Thái Lan: Từ “thẻ vàng” EU đến hình mẫu quản trị nghề cá bền vững

Tin tức IUU 08:44 24/11/2025 Kim Thu
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh thế giới ngày càng chú trọng phát triển bền vững và bảo vệ nguồn lợi biển, kiểm soát khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trở thành tiêu chuẩn bắt buộc đối với các quốc gia xuất khẩu thủy sản. Năm 2015, Thái Lan – một trong những nhà cung cấp thủy sản lớn nhất thế giới – bị Liên minh châu Âu (EU) áp dụng “thẻ vàng” do chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quản lý nghề cá. Đây là lời cảnh báo về nguy cơ mất thị trường xuất khẩu chủ lực nhưng cũng trở thành động lực thúc đẩy cải cách toàn diện ngành thủy sản Thái Lan.

Phó thủ tướng Thái Lan Chatchai Sarikulya và Karmenu Vella, Cao ủy EU phụ trách các vấn đề hàng hải và thủy sản. Ảnh: John Thys/AFP/Getty Images

Trước khi bị cảnh báo, Thái Lan gặp nhiều bất cập trong quản lý nghề cá, gồm hệ thống pháp luật chưa đầy đủ, cơ chế giám sát tàu cá lỏng lẻo, truy xuất nguồn gốc sản phẩm thiếu minh bạch, cũng như tình trạng lao động cưỡng bức và buôn người trong ngành khai thác biển.

Để đáp ứng yêu cầu của EU, Thái Lan đã thực hiện cải cách toàn diện cả về pháp lý và công nghệ. Luật Thủy sản Hoàng gia năm 2015 và sửa đổi năm 2017 thiết lập khung pháp lý nghiêm ngặt về cấp phép, kiểm tra và xử phạt. Trung tâm Chỉ huy Chống khai thác IUU (CCCIF) được thành lập để điều phối liên ngành giữa hải quân, cảnh sát biển, Bộ Nông nghiệp và Bộ Lao động. Thái Lan cũng phê chuẩn các công ước quốc tế quan trọng như UNCLOS, UNFSA, PSMA và ILO C188 để nâng cao năng lực quản lý nghề cá và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Về kỹ thuật, nước này triển khai hệ thống giám sát tàu cá qua vệ tinh (VMS), 30 trung tâm kiểm tra cảng PIPO, nhật ký điện tử, camera CCTV, cảm biến hầm lạnh và cảm biến lưới kéo. Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử toàn chuỗi đảm bảo minh bạch từ khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Thái Lan cũng tiến hành đánh giá sản lượng khai thác bền vững tối đa (MSY), phân bổ hạn ngạch khai thác (TAC), dừng cấp phép tàu thương mại mới và kiểm kê hơn 56.000 tàu cá thủ công.

Về lao động, Thái Lan ban hành Luật Bảo vệ Lao động trong Nghề cá năm 2019, thiết lập hệ thống đăng ký lao động nhập cư và kiểm tra điều kiện làm việc trên biển. Các chương trình hợp tác với ILO, USAID, EJF và các tổ chức quốc tế giúp nâng cao năng lực giám sát và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Nhờ những nỗ lực này, ngày 8/1/2019, EU chính thức gỡ “thẻ vàng” cho Thái Lan, ghi nhận nước này đạt chuẩn quốc tế về quản lý nghề cá, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ lao động. Sau đó, Thái Lan tiếp tục củng cố hệ thống chống khai thác IUU, chính thức hóa chính sách “IUU-Free Thailand”, cập nhật Kế hoạch Hành động Quốc gia về chống khai thác IUU (NPOA-IUU) và trở thành trung tâm điều phối Mạng lưới ASEAN chống khai thác IUU (AN-IUU).

Chính phủ Thái Lan cũng đầu tư hơn 110 triệu USD nâng cao năng lực thực thi, phát triển công cụ công nghệ cao như hệ thống kiểm tra cảng (PSM Tool) hợp tác với OceanMind để giám sát và kiểm tra tàu cá quốc tế.

Câu chuyện cải cách của Thái Lan minh chứng rằng cam kết chính trị mạnh mẽ, cải cách thể chế và hợp tác quốc tế có thể giúp một quốc gia vượt qua khủng hoảng, khôi phục niềm tin, bảo vệ nguồn lợi biển và phát triển nghề cá bền vững.

thẻ vàng iuu thái lan

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 24/8/2026

 |  13:53 24/08/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu tiếp tục có nhiều biến động đáng chú ý trong ngày 24/8/2026, với tâm điểm là quyết định dừng sớm mùa vụ cá cơm tại Peru gây nguy cơ thắt chặt nguồn cung bột cá toàn cầu. Cùng lúc đó, Ecuador đẩy mạnh xuất khẩu tôm sang EU khiến áp lực cạnh tranh với tôm Việt Nam lan rộng; trong khi thị trường Mỹ ghi nhận giá tôm chân trắng bán buôn giảm mạnh. Ở chiều ngược lại, giá cá rô phi Trung Quốc tăng cao do nguồn cung hạn chế đang mở ra cơ hội cạnh tranh thuận lợi cho cá tra Việt Nam tại phân khúc cá thịt trắng.

Khánh Hòa mở rộng nuôi cá chim vây vàng bằng lồng HDPE

 |  08:28 24/08/2026

(vasep.com.vn) Khánh Hòa đang đẩy mạnh thu hút đầu tư vào nuôi biển công nghệ cao, trong đó cá chim vây vàng được xác định là một trong những đối tượng nuôi có tiềm năng phát triển theo hướng hàng hóa, quy mô lớn. Tỉnh có lợi thế về đường bờ biển dài, hệ thống vịnh kín gió cùng hạ tầng cảng biển, dịch vụ hậu cần và hệ thống nghiên cứu, sản xuất giống thủy sản phát triển.

Đà Nẵng định hướng phát triển cá chim vây vàng theo chuỗi giá trị

 |  08:27 24/08/2026

(vasep.com.vn) Đà Nẵng đang định hướng nâng cao năng lực sản xuất của khu vực kinh tế hợp tác, trong đó nuôi cá biển, đặc biệt cá chim vây vàng, có thể trở thành một hướng phát triển phù hợp với lợi thế vùng biển và nhu cầu thị trường. Việc tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết được kỳ vọng giúp các hộ nuôi và hợp tác xã nâng quy mô, chuẩn hóa chất lượng và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi thủy sản hàng hóa.

USDA mở đợt mua mới cá da trơn và cá minh thái Đại Tây Dương

 |  08:26 24/08/2026

(vasep.com.vn) Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) tiếp tục tăng cường mua thủy sản phục vụ các chương trình phân phối thực phẩm trong nước, với hai gói thầu mới dành cho cá da trơn và cá minh thái Đại Tây Dương đông lạnh.

Peru, Ecuador và Chile bàn giải pháp quản lý bền vững mực Humboldt

 |  08:26 24/08/2026

(vasep.com.vn) Lima sẽ tổ chức Hội thảo Khu vực đầu tiên về tính bền vững của mực Humboldt (Dosidicus gigas) trong hai ngày 18-19/8, quy tụ cơ quan quản lý, nhà khoa học và đại diện ngư dân thủ công từ Peru, Ecuador và Chile.

Giá nguyên liệu cá minh thái Alaska lên mức cao nhất 20 năm

 |  08:25 24/08/2026

(vasep.com.vn) Giá nguyên liệu cá minh thái Alaska (Alaska pollock) đang tăng mạnh do nguồn cung cá cỡ lớn khan hiếm, sản lượng khai thác mùa hè thấp và hiệu suất chế biến giảm. Trong tuần 32 (3–9/8/2026), giá CFR Trung Quốc đối với cá minh thái Alaska nguyên con đã bỏ đầu, bỏ nội tạng (H&G) cỡ 25+ từ Nga tăng thêm 20 USD/tấn, sau khi tăng tổng cộng 90 USD/tấn trong hai tuần trước. Như vậy, chỉ trong ba tuần, giá đã tăng 110 USD/tấn, lên mức cao nhất kể từ khi dữ liệu được ghi nhận năm 2005.

Thủy sản bảo quản tăng mạnh tại Mỹ trong tháng 7

 |  11:27 22/08/2026

Thị trường thủy sản bán lẻ Mỹ tiếp tục ghi nhận xu hướng phân hóa trong tháng 7/2026, khi sản phẩm thủy sản bảo quản tăng trưởng tốt, trong khi thủy sản tươi và đông lạnh chịu tác động rõ rệt từ lạm phát.

Trung Quốc: Thương mại cá tuyết chế biến tăng mạnh trong nửa đầu 2026

 |  11:26 22/08/2026

(vasep.com.vn) Thương mại các sản phẩm cá tuyết chế biến của Trung Quốc tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026, cả về sản lượng và giá trị. Tuy nhiên, diễn biến giá trị cao hơn nhiều so với khối lượng cho thấy chi phí nguyên liệu đang gia tăng và được chuyển dần vào giá sản phẩm.

Cá điêu hồng trên hồ Định Bình mở hướng phát triển kinh tế

 |  11:26 22/08/2026

(vasep.com.vn) Nghề nuôi cá lồng trên hồ Định Bình, xã Vĩnh Thạnh, tỉnh Gia Lai đang từng bước phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Trong đó, mô hình nuôi cá điêu hồng của ông Nguyễn Nga là một điển hình với sản lượng 50–60 tấn/vụ. 

Người nuôi tôm Ấn Độ chịu sức ép từ giá thức ăn và giá tôm

 |  11:26 22/08/2026

(vasep.com.vn) Hơn 90% người nuôi tôm tại Ấn Độ có diện tích dưới 2 ha, khiến nhóm này dễ bị tổn thương trước biến động chi phí đầu vào và giá tôm nguyên liệu. Trong đó, thức ăn chiếm 50-60% tổng chi phí nuôi và đang trở thành áp lực lớn.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC