đồng thời làm tăng chi phí, thu hẹp tiêu thụ và gây rủi ro cho các nhà nhập khẩu, chế biến, phân phối và xuất khẩu thủy sản Mỹ. Tác động lớn nhất không chỉ nằm ở mức thuế, mà ở tình trạng doanh nghiệp không thể biết chính sách nào sẽ còn hiệu lực trong vài tháng tới.

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 14/9/2026

 |  10:47 14/09/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 14/9 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về nguồn cung, giá cả và thương mại. Argentina dừng khai thác tôm đỏ, trong khi sản lượng cá ngừ Ecuador tiếp tục giảm. Tại châu Á, Nhật Bản đối mặt nguồn cá mòi suy giảm, còn Indonesia và Philippines đẩy mạnh hoạt động thương mại thủy sản. Bên cạnh đó, rủi ro El Niño tiếp tục gây sức ép lên nguồn nguyên liệu bột cá, dầu cá và chi phí nuôi trồng.

Tàu nhỏ không đăng ký làm gia tăng khai thác IUU và tội phạm trên biển

 |  08:09 14/09/2026

(vasep.com.vn) Các tàu nhỏ không đăng ký, không có dấu hiệu nhận diện quốc gia đang trở thành một thách thức lớn đối với an ninh hàng hải Đông Phi, khi được sử dụng cho khai thác IUU, buôn lậu ma túy, vũ khí, động vật hoang dã và thậm chí hỗ trợ cướp biển.

Chính sách thuế Hoa Kỳ đang làm xoay chuyển thương mại thủy sản thế giới

 |  08:05 14/09/2026

(vasep.com.vn) Các mức thuế mới của Hoa Kỳ không chỉ làm tăng giá thủy sản nhập khẩu, mà còn đang phân chia lại thị phần giữa các nước cung cấp, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển hướng sang EU, Trung Quốc, Nhật Bản và các thị trường khu vực. Tôm Ecuador mở rộng tại Mỹ, Ấn Độ tăng bán sang châu Á và châu Âu; cá hồi Chile, Na Uy đứng trước áp lực cạnh tranh từ Canada, Iceland và Quần đảo Faroe; trong khi Việt Nam chịu bất lợi tương đối do mức thuế cao hơn một số đối thủ trực tiếp.

Xuất khẩu cá tra sang Anh: Cơ hội từ nhu cầu cá thịt trắng và xu hướng tiêu dùng tiện lợi

 |  08:14 13/09/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá tra Việt Nam sang thị trường Anh đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Anh đạt 43 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 7, xuất khẩu đạt 7 triệu USD, tăng 30%, cho thấy nhu cầu tại thị trường này vẫn khá ổn định trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng toàn cầu có nhiều biến động.

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 11/9/2026

 |  18:57 11/09/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 11/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều biến động về giá nguyên liệu, nguồn cung và cạnh tranh thương mại. Giá tôm tại Mỹ giảm sâu khi Ecuador và Ấn Độ gia tăng sức ép nguồn cung, trong khi ngành tôm toàn cầu tiếp tục xu hướng tích hợp chuỗi. Giá cá ngừ vằn và cá minh thái duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, còn Trung Quốc đẩy mạnh mục tiêu phát triển sản lượng và công nghệ nuôi thủy sản. Bên cạnh đó, các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản tiếp tục có những tín hiệu mới về nhu cầu tiêu thụ và nhập khẩu thủy sản.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC