Những điểm mới trong chương trình chứng nhận đánh bắt của EU sau khi sửa đổi quy định về đánh bắt IUU

Hệ thống này giúp hợp nhất các thủ tục hành chính, cho phép các quốc gia ngoài EU và các nhà nhập khẩu thực hiện xác nhận hoặc ký kết hồ sơ trực tuyến một cách nhanh chóng. Để tham gia, người dùng cần đăng ký tài khoản EU Login và được các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt quyền truy cập tương ứng với vai trò điều hành hoặc quản lý. Các tài liệu quan trọng như tờ khai chế biến, chứng nhận đánh bắt và văn bản không thay đổi trạng thái hàng hóa đã được cập nhật các quy chuẩn mới về dữ liệu như mã số tàu IMO và tọa độ đánh bắt.

Ngoài việc cung cấp môi trường làm việc không giấy tờ, nền tảng này còn hỗ trợ tra cứu đa ngôn ngữ và cung cấp các video hướng dẫn để hỗ trợ người dùng chuyển đổi. Việc áp dụng hệ thống này sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều quy trình xuất khẩu thủy sản sang EU sau khi các giai đoạn chuyển tiếp kết thúc vào đầu năm 2028.

Mục tiêu chính của hệ thống CATCH là gì?

Mục tiêu chính của hệ thống CATCH là hợp nhất, tối ưu hóa quy trình chứng nhận khai thác và tất cả các thủ tục liên quan, nhằm cung cấp một quy trình làm việc kỹ thuật số hoàn toàn và không dùng giấy tờ…

Các mốc thời gian áp dụng các tờ khai mới

Dưới đây là các mốc thời gian quan trọng trong việc áp dụng các mẫu chứng từ mới theo quy định của EU, dựa trên các nguồn tài liệu:

1. Từ ngày 10/01/2026

Đây là mốc thời gian quan trọng nhất khi nhiều thay đổi bắt đầu có hiệu lực:

• Mẫu giấy chứng nhận khai thác (CC) sửa đổi: Bắt đầu được áp dụng với các yêu cầu chi tiết hơn về định danh tàu (số IMO/UVI), ngư cụ, thời gian chuyến biển ("từ ngày - đến ngày"), và khu vực đánh bắt cụ thể.
• Mẫu thông báo xác nhận chế biến (Phụ lục IV - PS) sửa đổi: Được đưa vào sử dụng và yêu cầu phải có số định danh duy nhất do cơ quan có thẩm quyền cấp.
•  Chứng từ không thao tác (NMD): Mẫu chứng từ mới này trở thành bắt buộc đối với các lô hàng quá cảnh qua một quốc gia không phải quốc gia treo cờ hoặc quốc gia chế biến mà tại đó lô hàng bị chia nhỏ.
•  Hệ thống CATCH: Việc sử dụng hệ thống CATCH trở thành bắt buộc đối với tất cả các nhà nhập khẩu vào EU để nộp chứng từ.
•  Chấm dứt các thỏa thuận hành chính cũ: Các thỏa thuận hành chính riêng biệt với 7 quốc gia ngoài EU (bao gồm Na Uy, Canada, Hoa Kỳ...) bị chấm dứt; các quốc gia này phải chuyển sang sử dụng mẫu của EU.

2. Từ ngày 10/01/2027

• Mẫu giấy chứng nhận khai thác rút gọn (SC) sửa đổi: Mẫu rút gọn mới bắt đầu được áp dụng.
•  Tiêu chí cho mẫu rút gọn: Các tiêu chí để được sử dụng mẫu rút gọn cũng thay đổi, chỉ áp dụng cho tàu dưới 12m không có ngư cụ kéo hoặc dưới 8m có ngư cụ kéo.

3. Từ ngày 10/01/2028

Đây là mốc kết thúc giai đoạn chuyển tiếp:

• Bắt buộc hoàn toàn: Tất cả các quốc gia, không có ngoại lệ, phải sử dụng các mẫu sửa đổi (CC bình thường, SC rút gọn và PS chế biến).
•  Ngừng chấp nhận mẫu cũ: Các mẫu chứng từ cũ sẽ không còn được hệ thống CATCH chấp nhận nữa.
• Giai đoạn chuyển tiếp (Transitional Period)

Để tạo điều kiện cho các lô hàng đã được cấp chứng từ trước khi quy định mới có hiệu lực, EU cho phép một giai đoạn chuyển tiếp từ 10/01/2026 đến 10/01/2028:

• Các giấy chứng nhận khai thác và thông báo chế biến được xác nhận trước ngày 10/01/2026 theo mẫu cũ vẫn được chấp nhận để nhập khẩu vào EU cho đến trước ngày 10/01/2028.
• Nếu chứng từ được xác nhận sau ngày 10/01/2026, bắt buộc phải sử dụng mẫu sửa đổi mới, ngay cả khi cá được đánh bắt trước ngày đó.
• Riêng với Chứng từ không thao tác (NMD), không có giai đoạn chuyển tiếp; mẫu này là bắt buộc cho tất cả các tài liệu được khai báo/ký sau ngày 10/01/2026.

Chứng từ không thao tác (Non-manipulation document - NMD) là gì?

Chứng từ không thao tác (NMD) là một mẫu mới được Ủy ban Châu Âu thiết lập nhằm đảm bảo việc thực thi thống nhất các quy định đối với các lô hàng thủy sản nhập khẩu vào EU có quá cảnh qua quốc gia thứ ba. Dưới đây là các thông tin chi tiết về loại chứng từ này:

1. Mốc thời gian và tính bắt buộc

• Ngày hiệu lực: Việc sử dụng mẫu NMD trở thành bắt buộc từ ngày 10/01/2026 đối với tất cả các chứng từ được khai báo hoặc ký sau ngày này.
• Không có giai đoạn chuyển tiếp: Khác với các loại giấy chứng nhận khai thác hay thông báo chế biến, NMD không có giai đoạn chuyển tiếp; mẫu này phải được sử dụng ngay lập tức từ thời điểm quy định có hiệu lực.

2. Trường hợp áp dụng

NMD được yêu cầu đối với các lô hàng thủy sản vận chuyển đến EU có đi qua một quốc gia không phải là quốc gia treo cờ hoặc quốc gia chế biến (quốc gia quá cảnh). Các điều kiện áp dụng bao gồm:

• Chia nhỏ lô hàng: Nếu lô hàng được chia nhỏ thành các lô hàng con tại quốc gia quá cảnh, mỗi lô hàng con bắt buộc phải có một NMD được xác nhận bởi cơ quan thẩm quyền của quốc gia đó.
• Không chia nhỏ lô hàng: Trong trường hợp lô hàng không bị chia nhỏ, việc sử dụng NMD là tự nguyện và có thể dùng để thay thế cho vận đơn vận tải đơn lẻ (single transport document).
• Chặng hành trình: NMD chỉ bắt buộc đối với chặng cuối cùng trong hành trình của sản phẩm đến EU, có thể do quốc gia quá cảnh cuối cùng sau khi xuất khẩu từ quốc gia treo cờ hoặc quốc gia chế biến cấp.

3. Nội dung và xác nhận

• Mục đích: Chứng từ này là bằng chứng xác nhận lô hàng không trải qua bất kỳ thao tác nào khác ngoài việc bốc dỡ, tải lại hoặc các hoạt động bảo quản sản phẩm, đồng thời sản phẩm vẫn nằm dưới sự giám sát của cơ quan thẩm quyền tại quốc gia quá cảnh.
• Cơ quan ký phát: Quốc gia quá cảnh sẽ tự quyết định cơ quan thẩm quyền nào chịu trách nhiệm ký xác nhận vào mục số 8 của chứng từ NMD.
• Sự khác biệt với vận đơn (Bill of Lading): Vận đơn không thể thay thế cho NMD vì nó không bao gồm xác nhận rằng hàng hóa được đặt dưới sự giám sát của cơ quan thẩm quyền.

4. Sử dụng trên hệ thống CATCH

• Quy trình kỹ thuật số: Hệ thống CATCH cho phép các nhà điều hành tạo và cơ quan thẩm quyền ký xác nhận NMD trực tiếp trên hệ thống, giúp quy trình trở nên hoàn toàn không dùng giấy tờ.
• Khả năng lưu trữ: Trong hệ thống CATCH, NMD có sẵn trong luồng công việc của nhà xuất khẩu; các nhà điều hành EU có thể nộp và cơ quan thẩm quyền của các quốc gia thành viên EU có thể ký chứng từ này trực tiếp trên hệ thống.

Việc áp dụng NMD giúp tăng cường tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc, đảm bảo hàng hóa không bị thay thế hoặc can thiệp bất hợp pháp trong suốt quá trình vận chuyển đến thị trường EU.

Các thay đổi cụ thể về nội dung mẫu rút gọn mới là gì?

Mẫu giấy chứng nhận khai thác rút gọn (Simplified Catch Certificate - SC) đã được sửa đổi để thích ứng với việc sử dụng hệ thống CATCH và đồng bộ với những thay đổi trong mẫu chứng nhận thông thường. Những thay đổi cụ thể về nội dung sẽ chính thức áp dụng từ ngày 10 tháng 01/2027 bao gồm:

• Thông tin liên lạc của cơ quan xác nhận (Ô số 1): Yêu cầu đơn giản hóa, chỉ cần cung cấp số điện thoại và địa chỉ email.
• Danh sách tàu cá (Ô số 3): Đây là thay đổi quan trọng nhất. Đối với mỗi tàu trong danh sách, bắt buộc phải cung cấp đầy đủ các thông tin sau:
  •     Tên tàu.
  •     Số đăng ký quốc gia.
  •     Sản lượng cụ thể của từng tàu.
  •     Ngày đánh bắt (có thể sử dụng ngày cập cảng).
• Thông tin liên lạc của nhà xuất khẩu (Ô số 4): Chỉ yêu cầu cung cấp địa chỉ và/hoặc số điện thoại.
• Phụ lục chi tiết vận chuyển (Ô số 10): Được sửa đổi để thống nhất với các thay đổi tương ứng trong mẫu giấy chứng nhận khai thác thông thường.
•  Tờ khai của nhà nhập khẩu (Ô số 11): Được điều chỉnh theo các thay đổi mới nhất của quy định IUU để đồng bộ với toàn hệ thống.

Lưu ý quan trọng:

• Thông tin trong Ô số 3 là bắt buộc cho từng tàu cá. Trong trường hợp nộp chứng từ giấy, danh sách này vẫn có thể được đính kèm dưới dạng phụ lục nhưng phải đảm bảo đầy đủ các trường dữ liệu nêu trên.
• Tiêu chí sử dụng mẫu rút gọn mới: Chỉ áp dụng cho tàu cá của quốc gia thứ ba có chiều dài tổng thể dưới 12m không sử dụng ngư cụ kéo hoặc dưới 8m có sử dụng ngư cụ kéo.
• Giai đoạn chuyển tiếp: Các mẫu SC cũ được xác nhận trước ngày 10/01/2027 vẫn được chấp nhận để nhập khẩu vào EU cho đến trước ngày 10/01/2028.

Các nội dung chi tiết xin vui lòng xem tại đây