Quy mô sản lượng và biến động
Trong thập kỷ qua, sản lượng bột cá và dầu cá toàn cầu duy trì ổn định về xu hướng, song có sự biến động đáng kể từng năm. Nguyên nhân chính xuất phát từ sản lượng cá nổi nhỏ như cá cơm Peru (anchoveta), cá trích, cá mòi, cá capelin hay cá menhaden – vốn là nguồn nguyên liệu chủ lực. Đặc biệt, nguồn cung từ Peru có thể dao động mạnh từ 3 đến 7 triệu tấn cá cơm mỗi năm, tạo ra những biến động giá mang tính chu kỳ cho toàn thị trường.
Peru là nhà sản xuất lớn nhất, chiếm khoảng 20% sản lượng bột cá toàn cầu và 10–15% sản lượng dầu cá. Sự thay đổi trong các mùa vụ tại Peru gần như ngay lập tức tác động tới giá và nguồn cung thế giới. Chile giữ vị trí thứ hai, với mức độ ổn định cao hơn, thường đóng vai trò “đệm” khi Peru gặp khó khăn.
Tại Bắc Âu (Na Uy, Iceland, Đan Mạch), sản lượng tương đối ổn định và phần lớn có chứng nhận MSC, giúp củng cố hình ảnh bền vững. Trong khi đó, châu Á với Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam, dù có sản lượng đáng kể (khoảng 1,1 triệu tấn năm 2024), nhưng phần lớn dùng cho thị trường nội địa, ít tham gia thương mại quốc tế.
Một trong những yếu tố quyết định là hiện tượng khí hậu El Niño, vốn làm suy giảm sinh khối cá cơm tại Peru. Bên cạnh đó, hiệu quả khai thác nguồn cá nổi tự nhiên và sự gia tăng sử dụng by-products (phụ phẩm từ chế biến thủy sản) cũng ngày càng quan trọng. Nếu năm 2010 chỉ khoảng 25% bột cá và dầu cá đến từ phụ phẩm, thì đến năm 2023, tỷ lệ này đã tăng lên gần 40% đối với bột cá và 54% đối với dầu cá. Đây là minh chứng cho xu hướng khai thác hiệu quả hơn, giảm áp lực lên nguồn cá khai thác trực tiếp.
Triển vọng gần và dài hạn
Giai đoạn 2023–2024, El Niño khiến sản lượng giảm mạnh, giá tăng cao. Tuy nhiên, bước sang năm 2025, báo cáo cho thấy sản lượng quay lại đúng kế hoạch, với mức giá hạ nhiệt nhờ nguồn cung từ Peru được cải thiện. Đáng chú ý, dự báo đến năm 2033, sản lượng bột cá toàn cầu có thể đạt 6,0 triệu tấn, tăng khoảng 15% so với hiện nay; sản lượng dầu cá đạt 1,7 triệu tấn, tăng khoảng 17%. Động lực chính cho sự tăng trưởng này đến từ việc tận dụng phụ phẩm ngày càng hiệu quả, chứ không phải từ việc gia tăng đánh bắt cá nổi nhỏ.
Bức tranh toàn cầu của bột cá và dầu cá là sự pha trộn giữa tính ổn định dài hạn và biến động ngắn hạn. Peru vẫn là nhân tố quyết định, khiến toàn bộ thị trường phụ thuộc vào diễn biến mùa vụ tại quốc gia này. Tuy nhiên, xu hướng gia tăng sử dụng phụ phẩm, cùng với sự cải thiện trong quản lý bền vững và chứng nhận quốc tế, mở ra triển vọng phát triển cân bằng hơn trong thập kỷ tới.
Ngành bột cá và dầu cá vì vậy đứng trước cả thách thức và cơ hội: thách thức về khí hậu và nguồn cung bấp bênh, nhưng đồng thời có cơ hội để tái định hình theo hướng bền vững và giảm phụ thuộc. Đó là con đường tất yếu nếu ngành muốn duy trì vai trò trọng yếu trong chuỗi giá trị thủy sản toàn cầu.
(vasep.com.vn) Hội đồng Quản lý Biển (MSC) vừa chính thức mở đợt tham vấn công khai và rà soát kỹ thuật phục vụ quá trình gia hạn chứng nhận bền vững cho nghề khai thác bạch tuộc thường (Octopus vulgaris) và mực ống (Loligo vulgaris) tại khu vực Đông Trung Đại Tây Dương (FAO 34).
(vasep.com.vn) Một dự luật mới tại Mỹ có thể siết chặt đáng kể hoạt động kiểm soát thực phẩm nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng thủy sản. Mới đây, Ủy ban Năng lượng và Thương mại thuộc Hạ viện Mỹ đã nhất trí thông qua dự luật HR 2715 với tỷ lệ 43 phiếu thuận và không có phiếu chống.
(vasep.com.vn) Ngành nuôi cá tuyết Đại Tây Dương đang hướng tới giai đoạn phát triển mới với trọng tâm là nâng cao hiệu quả dinh dưỡng và phúc lợi vật nuôi. Mới đây, công ty nuôi cá tuyết Havland đã hợp tác với nhà sản xuất thức ăn thủy sản Aller Aqua để phát triển dòng thức ăn chuyên biệt dành riêng cho cá tuyết, thay vì sử dụng các công thức được thiết kế cho những loài cá biển khác.
(vasep.com.vn) Hội đồng Quản lý Biển (MSC) vừa xác nhận nghề khai thác mực Patagonian (Doryteuthis gahi) tại Tây Nam Đại Tây Dương chính thức bước vào quy trình đánh giá đầy đủ nhằm cấp nhãn sinh thái xanh “blue eco-label”.
(vasep.com.vn) 5 tháng đầu năm 2026, XK cá ngừ Việt Nam đạt 367 triệu USD, giảm 7% so với cùng kỳ năm 2025. Mức giảm này chưa phải quá sâu, nhưng điều đáng lo là sức ép đang dồn đúng vào những thị trường chủ lực như Mỹ và EU, trong lúc cước vận tải biển lại tăng mạnh trên các tuyến xa. Bức tranh vì vậy không chỉ là chuyện đơn hàng chậm lại, mà là một giai đoạn tái sắp xếp thị trường khá rõ của ngành cá ngừ.
(vasep.com.vn) Các mức thuế quan mới theo Điều 301 (Section 301) của Mỹ dự kiến sắp có hiệu lực và gần như chắc chắn sẽ đối mặt với các vụ kiện nhằm thách thức tính hợp pháp. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định khả năng thành công của các vụ kiện lần này sẽ thấp hơn so với những tranh chấp trước đây từng dẫn đến việc hủy bỏ một số biện pháp thuế dưới thời chính quyền Donald Trump.
(vasep.com.vn) Một sáng kiến nghiên cứu của châu Âu đang phát triển các nguyên liệu thức ăn có nguồn gốc từ côn trùng và tảo nhằm giảm sự phụ thuộc của ngành nuôi trồng thủy sản vào bột cá, dầu cá và các sản phẩm từ đậu tương, đồng thời nâng cao tính bền vững và hiệu quả sản xuất.
(vasep.com.vn) Tại Pháp, các chuỗi bán lẻ lớn như Carrefour, Auchan và Leclerc đang thay đổi mạnh cách trưng bày hải sản do sức mua suy giảm và xu hướng tiêu dùng tiết kiệm, theo phân tích từ LSA Conso.
(vasep.com.vn) Tháng 5/2026, xuất khẩu cá tra Việt Nam đạt 190 triệu USD, tăng 1% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt 910 triệu USD, tăng 13%, cho thấy ngành hàng này vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực dù diễn biến tại các thị trường có sự phân hóa rõ rệt.
(vasep.com.vn) Thị trường sò điệp Mỹ trong tuần từ 8-14/6/2026 ghi nhận giá bán buôn giảm nhẹ do nguồn cung tăng lên khi mùa khai thác trong nước bước vào giai đoạn cao điểm. Tuy nhiên, mức giảm chủ yếu tập trung ở một số quy cách, trong khi nhu cầu tiêu thụ không có dấu hiệu suy yếu đáng kể.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
