Thái Lan: Từ “thẻ vàng” EU đến hình mẫu quản trị nghề cá bền vững

Tin tức IUU 08:44 24/11/2025 Kim Thu
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh thế giới ngày càng chú trọng phát triển bền vững và bảo vệ nguồn lợi biển, kiểm soát khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trở thành tiêu chuẩn bắt buộc đối với các quốc gia xuất khẩu thủy sản. Năm 2015, Thái Lan – một trong những nhà cung cấp thủy sản lớn nhất thế giới – bị Liên minh châu Âu (EU) áp dụng “thẻ vàng” do chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quản lý nghề cá. Đây là lời cảnh báo về nguy cơ mất thị trường xuất khẩu chủ lực nhưng cũng trở thành động lực thúc đẩy cải cách toàn diện ngành thủy sản Thái Lan.

Phó thủ tướng Thái Lan Chatchai Sarikulya và Karmenu Vella, Cao ủy EU phụ trách các vấn đề hàng hải và thủy sản. Ảnh: John Thys/AFP/Getty Images

Trước khi bị cảnh báo, Thái Lan gặp nhiều bất cập trong quản lý nghề cá, gồm hệ thống pháp luật chưa đầy đủ, cơ chế giám sát tàu cá lỏng lẻo, truy xuất nguồn gốc sản phẩm thiếu minh bạch, cũng như tình trạng lao động cưỡng bức và buôn người trong ngành khai thác biển.

Để đáp ứng yêu cầu của EU, Thái Lan đã thực hiện cải cách toàn diện cả về pháp lý và công nghệ. Luật Thủy sản Hoàng gia năm 2015 và sửa đổi năm 2017 thiết lập khung pháp lý nghiêm ngặt về cấp phép, kiểm tra và xử phạt. Trung tâm Chỉ huy Chống khai thác IUU (CCCIF) được thành lập để điều phối liên ngành giữa hải quân, cảnh sát biển, Bộ Nông nghiệp và Bộ Lao động. Thái Lan cũng phê chuẩn các công ước quốc tế quan trọng như UNCLOS, UNFSA, PSMA và ILO C188 để nâng cao năng lực quản lý nghề cá và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Về kỹ thuật, nước này triển khai hệ thống giám sát tàu cá qua vệ tinh (VMS), 30 trung tâm kiểm tra cảng PIPO, nhật ký điện tử, camera CCTV, cảm biến hầm lạnh và cảm biến lưới kéo. Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử toàn chuỗi đảm bảo minh bạch từ khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Thái Lan cũng tiến hành đánh giá sản lượng khai thác bền vững tối đa (MSY), phân bổ hạn ngạch khai thác (TAC), dừng cấp phép tàu thương mại mới và kiểm kê hơn 56.000 tàu cá thủ công.

Về lao động, Thái Lan ban hành Luật Bảo vệ Lao động trong Nghề cá năm 2019, thiết lập hệ thống đăng ký lao động nhập cư và kiểm tra điều kiện làm việc trên biển. Các chương trình hợp tác với ILO, USAID, EJF và các tổ chức quốc tế giúp nâng cao năng lực giám sát và bảo vệ quyền lợi người lao động.

Nhờ những nỗ lực này, ngày 8/1/2019, EU chính thức gỡ “thẻ vàng” cho Thái Lan, ghi nhận nước này đạt chuẩn quốc tế về quản lý nghề cá, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ lao động. Sau đó, Thái Lan tiếp tục củng cố hệ thống chống khai thác IUU, chính thức hóa chính sách “IUU-Free Thailand”, cập nhật Kế hoạch Hành động Quốc gia về chống khai thác IUU (NPOA-IUU) và trở thành trung tâm điều phối Mạng lưới ASEAN chống khai thác IUU (AN-IUU).

Chính phủ Thái Lan cũng đầu tư hơn 110 triệu USD nâng cao năng lực thực thi, phát triển công cụ công nghệ cao như hệ thống kiểm tra cảng (PSM Tool) hợp tác với OceanMind để giám sát và kiểm tra tàu cá quốc tế.

Câu chuyện cải cách của Thái Lan minh chứng rằng cam kết chính trị mạnh mẽ, cải cách thể chế và hợp tác quốc tế có thể giúp một quốc gia vượt qua khủng hoảng, khôi phục niềm tin, bảo vệ nguồn lợi biển và phát triển nghề cá bền vững.

thẻ vàng iuu thái lan

TIN MỚI CẬP NHẬT

Hướng dẫn mới về việc cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, giấy xác nhận chế biến để xuất khẩu vào EU

 |  13:36 22/05/2026

(vasep.com.vn) Ngày 22/5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có Công văn 5177/BNNMT – TSKN về việc thực hiện cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, giấy xác nhận chế biến để xuất khẩu vào EU.

Na Uy phân bổ hạn ngạch cá haddock chưa sử dụng cho đội tàu khai thác

 |  09:54 22/05/2026

(vasep.com.vn) Chính phủ Na Uy đã quyết định phân bổ lại phần hạn ngạch cá tuyết chấm đen (haddock) và cá tuyết cod chưa được sử dụng của các nước thứ ba cho đội tàu khai thác trong nước nhằm tăng hiệu quả sử dụng nguồn lợi thủy sản.

Ai Cập sẵn sàng xuất khẩu thủy sản nuôi sang EU

 |  09:48 22/05/2026

(vasep.com.vn) Ai Cập, quốc gia dẫn đầu châu Phi về sản lượng nuôi trồng thủy sản, đang tiến gần tới cột mốc quan trọng khi chuẩn bị được phép xuất khẩu sản phẩm nuôi sang Liên minh châu Âu (EU). Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm Quốc gia Ai Cập, nước này đã hoàn tất các yêu cầu kỹ thuật về an toàn thực phẩm và kiểm soát thú y theo tiêu chuẩn của EU. Quyết định chính thức dự kiến được ban hành trong quý III/2026.

Giá cá hake Thái Bình Dương lập kỷ lục

 |  09:44 22/05/2026

(vasep.com.vn) Giá cá hake Thái Bình Dương đang tăng mạnh lên mức cao kỷ lục, kéo theo sự biến động trên thị trường cá thịt trắng toàn cầu. Sau khi mùa khai thác mới tại bờ Tây nước Mỹ bắt đầu, giá cá hake liên tục leo thang do nguồn cung hạn chế và nhu cầu thay thế cá tuyết, cá minh thái gia tăng.

Xuất khẩu cá tra tháng 4/2026 tăng trưởng 18%, thị trường Mỹ có tín hiệu phục hồi

 |  09:18 22/05/2026

(vasep.com.vn) Theo số liệu Hải quan Việt Nam, xuất khẩu cá tra trong tháng 4/2026 đạt 206 triệu USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm 2025 — tiếp tục là tháng tăng trưởng hai con số liên tiếp kể từ đầu năm. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra toàn ngành đạt 720 triệu USD, tăng 17% so cùng kỳ, phản ánh đà tăng trưởng tích cực của mặt hàng chủ lực này.

Lạm phát kéo giảm doanh số hải sản bán lẻ tại Mỹ

 |  09:17 21/05/2026

(vasep.com.vn) Doanh số hải sản bán lẻ tại Mỹ giảm trong tháng 4 do áp lực lạm phát gia tăng và kỳ nghỉ lễ Phục sinh diễn ra sớm hơn so với năm 2025, khiến mức nền so sánh của năm ngoái cao hơn. Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu thị trường Circana được 210 Analytics phân tích, doanh thu hải sản tươi sống chỉ tăng nhẹ 0,6% lên 678,8 triệu USD, trong khi sản lượng tiêu thụ giảm 3,9% so với cùng kỳ năm trước.

Khủng hoảng chi phí đẩy ngành surimi Nhật Bản vào giai đoạn khó khăn

 |  09:12 21/05/2026

(vasep.com.vn) Ngành surimi Nhật Bản đang đối mặt với cuộc khủng hoảng chi phí nghiêm trọng khi giá nguyên liệu, năng lượng và logistics đồng loạt tăng mạnh, trong khi sản lượng tiếp tục giảm xuống mức thấp lịch sử.

Xuất khẩu tôm Myanmar hướng tới thị trường cao cấp

 |  09:01 21/05/2026

(vasep.com.vn) Ngành xuất khẩu tôm của Myanmar ghi nhận kết quả tích cực trong năm tài chính 2025–2026, với sản lượng và giá trị tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước.

Transimex - Đối tác logistics chuỗi lạnh toàn diện cho ngành thủy sản Việt Nam

 |  16:10 20/05/2026

Trong bối cảnh thị trường thủy sản toàn cầu năm 2026 đối mặt với nhiều biến động - từ xung đột địa chính trị đến các yêu cầu ngày càng khắt khe từ EU và Mỹ. Việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng đã trở thành yếu tố then chốt để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh. Với vị thế là một trong những doanh nghiệp logistics hàng đầu Việt Nam, Transimex sẽ mang đến hệ sinh thái logistics tích hợp, hỗ trợ doanh nghiệp hội viên VASEP tối ưu chuỗi cung ứng lạnh và nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC