Tranh chấp thương mại leo thang
Ngành tôm Thái Lan đang chịu thêm áp lực khi Malaysia chính thức tạm ngừng nhập khẩu 5 loài tôm của nước này từ ngày 1/6/2026, làm trầm trọng thêm những khó khăn kéo dài do dịch bệnh, chi phí sản xuất tăng cao và sức cạnh tranh suy giảm. Trước động thái này, Chính phủ Thái Lan cho biết sẵn sàng đưa vụ việc ra các diễn đàn quốc tế như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và ASEAN nếu các cuộc đàm phán song phương không đạt kết quả.
Theo Bangkok, nước này chỉ nhận được thông báo chính thức từ phía Malaysia vào ngày 28/5, tức ba ngày trước khi lệnh cấm có hiệu lực, khiến hai bên không có đủ thời gian để trao đổi và làm rõ các vấn đề liên quan. Malaysia cho biết biện pháp này nằm trong khuôn khổ tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm đối với thủy sản nhập khẩu từ Thái Lan và sẽ được duy trì cho đến khi các yêu cầu giải trình được đáp ứng.
Căng thẳng thương mại bắt nguồn từ tranh chấp liên quan đến mặt hàng cá chẽm. Trước đó, Thái Lan tăng cường kiểm tra cá chẽm nhập khẩu từ Malaysia sau khi phát hiện dấu vết hóa chất và kháng sinh. Đáp lại, Malaysia yêu cầu các lô cá chẽm của Thái Lan phải kèm Giấy chứng nhận phân tích (CoA), trước khi mở rộng biện pháp kiểm soát sang mặt hàng tôm.
Ngành tôm thêm khó khăn
Theo Hiệp hội Tôm Thái Lan, Malaysia nhập khẩu khoảng 10.000 tấn tôm Thái Lan mỗi năm, chủ yếu từ các tỉnh phía Nam giáp biên giới. Trong khi đó, số liệu của Bộ Thương mại Thái Lan cho thấy xuất khẩu tôm sang Malaysia đạt khoảng 300–400 tấn mỗi tháng, mang về khoảng 44 triệu baht. Việc thị trường này đột ngột đóng cửa đang làm gia tăng nguy cơ dư cung, gây áp lực lên giá thu mua và thu nhập của người nuôi.
Ông Ekapoj Yodpinit, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Thái Lan, nhận định ngành tôm đang trải qua giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều năm. Giá tôm tại trang trại hiện thấp hơn 10–20% so với chi phí sản xuất, khiến nhiều hộ nuôi thua lỗ kéo dài. Tại một số khu vực, hàng trăm tấn tôm bị ách tắc mỗi ngày do hoạt động xuất khẩu sang Malaysia bị gián đoạn.
Từng là quốc gia xuất khẩu tôm lớn nhất thế giới, Thái Lan đã suy giảm đáng kể trong khoảng 15 năm qua do dịch bệnh và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Ecuador, Ấn Độ và Việt Nam.
Tìm thị trường thay thế
Để giảm thiểu tác động từ lệnh cấm, Chính phủ Thái Lan đã triển khai kế hoạch khẩn cấp gồm 13 biện pháp nhằm tiêu thụ khoảng 400 tấn tôm mỗi tháng. Các cơ quan thương mại được giao nhiệm vụ tìm kiếm khách hàng mới và mở rộng thị trường xuất khẩu thông qua các hội chợ thương mại tại Trung Quốc, triển lãm thực phẩm SIAL Paris tại Paris và các chương trình kết nối giao thương trực tuyến.
Ở trong nước, Thái Lan đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng thông qua Aroi Rim Lay tại Phuket, đồng thời phối hợp với các hệ thống bán lẻ đưa tôm đến các tỉnh du lịch trọng điểm như Krabi và Trang. Các điểm thu mua trực tiếp cũng được mở tại những vùng nuôi lớn nhằm kết nối nông dân với doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu.
Giới chuyên gia nhận định lệnh cấm nhập khẩu từ Malaysia không phải nguyên nhân duy nhất nhưng đã phơi bày rõ những khó khăn mang tính cấu trúc của ngành tôm Thái Lan. Nếu không cải thiện năng suất, kiểm soát dịch bệnh, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh, ngành hàng từng là niềm tự hào của nông nghiệp Thái Lan có thể tiếp tục mất thị phần trên thị trường thủy sản toàn cầu.
Thị trường thủy sản thế giới tiếp tục chịu tác động đan xen của nguồn cung thắt chặt, giá nguyên liệu tăng và các chính sách thương mại mới. Giá cá minh thái Alaska trở lại mức cao kỷ lục; EU chưa thống nhất biện pháp trừng phạt đối với thủy sản Nga; Trung Quốc tăng nhập khẩu tôm Ecuador nhưng siết kiểm soát phụ gia; trong khi Hoa Kỳ miễn thủy sản Canada khỏi mức thuế bổ sung 50%. Những diễn biến này đang làm thay đổi dòng thương mại và mở ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam.
(vasep.com.vn) Bệnh phân trắng (White Feces Disease – WFD) tiếp tục là một trong những thách thức lớn đối với nghề nuôi tôm thẻ chân trắng, đặc biệt ở các mô hình nuôi thâm canh và siêu thâm canh. Theo các chuyên gia, bệnh không chỉ liên quan đến vi khuẩn Vibrio spp. mà còn xuất phát từ sự suy giảm chất lượng nước, tích tụ chất hữu cơ, mật độ nuôi cao và hệ tiêu hóa của tôm suy yếu. Vì vậy, việc kiểm soát bệnh cần được thực hiện theo hướng tổng thể, ưu tiên phòng ngừa từ sớm.
(vasep.com.vn) Ấn Độ đang trì hoãn ký kết thỏa thuận thương mại với Mỹ nhằm tìm kiếm các điều khoản có lợi hơn, đặc biệt là mức thuế ưu đãi so với các đối thủ cạnh tranh như Trung Quốc.
(vasep.com.vn) Để nâng cao tỷ lệ sống, hạn chế dịch bệnh và bảo đảm hiệu quả kinh tế, người nuôi tôm cần tập trung vào ba yếu tố cốt lõi gồm con giống chất lượng, môi trường ổn định và quản lý chăm sóc hiệu quả.
(vasep.com.vn) Thị trường tôm hùm sống Bắc Mỹ đang bước vào giai đoạn chuyển tiếp theo mùa khi sản lượng vụ xuân của Canada giảm dần, trong khi lượng tôm hùm khai thác tại bang Maine, Hoa Kỳ, bắt đầu tăng. Nguồn cung cải thiện trong bối cảnh nhu cầu suy yếu sau kỳ nghỉ Quốc khánh Mỹ ngày 4/7 đang gây áp lực lên đà phục hồi giá.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam bất ngờ tăng mạnh trong tháng 6/2026, giúp mức giảm của cả nửa đầu năm thu hẹp còn 2%. Tuy nhiên, nhịp phục hồi này chưa thật chắc. Thị trường Mỹ đang bị chi phối bởi tâm lý giao hàng sớm trước rủi ro thuế quan, EU vướng hệ thống kiểm soát nhập khẩu mới, trong khi một đối thủ đáng gờm là Indonesia chuẩn bị có thêm lợi thế thương mại tại châu Âu.
(vasep.com.vn) Bản tin thủy sản thế giới ngày 21/7/2026 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý: thương mại tôm trong ASEAN có tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng, giá cá hồi tăng cục bộ, nguồn cung cá ngừ và cá hồi toàn cầu tiếp tục mở rộng, trong khi giá bột cá và rủi ro El Niño gây thêm áp lực lên chi phí, nguồn nguyên liệu và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp thủy sản Việt Nam.
(vasep.com.vn) Một liên minh gồm 11 tổ chức môi trường châu Âu vừa thành lập Liên minh Pháp lý về Khu bảo tồn biển (MPA Legal Coalition), nhằm gây sức ép buộc các chính phủ tăng cường bảo vệ các khu bảo tồn biển (MPA).
(vasep.com.vn) Tôm thường dễ phát sinh bệnh khi môi trường ao nuôi biến động hoặc sức đề kháng suy giảm. Việc nhận diện sớm những giai đoạn có nguy cơ cao và chủ động điều chỉnh các yếu tố môi trường sẽ giúp người nuôi hạn chế thiệt hại, duy trì tốc độ tăng trưởng và nâng cao hiệu quả vụ nuôi.
(vasep.com.vn) Thứ trưởng Bộ Lâm nghiệp, Thủy sản và Môi trường Nam Phi Narend Singh kêu gọi tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thực thi pháp luật và cơ quan công tố nhằm siết chặt cuộc chiến chống buôn bán bất hợp pháp nguồn lợi biển của nước này. Ông nhấn mạnh, truy tố thành công các hành vi vi phạm là yếu tố then chốt để bảo vệ nghề cá, hỗ trợ các cộng đồng khai thác hợp pháp và gìn giữ tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ tương lai.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn