ĐBSCL là một trong những vùng kinh tế trọng điểm của cả nước với các thế mạnh về thủy sản, trái cây, lúa gạo. Tuy nhiên, tác động của dịch bệnh Covid-19 lần thứ 4 đã khiến khoảng 90% số doanh nghiệp (DN) trong vùng phải tạm ngừng hoạt động. Việc duy trì sản xuất theo phương án “3 tại chỗ” rồi đến “4 tại chỗ” khiến DN đội chi phí trong khi năng suất chỉ đạt từ 30% - 50%. Khó khăn là thế, nhưng các DN vùng ĐBSCL đang từng bước nỗ lực, khắc phục để bắt nhịp vào xu thế chung, lấy đà khôi phục lại hoạt động. Trong loạt bài “ĐBSCL nỗ lực phục hồi kinh tế, thích ứng linh hoạt hậu giãn cách” sẽ đề cập đến khó khăn, thách thức đặt ra cho các doanh nghiệp, những kiến nghị để khôi phục sản xuất, kinh doanh trong giai đoạn tới.
Dịch Covid-19 lần thứ 4 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân, DN tại vùng ĐBSCL. Nhiều DN tạm ngưng hoạt động đã khiến cho hàng ngàn công nhân tạm thời mất việc làm. Thống kê của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chi nhánh Cần Thơ cho thấy, kể từ khi Covid-19 bùng phát vào cuối tháng 4 đến nay, toàn bộ 13 tỉnh, thành phố vùng ĐBSCL đã phải “đóng băng” hoạt động sản xuất kinh doanh.
Nhiều doanh nghiệp không có nguyên liệu sản xuất trong khi người dân chật vật tìm đầu ra.
Loay hoay chọn cách “sống chung”
Trong 3 tháng qua, có gần 90% DN trong vùng ĐBSCL tạm ngừng hoạt động. Các DN có thể duy trì hoạt động thực hiện “3 tại chỗ”, “4 tại chỗ” cũng chỉ sản xuất từ 5% -10% công suất. Tại tỉnh Đồng Tháp, không chỉ dừng lại ở vấn đề hoạt động sản xuất, kinh doanh bị ảnh hương mà chuỗi cung ứng từ cánh đồng đến nhà máy bị đứt gãy khiến nhiều DN sản xuất cầm chừng, việc duy trì sản xuất theo phương án “3 tại chỗ” rồi đến “4 tại chỗ” đã khiến nhiều DN tăng chi phí trong khi năng suất đạt từ 30 - 50%.
Theo bà Trần Thị Đào, Tổng Giám đốc Công ty CP Dược phẩm Imexpharm tỉnh Đồng Tháp, khó khăn đã thấy rõ nhưng DN cũng cần phải thích ứng, từng bước khôi phục sản xuất, kinh doanh và phương án phải sống chung với Covid-19 là điều không thể tránh khỏi trong giai đoạn hiện nay.
“DN đã tiến hành tổ chức 3 – 4 tại chỗ thực ở 4 nhà máy nhưng chi phí tăng lên mức từ 1,2 tỷ - 1,5 tỷ thậm chí 2 tỷ mỗi tháng chỉ trong 3 tháng vừa qua. Trong các giải pháp thích ứng và khôi phục hiệu quả nhất hiện nay, các DN không nên hi vọng sẽ không có Covid-19 mà cần nghĩ cách sống chung với Covid-19”, bà Đào bày tỏ.
Chi phí logistics tăng cao, quá sức chịu đựng.
Công ty CP Xuất nhập khẩu Thủy sản Minh Cường, xã Tắc Vân, TP Cà Mau chuyên chế biến tôm xuất khẩu. Do ảnh hưởng dịch Covid-19, một bộ phận công nhân ở tỉnh Bạc Liêu không thể qua làm việc, nhiều nhân viên cũng xin nghỉ nên thiếu nhân lực. Bên cạnh đó, DN còn phải thực hiện “3 tại chỗ” hoặc “1 cung đường 2 điểm đến” nên chi phí sản xuất tăng cao. Riêng chi phí cứ 3 ngày phải test Covid-19 cho công nhân đã tiêu tốn của khoảng 20 triệu đồng/lần test. Đặc biệt, chi phí logistics tăng mạnh khi đưa hàng sang châu Âu tăng tới tới 7 lần.
Ông Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công ty CP Xuất nhập khẩu Thủy sản Minh Cường cho biết, trước đợt dịch Covid-19 lần thứ 4, mỗi container đến các nước EU tốn khoảng 40 triệu đồng thì nay tăng lên gần 300 triệu đồng. Chi phí sản xuất, vận chuyển đều tăng cao đã gây nhiều khó khăn cho doanh nghiệp nhưng các chính sách hỗ trợ thì chưa thấy.
“Thị trường và đơn hàng nhiều nhưng không đủ công nhân để thực hiện. Các gói hỗ trợ DN vẫn chưa được tiếp cận, ngoài việc Bộ Công Thương cam kết hỗ trợ tiền điện 10% trong 3 tháng nhưng chưa có chỉ đạo nên điện lực cho biết chưa giảm, chừng nào giảm sẽ báo, còn giờ vẫn phải đóng. Những chỉ đạo ở trên rất đúng và kịp thời nhưng chưa đi vào thực tế, thêm đó là vấn đề vận chuyển hàng hóa, Bộ Giao thông đã chỉ đạo nhưng mỗi vẫn thực hiện theo cách khác nhau”, ông Tuấn phân trần.
Không chỉ gần 30 DN chế biến, xuất khẩu tôm ở Cà Mau đều gặp những khó khăn cơ bản như vừa nêu, mà gần như toàn bộ khoảng 4.000 DN ở địa phương này đang phải chịu tác động nặng nề của dịch Covid-19. “Hạn chế nhất hiện nay của DN là vấn đề thị trường, thiếu vốn, bị đóng cửa, không có đầu vào cũng không có đầu ra. Nếu để DN phục hồi được sau dịch, nhà nước cần có chính sách giãn các nghĩa vụ như thuế hoặc cho kéo dài thời gian”, ông Lê Hoàng Phước, Chủ tịch Hiệp hội DN Cà Mau cho biết.
Doanh nghiệp tăng chi phí sản xuất khi thực hiện 3 tại chỗ rồi đến 4 tại chỗ.
Dù chịu ảnh hưởng nặng nề, song trước bối cảnh dịch bệnh đang dần được kiểm soát, các DN trong vùng ĐBSCL cũng đã chuẩn bị tâm thế để từng bước vượt qua khó khăn, bước vào giai đoạn tái sản xuất, thích ứng và khôi phục trong trạng thái bình thường mới. Theo ông Hồ Chí Dũng, Chủ tịch Hiệp hội DN tỉnh Đồng Tháp, dịch bệnh từng nơi sẽ khác nhau nhưng DN cần phải chọn hướng tiếp cận phù hợp trong bối cảnh hiện nay và việc thích nghi với Covid-19 để tiếp tục sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh.
“Điều quan trọng nhất là chính quyền, DN cũng như người dân sẽ có những điểm chung, cách ứng xử chung và tiệm cận với nhau. Để có một giải pháp tối ưu sẽ là rất khó, nên tìm những điểm gần với nhau để cùng nhau phục hồi sản xuất, trong quá trình làm nếu phát sinh gì sẽ tiếp tục tháo gỡ”, ông Dũng đặt vấn đề.
Những khó khăn từ tác động tiêu cực của dịch bệnh đến lĩnh vực kinh tế đã thấy rõ. Vấn đề cấp thiết đặt ra lúc này là kịch bản phục hồi, thích nghi và sống chung với dịch Covid-19 để quay trở lại tái họat động sản xuất, kinh doanh. Ngoài ra, DN cũng cần thay đổi để tận dụng, nắm bắt cơ hội ở các Hiệp định tự do thế hệ mới, khi các thị trường trọng điểm về xuất khẩu đang dần hồi phục và những cơ hội này sẽ có nhiều thuận lợi để bứt phá trong giai đoạn tới.
"Bão Covid-19" dần đi qua cũng là lúc nhiều DN trong vùng xây dựng “kịch bản” tái thiết. Ở bài viết sau, nhóm tác giả sẽ đề cập những cơ hội và thách thức của bối cảnh mới; vấn đề liên kết vùng để xây dựng ngành hàng chủ lực của ĐBSCL phục vụ nhu cầu thị trường xuất khẩu giai đoạn phục hồi, tái sản xuất sau dịch Covid-19./.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 16/10 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá tôm, nguồn cung nguyên liệu và chính sách quản lý nghề cá. Giá tôm tại Mỹ tiếp tục chịu sức ép trong khi nguồn cung nhập khẩu được dự báo tăng; ngược lại, giá tôm nguyên liệu tại Ấn Độ tăng do sản lượng thu hoạch thấp. Bên cạnh đó, Peru hủy mùa khai thác cá cơm thứ hai, Iceland và Greenland giảm mạnh khuyến nghị khai thác capelin. Nga tiếp tục duy trì nguồn cá minh thái lớn, trong khi doanh nghiệp thủy sản Việt Nam tăng đầu tư vào kho lạnh và vốn lưu động.
Năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trước những biến động phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, các rào cản kỹ thuật và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững. Bên cạnh áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, khó khăn về nguồn nguyên liệu, chi phí sản xuất, logistics và nguồn vốn cũng tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã gia hạn đến ngày 9/1/2027 việc miễn thuế theo Mục 301 đối với 178 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Các khoản miễn trừ này lẽ ra hết hạn vào ngày 9/11. Danh sách bao gồm 10 dòng thuế thủy sản. Nếu không được gia hạn, các sản phẩm này sẽ phải chịu lại thuế Mục 301, thường ở mức 25%.
(vasep.com.vn) Hoạt động thu hoạch cá tra giống tại xã Hỏa Lựu, TP. Cần Thơ đang diễn ra sôi động, khi nhiều hộ nuôi liên tục thu hoạch, cân bán và vận chuyển cá đến các vùng nuôi thương phẩm. Với giá bán khoảng 40.000 đồng/kg, mô hình này đang mang lại nguồn thu đáng kể cho nông dân địa phương.
(vasep.com.vn) Một dự án thử nghiệm kéo dài ba năm tại Thụy Điển cho thấy các nguồn protein thay thế như protein từ nấm (mycoprotein), bột côn trùng và bột trai có thể thay thế một phần đậu nành và bột cá trong thức ăn chăn nuôi mà vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất.
(vasep.com.vn) Các nhà khoa học tại Đại học Queensland (Australia) đang phát triển công nghệ biến chất thải hữu cơ thành protein đơn bào (SCP) để thay thế bột cá trong thức ăn thủy sản. Giải pháp này có tiềm năng giảm phụ thuộc vào nguồn cá khai thác tự nhiên, đồng thời tận dụng chất thải và hạn chế tác động môi trường.
(vasep.com.vn) Sản lượng khai thác cá minh thái của Nga đã vượt 2 triệu tấn tính đến đầu tháng 11/2026, chiếm gần một nửa tổng sản lượng đánh bắt thủy sản cả nước. Kết quả này cao hơn 3,1% so với mức kỷ lục ghi nhận cùng kỳ năm 2025, phản ánh hoạt động khai thác tích cực tại các ngư trường Viễn Đông.
(vasep.com.vn) Sản lượng phi lê cá minh thái không xương (PBO) của Mỹ đang ghi nhận mức sụt giảm 24% so với cùng kỳ, đẩy dự báo giá chào bán trong quý 1/2027 có thể tăng thêm 500 USD/tấn. Tính đến đầu tháng 10/2026, sản lượng PBO của Mỹ chỉ đạt hơn 95.700 tấn – mức thấp nhất kể từ năm 2022. Sự khan hiếm cục bộ buộc các nhà cung cấp Mỹ phải dồn áp lực nhu cầu và giá cả sang các hợp đồng của năm tới.
(vasep.com.vn) Cục Thống kê Na Uy (SSB) cho biết chỉ số giá tiêu dùng tháng 10/2026 tăng 3,6% so với cùng kỳ, cao hơn mức 3,4% của tháng trước. Giá điện, kể cả phí lưới, tăng 12,8%, chủ yếu kéo lạm phát đi lên, trong khi giá nhiên liệu tăng tới 25,8% trong 12 tháng.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 4,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ. Dù vẫn duy trì tăng trưởng nhờ thị trường Trung Quốc và một số thị trường trong khối CPTPP, kết quả tháng 10 cho thấy những dấu hiệu kém thuận lợi. Xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục giảm sâu, trong khi áp lực thuế quan, cạnh tranh quốc tế và chi phí sản xuất đang đặt doanh nghiệp trước nhiều thách thức trong giai đoạn cuối năm.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn