Mỹ thay đổi chính sách thuế: Tòa án Tối cao bác thuế IEEPA, áp thuế toàn cầu 15% trong 150 ngày

Dưới đây là một số cập nhật các thông tin quan trọng.

1. Tòa án Tối cao Hoa Kỳ: Thuế IEEPA là trái pháp luật

Ngày 23/02/2026, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ ban hành phán quyết trong vụ kiện liên quan đến việc áp thuế dựa trên IEEPA.

Nội dung chính của phán quyết:

• IEEPA không trao cho Tổng thống quyền áp đặt thuế quan.
• Toàn bộ các mức thuế chỉ dựa trên cơ sở IEEPA bị coi là trái pháp luật và vô hiệu.
• Phán quyết có hiệu lực trên toàn nước Mỹ.

Điều này đồng nghĩa với việc các mức “reciprocal tariffs” và các biện pháp thuế khác được ban hành dựa trên IEEPA không còn cơ sở pháp lý.

2. Doanh nghiệp có phải tiếp tục nộp thuế IEEPA?

Về nguyên tắc pháp lý:

Chính phủ Mỹ phải chấm dứt việc thu các mức thuế IEEPA.

Tuy nhiên trên thực tế:

Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ – U.S. Customs and Border Protection (CBP) – cần thời gian cập nhật hệ thống và ban hành hướng dẫn triển khai.

CBP đã phát hành thông báo CSMS, cho biết sẽ:

“Cung cấp thêm thông tin và hướng dẫn kỹ thuật cho các doanh nghiệp khai báo qua hệ thống ACE ngay khi có sẵn” liên quan đến việc thực hiện phán quyết và sắc lệnh chấm dứt thuế IEEPA.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp:

Trong thời gian chờ hướng dẫn chính thức, nếu hệ thống vẫn yêu cầu nộp thuế, doanh nghiệp nên tiếp tục thực hiện nghĩa vụ nộp thuế để tránh:

• Bị xử phạt hành chính
• Ảnh hưởng đến thủ tục thông quan

3. Khả năng hoàn thuế đã nộp

Phán quyết không đề cập cụ thể đến cơ chế hoàn thuế.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các luật sư:

• Doanh nghiệp nhập khẩu có cơ sở pháp lý để yêu cầu hoàn lại các khoản thuế IEEPA đã nộp.
• Quy trình hoàn thuế (qua thủ tục hành chính hoặc khởi kiện tại Tòa Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ) hiện chưa được làm rõ.
• Nhiều khả năng sẽ phát sinh tranh tụng trong thời gian tới.

4. Sắc lệnh mới: Thuế toàn cầu 15% theo Section 122

Ngay sau phán quyết của Tòa án, Nhà Trắng ban hành sắc lệnh hành pháp áp dụng mức thuế toàn cầu theo Section 122 của Đạo luật Thương mại 1974.

Ban đầu mức thuế là 10%, sau đó điều chỉnh lên 15%.

4.1. Mức thuế và thời gian áp dụng

• Mức thuế: 15% trên hầu hết hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ
• Thời điểm áp dụng: từ 12:01 sáng (EST) ngày 24/02/2026
• Kết thúc: 12:01 sáng (EDT) ngày 24/07/2026
• Thời hạn tối đa: 150 ngày theo luật định

4.2. Cách tính thuế (cộng dồn)

Thuế 15% theo Section 122:

• Được cộng dồn với:
  • Thuế MFN
  • Thuế chống bán phá giá (AD)
  • Thuế chống trợ cấp (CVD)
  • Thuế Section 301
  • Các loại thuế khác
• Không cộng dồn lên phần hàng đang chịu thuế Section 232. Tuy nhiên, phần cấu thành của sản phẩm không thuộc diện 232 vẫn có thể chịu thuế 15%.

4.3. Các nhóm hàng được miễn trừ

Sắc lệnh quy định miễn áp thuế 15% đối với một số nhóm hàng, gồm:

• Khoáng sản quan trọng
• Kim loại tiền tệ và vàng thỏi
• Năng lượng
• Một số tài nguyên thiên nhiên và phân bón
• Một số nông sản
• Dược phẩm và nguyên liệu dược
• Một số sản phẩm điện tử
• Xe và một số linh kiện ô tô
• Sản phẩm hàng không vũ trụ
• Hàng hóa đang chịu thuế Section 232
• Hàng hóa từ Canada và Mexico hưởng ưu đãi theo USMCA
• Dệt may, may mặc từ các nước DR-CAFTA

Doanh nghiệp cần rà soát mã HS cụ thể để xác định hàng hóa có thuộc diện miễn trừ hay không.

4.4. Miễn trừ “hàng đang trên đường vận chuyển”

Hàng hóa được miễn áp thuế 15% nếu đáp ứng đồng thời:

• Đã xếp tàu trước 12:01 sáng ngày 24/02/2026; và
• Nhập khẩu trước 12:01 sáng ngày 28/02/2026.

Lưu ý cho doanh nghiệp Việt Nam

Diễn biến mới tạo ra bức tranh hai chiều:

• Thuế IEEPA bị vô hiệu giúp giảm một phần áp lực pháp lý.
• Tuy nhiên, thuế toàn cầu 15% theo Section 122 lại tạo ra chi phí bổ sung trong ngắn hạn.

Doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ cần:

1. Rà soát lại hợp đồng và điều khoản giá.
2. Kiểm tra chính xác mã HS và diện miễn trừ.
3. Theo dõi sát hướng dẫn từ CBP.
4. Chuẩn bị phương án xử lý hồ sơ hoàn thuế IEEPA nếu đủ điều kiện.

Chính sách hiện vẫn đang trong giai đoạn điều chỉnh và có thể tiếp tục phát sinh tranh tụng, do đó doanh nghiệp cần cập nhật liên tục để hạn chế rủi ro pháp lý và chi phí phát sinh.

Thông tin chi tiết xin xem tại đây