Tác động của sóng nhiệt biển đến cấu trúc quần thể cá và khai thác

Thị trường thế giới 08:37 13/01/2026 Phuong Linh
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu tổng hợp quy mô lớn mới đây đã phân tích đợt sóng nhiệt biển (Marine Heat Wave – MHW) năm 2003 tại Bắc Đại Tây Dương và những thay đổi sinh thái sâu rộng diễn ra sau đó. Nghiên cứu dựa trên dữ liệu nhiệt độ dài hạn và hàng loạt công trình khoa học, báo cáo đánh giá nguồn lợi thủy sản, nhằm làm rõ mức độ và cơ chế tác động của các hiện tượng nhiệt cực đoan đối với hệ sinh thái biển.

 

Gia tăng các đợt sóng nhiệt biển trên phạm vi toàn cầu

Sóng nhiệt biển được định nghĩa là giai đoạn nhiệt độ nước biển cao bất thường so với mức trung bình lịch sử. Theo nhóm tác giả, năm 2003 ghi nhận sự gia tăng đột ngột và đồng loạt của nhiệt độ nước biển trên diện rộng, từ tầng mặt đến độ sâu hàng trăm mét. Phân tích 88 chuỗi số liệu nhiệt độ có thời gian quan trắc từ 30–60 năm cho thấy các giá trị năm 2003 vượt ngưỡng cực trị, đủ tiêu chí phân loại là một MHW quy mô khu vực. Đáng chú ý, sự kiện này mở đầu cho một giai đoạn ấm kéo dài với tần suất MHW cao hơn nhiều so với các thập kỷ trước.

Về mặt địa lý, tác động của sóng nhiệt biển năm 2003 lan rộng khắp Bắc Đại Tây Dương, bao gồm Biển Na Uy, vùng biển quanh Iceland, eo biển Fram, Đông và Tây Greenland, cũng như một phần Bắc Cực Canada. Nguyên nhân được cho là sự suy yếu của hoàn lưu xoáy cận cực, kết hợp với nhiệt độ không khí cao bất thường, làm gia tăng dòng nước ấm Đại Tây Dương và làm giảm sự xâm nhập của khối nước lạnh Bắc Cực.

Biến đổi sinh thái và rủi ro đối với sản lượng khai thác

Những biến đổi vật lý do sóng nhiệt biển đã dẫn đến sự thay đổi rõ rệt trong phân bố và cấu trúc quần thể cá. Các loài cá ưa lạnh và gắn với khối nước Bắc Cực như cá tuyết Đại Tây Dương, cá haddock, cá capelin và một số loài cá trích ghi nhận xu hướng suy giảm về sinh khối tại rìa phía nam vùng phân bố, đồng thời dịch chuyển dần về các vĩ độ cao hơn hoặc khu vực có tầng nước sâu và mát hơn.

Ngược lại, một số loài cá ôn đới và cận nhiệt, bao gồm cá thu, cá trích phương Nam và các loài cá nổi nhỏ, mở rộng phạm vi sinh sống về phía bắc. Sự dịch chuyển không đồng đều giữa các loài và các nhóm kích thước đã làm thay đổi quan hệ săn mồi – con mồi và làm gia tăng tính biến động của quần xã cá.

Những thay đổi sinh thái này kéo theo tác động trực tiếp và gián tiếp đến nguồn cung cá khai thác tự nhiên. Việc các loài cá mục tiêu di chuyển ra khỏi ngư trường truyền thống hoặc phân tán rộng hơn khiến sản lượng khai thác trở nên khó dự đoán, chi phí đánh bắt gia tăng và hiệu quả khai thác suy giảm tại một số khu vực. Đồng thời, sự suy giảm của sinh vật phù du và các loài cá mồi ở một số vùng biển có thể ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng và khả năng tái tạo nguồn lợi của các loài cá đáy và cá nổi cỡ lớn.

Theo các nhà nghiên cứu, nếu các đợt sóng nhiệt biển tiếp tục xảy ra với tần suất và cường độ cao hơn, nguồn cung cá khai thác tự nhiên tại Bắc Đại Tây Dương có nguy cơ biến động mạnh hơn theo không gian và thời gian, đặt ra thách thức lớn cho quản lý nghề cá và ổn định nguồn nguyên liệu trong dài hạn.

 

thị truòng thé giói

TIN MỚI CẬP NHẬT

Caribe siết quản lý để bảo vệ ngư dân, ngăn khai thác bất hợp pháp

 |  08:30 13/10/2026

(vasep.com.vn) Các quốc gia Caribe đang tăng cường quản lý không gian biển, chống khai thác bất hợp pháp và cải thiện khả năng truy xuất nguồn gốc thủy sản trong bối cảnh nguồn lợi nghề cá khu vực chịu áp lực ngày càng lớn.

C.Vale trở thành doanh nghiệp Brazil đầu tiên đạt Tiêu chuẩn Thức ăn Chăn nuôi ASC

 |  08:12 13/10/2026

(vasep.com.vn) C.Vale đã hoàn tất quá trình kiểm toán và trở thành doanh nghiệp đầu tiên tại Brazil đạt chứng nhận Tiêu chuẩn Thức ăn Chăn nuôi của ASC, đánh dấu bước tiến mới trong việc thúc đẩy sản xuất cá rô phi bền vững tại nước này.

Protein côn trùng chưa thể thay thế bột cá về giá

 |  08:11 13/10/2026

(vasep.com.vn) Dự báo thiếu hụt nguồn cung bột cá truyền thống đang thúc đẩy ngành nuôi trồng thủy sản và thức ăn chăn nuôi tìm kiếm các nguồn protein thay thế, trong đó có protein từ côn trùng. Tuy nhiên, dù nhận được đầu tư và hỗ trợ chính sách, ngành này vẫn chưa đưa được chi phí sản xuất xuống mức đủ cạnh tranh với bột cá.

Thanh Tùng Vân Đồn ứng dụng công nghệ enzyme vào chế biến thủy sản

 |  08:05 13/10/2026

(vasep.com.vn) Công ty TNHH Thanh Tùng Vân Đồn đang từng bước đưa công nghệ enzyme vào chế biến thủy sản, trước mắt với sản phẩm chả mực và nước mắm, nhằm nâng chất lượng sản phẩm, rút ngắn thời gian chế biến và mở rộng khả năng thương mại hóa.

VIETNAM SEAFOOD SUMMIT 2026 – SẮP DIỄN RA!

 |  15:16 12/10/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thay đổi, nhu cầu người mua dịch chuyển và các rào cản thương mại ngày càng phức tạp đang đặt ra một câu hỏi lớn cho ngành thủy sản Việt Nam: Đâu sẽ là dư địa tăng trưởng mới trong giai đoạn 2027–2029?

Mời tham dự Hội nghị Chuỗi cung ứng ngành Thủy sản Châu Á Thái Bình dương 2026 (APSIC)

 |  13:28 12/10/2026

Năm 2026 là năm đầu tiên Cảng Thương mại tự do Hải Nam triển khai cơ chế quản lý hải quan khép kín trên toàn đảo. Các chính sách như “thuế suất 0%”, miễn thuế đối với hàng hóa đáp ứng yêu cầu gia công làm tăng ít nhất 30% giá trị, kết hợp với quy tắc cộng gộp xuất xứ khu vực của RCEP, sẽ củng cố lợi thế của Hải Nam trong lưu chuyển các yếu tố sản xuất xuyên biên giới, thuận lợi hóa thương mại, chế biến giá trị gia tăng và hợp tác công nghiệp khu vực.

Cá tuyết Bắc Canada: Sản lượng được phép khai thác tăng mạnh

 |  08:34 12/10/2026

(vasep.com.vn) Mùa khai thác cá tuyết phương Bắc (Gadus morhua) tại vùng biển ven bờ Newfoundland và Labrador, Canada, đang đi đến giai đoạn cuối. Đến tuần này, khoảng 95% hạn ngạch đã được khai thác. Đây là mùa khai thác thương mại trọn vẹn đầu tiên sau khi Bộ Thủy sản và Đại dương Canada (DFO) nâng tổng sản lượng khai thác cho phép (TAC) lên 59.000 tấn vào tháng 6/2026.

Nhật Bản: Giá surimi tăng khi nhu cầu thanh cua toàn cầu gia tăng

 |  08:32 12/10/2026

(vasep.com.vn) Giá nguyên liệu surimi tăng đang tạo sức ép lên các sản phẩm chả cá và thực phẩm chế biến từ cá tại Nhật Bản, trong bối cảnh nguồn cung cá minh thái Alaska thắt chặt và nhu cầu thanh cua (kanikama) trên thị trường quốc tế gia tăng.

Canada tận dụng phụ phẩm cá để sản xuất thức ăn từ ruồi lính đen

 |  08:32 12/10/2026

(vasep.com.vn) NRGene Canada, doanh nghiệp sản xuất ruồi lính đen (BSF) tại Saskatchewan, Canada, và Công ty chế biến, đóng gói thủy sản Ile-a-la-Crosse Fish Company đã hợp tác phát triển công thức thức ăn cho gia cầm mang tên “MaxBSF”, sử dụng phụ phẩm từ quá trình chế biến cá làm nguyên liệu nuôi ấu trùng BSF.

Xuất khẩu thủy sản Na Uy đi ngang trong tháng 9/2026

 |  08:31 12/10/2026

(vasep.com.vn) Na Uy xuất khẩu thủy sản trị giá 17,8 tỷ NOK trong tháng 9/2026, gần như không thay đổi so với cùng kỳ năm trước, giảm nhẹ 27 triệu NOK. Kết quả này diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu cá hồi đạt mức sản lượng cao nhất từ trước đến nay trong một tháng, trong khi đồng NOK mạnh lên và xuất khẩu một số loài khai thác tự nhiên giảm.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC