Nhật Bản phản đối việc Mỹ tăng giá surimi cá minh thái

Ban đầu, một số doanh nghiệp Mỹ dự kiến tăng giá surimi thêm 30 yên/kg cho tất cả các loại, nhưng đến đầu tháng 7, mức tăng chỉ còn áp dụng với loại cao cấp (loại A), còn loại trung bình chỉ tăng nhẹ từ 10–20 yên/kg. Tuy vậy, ngay cả với surimi loại A, phía Nhật Bản vẫn không mấy mặn mà do sức mua trong nước đang yếu.

Hiện chưa có mức giá cụ thể cho surimi sản xuất trên tàu trong vụ B. Trong khi đó, sản lượng tiêu thụ các sản phẩm chế biến từ surimi tại Nhật tiếp tục giảm: neri giảm 2% trong tháng 5 (tháng giảm thứ 5 liên tiếp); chikuwa giảm 4%, kamaboko giảm 7%, kamaboko chiên giảm 0,4% và thanh cua giảm 5%.

Một nhà phân phối tại Tokyo cho biết doanh số bán lẻ giảm 2% cả về sản lượng lẫn giá trị. Tuy nhiên, chi tiêu hộ gia đình vẫn có xu hướng tăng, dù nhiều mặt hàng đã điều chỉnh giá bán. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đối với sản phẩm surimi trong tháng 5 đạt mức cao nhất là 127 điểm, trong đó kamaboko là 129,4; chikuwa là 128,3 và kamaboko chiên là 122,6.

Nguồn cung tăng thêm áp lực cạnh tranh

Surimi Alaska tiếp tục gặp khó khi sản lượng tại Hokkaido phục hồi và nguồn cung từ Nga tăng mạnh. Trong tháng 5, Hokkaido sản xuất 1.629 tấn surimi từ cá minh thái, tăng 16,4% so với cùng kỳ – lần đầu vượt mốc 1.000 tấn trong vòng một năm. Tổng cộng 5 tháng đầu năm 2025, sản lượng đạt 3.780 tấn, tăng hơn 32%.

Tuy không phải là yếu tố định giá chính, nhưng sự phục hồi của Hokkaido vẫn gây áp lực đáng kể về mặt tâm lý lên thị trường. Trong tháng 5, Nhật nhập khẩu 10.018 tấn surimi Alaska (giảm 18%), nhưng giá trung bình lại tăng 22%, đạt 414 yên/kg. Tính chung 5 tháng, lượng nhập giảm 12% nhưng giá trị tăng 28%.

Ngược lại, surimi từ Nga lại tăng cả về sản lượng lẫn khả năng cạnh tranh về giá. Riêng tháng 5, nhập khẩu từ Nga tăng 6%, và trong 5 tháng đầu năm, tăng tới 71%. Giá surimi Nga chỉ giảm nhẹ 1 yên/kg trong khi surimi Alaska tăng tới 89 yên/kg – cho thấy Nga đang chiếm ưu thế về giá, đặc biệt là với dòng sản phẩm loại A.

Một nhà nhập khẩu tại Tokyo cho biết: "Nhiều nhà sản xuất thực phẩm chế biến tại Nhật đang chuyển sang sử dụng surimi Nga vì giá rẻ hơn – một lựa chọn bắt buộc trong bối cảnh tài chính eo hẹp."

Dù gặp khó tại Nhật, các doanh nghiệp Mỹ vẫn bán được surimi vụ B cho thị trường Ấn Độ và Hàn Quốc với mức giá cao hơn 10–15% so với vụ A.

Tồn kho và chất lượng cá ảnh hưởng sản lượng

Tính đến cuối tháng 4, tồn kho surimi đông lạnh tại Nhật đạt 49.326 tấn – gần như không thay đổi so với cùng kỳ năm ngoái, và duy trì dưới mốc 50.000 tấn trong suốt 4 tháng, dù hàng từ vụ A Alaska đã cập cảng.

Trong đó, tồn kho surimi cá minh thái giảm 7%, chỉ còn 30.008 tấn; còn surimi nhiệt đới (gồm nhiều loại khác nhau) tăng 12%, lên 19.318 tấn – nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình 20.000 tấn trong 15 tháng qua.

Một nhà nhập khẩu cho biết tình trạng thiếu hụt surimi loại A đầu năm nay đã dần được cải thiện nhờ hàng từ vụ A. Năm ngoái, khan hiếm chủ yếu do sản lượng thấp từ vụ B Alaska và cuối năm 2024, nguồn cung từ Nga cũng giảm mạnh.

Sản lượng tại Alaska sụt giảm do chất lượng cá kém

Tại biển Bering phía đông Alaska, vụ B/2025 bắt đầu từ ngày 10/6 nhưng tốc độ khai thác chậm hơn năm ngoái. Cá đánh bắt có kích thước không đồng đều, dao động từ 200–800g. Ở phía bắc, tàu đánh bắt phải di chuyển tới 50 giờ mỗi chiều để đưa cá về nhà máy, trong khi phần lớn cá chỉ nặng 200–300g.

Cá nhỏ, chất lượng kém khiến sản lượng phi lê giảm, ảnh hưởng trực tiếp tới việc sản xuất surimi loại cao cấp. Tính đến ngày 5/7, sản lượng surimi giảm 12%, còn sản lượng phi lê rút xương giảm 9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Một nguồn tin tại Seattle dự báo: “Với chất lượng cá như hiện nay, khả năng surimi loại thấp sẽ tăng mạnh trong thời gian tới.”