Tranh chấp thương mại leo thang
Ngành tôm Thái Lan đang chịu thêm áp lực khi Malaysia chính thức tạm ngừng nhập khẩu 5 loài tôm của nước này từ ngày 1/6/2026, làm trầm trọng thêm những khó khăn kéo dài do dịch bệnh, chi phí sản xuất tăng cao và sức cạnh tranh suy giảm. Trước động thái này, Chính phủ Thái Lan cho biết sẵn sàng đưa vụ việc ra các diễn đàn quốc tế như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và ASEAN nếu các cuộc đàm phán song phương không đạt kết quả.
Theo Bangkok, nước này chỉ nhận được thông báo chính thức từ phía Malaysia vào ngày 28/5, tức ba ngày trước khi lệnh cấm có hiệu lực, khiến hai bên không có đủ thời gian để trao đổi và làm rõ các vấn đề liên quan. Malaysia cho biết biện pháp này nằm trong khuôn khổ tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm đối với thủy sản nhập khẩu từ Thái Lan và sẽ được duy trì cho đến khi các yêu cầu giải trình được đáp ứng.
Căng thẳng thương mại bắt nguồn từ tranh chấp liên quan đến mặt hàng cá chẽm. Trước đó, Thái Lan tăng cường kiểm tra cá chẽm nhập khẩu từ Malaysia sau khi phát hiện dấu vết hóa chất và kháng sinh. Đáp lại, Malaysia yêu cầu các lô cá chẽm của Thái Lan phải kèm Giấy chứng nhận phân tích (CoA), trước khi mở rộng biện pháp kiểm soát sang mặt hàng tôm.
Ngành tôm thêm khó khăn
Theo Hiệp hội Tôm Thái Lan, Malaysia nhập khẩu khoảng 10.000 tấn tôm Thái Lan mỗi năm, chủ yếu từ các tỉnh phía Nam giáp biên giới. Trong khi đó, số liệu của Bộ Thương mại Thái Lan cho thấy xuất khẩu tôm sang Malaysia đạt khoảng 300–400 tấn mỗi tháng, mang về khoảng 44 triệu baht. Việc thị trường này đột ngột đóng cửa đang làm gia tăng nguy cơ dư cung, gây áp lực lên giá thu mua và thu nhập của người nuôi.
Ông Ekapoj Yodpinit, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Thái Lan, nhận định ngành tôm đang trải qua giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều năm. Giá tôm tại trang trại hiện thấp hơn 10–20% so với chi phí sản xuất, khiến nhiều hộ nuôi thua lỗ kéo dài. Tại một số khu vực, hàng trăm tấn tôm bị ách tắc mỗi ngày do hoạt động xuất khẩu sang Malaysia bị gián đoạn.
Từng là quốc gia xuất khẩu tôm lớn nhất thế giới, Thái Lan đã suy giảm đáng kể trong khoảng 15 năm qua do dịch bệnh và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Ecuador, Ấn Độ và Việt Nam.
Tìm thị trường thay thế
Để giảm thiểu tác động từ lệnh cấm, Chính phủ Thái Lan đã triển khai kế hoạch khẩn cấp gồm 13 biện pháp nhằm tiêu thụ khoảng 400 tấn tôm mỗi tháng. Các cơ quan thương mại được giao nhiệm vụ tìm kiếm khách hàng mới và mở rộng thị trường xuất khẩu thông qua các hội chợ thương mại tại Trung Quốc, triển lãm thực phẩm SIAL Paris tại Paris và các chương trình kết nối giao thương trực tuyến.
Ở trong nước, Thái Lan đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng thông qua Aroi Rim Lay tại Phuket, đồng thời phối hợp với các hệ thống bán lẻ đưa tôm đến các tỉnh du lịch trọng điểm như Krabi và Trang. Các điểm thu mua trực tiếp cũng được mở tại những vùng nuôi lớn nhằm kết nối nông dân với doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu.
Giới chuyên gia nhận định lệnh cấm nhập khẩu từ Malaysia không phải nguyên nhân duy nhất nhưng đã phơi bày rõ những khó khăn mang tính cấu trúc của ngành tôm Thái Lan. Nếu không cải thiện năng suất, kiểm soát dịch bệnh, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh, ngành hàng từng là niềm tự hào của nông nghiệp Thái Lan có thể tiếp tục mất thị phần trên thị trường thủy sản toàn cầu.
(vasep.com.vn) Trữ lượng của nhiều loài cá quan trọng tại vùng biển Anh đang suy giảm đáng kể, theo phân tích mới của tổ chức bảo tồn biển Blue Marine Foundation. Trong 55 quần thể cá được tổ chức này đánh giá, tổng lượng cá đã giảm khoảng 41% kể từ năm 2016, trong khi 62% số quần thể ghi nhận xu hướng suy giảm.
(vasep.com.vn) Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản của Nga sang Brazil tăng mạnh, với sản lượng đạt 531,7 tấn, gần gấp 4 lần so với 138 tấn cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu tăng tới 17 lần, từ 157.300 USD lên 2,69 triệu USD, theo Hiệp hội Chủ tàu Đội tàu Đánh cá Nga (AFFO), dựa trên số liệu hải quan Brazil.
(vasep.com.vn) Tháng 8/2026, CTCP Thực phẩm Sao Ta (FMC) ghi nhận sản lượng tôm thành phẩm đạt 3.791 tấn, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Hoạt động nuôi tôm tại các vùng trại tiếp tục duy trì ổn định, tạo nền tảng nguyên liệu cho chế biến và giao hàng trong những tháng cuối năm.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 23/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về nguồn cung, thương mại và yêu cầu thị trường. Indonesia duy trì xuất khẩu thủy sản ở mức cao, trong khi sản lượng cá hồi tự nhiên của Nga giảm mạnh và nguồn cá tuyết được dự báo có thể phục hồi từ năm 2027. Nga tiếp tục mở rộng thương mại thủy sản với các thị trường ngoài phương Tây, đồng thời thúc đẩy hợp tác và hài hòa tiêu chuẩn trong BRICS. Bên cạnh đó, xu hướng thực phẩm tiện lợi, chứng nhận bền vững và truy xuất nguồn gốc tiếp tục định hình chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.
(vasep.com.vn) Thai Union Feedmill (TFM), nhà sản xuất và phân phối thức ăn thủy sản của Thái Lan, đã hoàn tất việc thành lập và đăng ký công ty con tại Ecuador với tổng vốn đầu tư 27 triệu USD, nhằm xây dựng cơ sở sản xuất thức ăn thủy sản tại quốc gia Nam Mỹ này.
(vasep.com.vn) Bộ Thủy sản và Aquaculture (MPA) của Brazil vừa tiến hành các cuộc họp quan trọng với giới chức trách và các nhà quản lý ngành thủy sản Paraguay nhằm thắt chặt mối quan hệ hợp tác song phương. Trọng tâm của chiến lược lần này là thúc đẩy chuỗi cung ứng, chia sẻ công nghệ tiên tiến và xây dựng các tiêu chuẩn kiểm dịch chung nhằm hỗ trợ sự phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản tại khu vực biên giới hai nước.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 3,3 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2026, tăng 12% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, đà tăng đang chậm lại và phân hóa rõ hơn giữa các thị trường, trong khi Mỹ và EU còn nhiều sức ép. Các thông tin mới nhất từ Global Shrimp Forum 2026 (GSF 2026) diễn ra đầu tháng 9 cũng cho thấy những tháng cuối năm sẽ tiếp tục là giai đoạn cạnh tranh quyết liệt, khi nguồn cung thế giới còn tăng và người mua ngày càng chú trọng chất lượng, quy cách sản phẩm, tính ổn định và khả năng đáp ứng nhu cầu từng thị trường.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu thủy sản của Na Uy trong tháng 8/2026 đạt 16 tỷ NOK (khoảng 1,5 tỷ USD), tăng 1,9 tỷ NOK, tương đương 14% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Mỹ ghi nhận mức tăng trở lại sau giai đoạn suy giảm kéo dài.
(vasep.com.vn) Sản lượng bột cá và dầu cá toàn cầu tiếp tục giảm trong 7 tháng đầu năm 2026, trong đó Peru và Chile là những thị trường đóng góp lớn nhất vào mức sụt giảm, theo cập nhật mới nhất của Tổ chức Bột cá và Dầu cá Thế giới (IFFO).
(vasep.com.vn) Cơ quan Thủy sản Nhật Bản và Cơ quan Nghiên cứu Giáo dục Thủy sản Nhật Bản (FRA) cảnh báo nguồn lợi cá mòi Nhật Bản tại Thái Bình Dương đang suy giảm nghiêm trọng và cần cắt giảm mạnh sản lượng khai thác.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
