Kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xử lý, ngăn ngừa những hành động gây thiệt hại ngành sản xuất nước mắm truyền thống

Ngày 17/10/2016, Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) và Liên Hiệp hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam công bố kết quả trong đợt khảo sát nước mắm trên toàn quốc và kết luận 101/150 mẫu nước mắm được khảo sát (chiếm 67,33%) không đạt quy định về hàm lượng Arsen tổng (thạch tín) cho phép có trong sản phẩm nước chấm tối đa là 1.0mg/L theo quy định của Bộ Y tế. Công bố này đã gây hoang mang trong dư luận và cộng đồng người tiêu dùng, ảnh hưởng đến uy tín và sự sống còn của các nhà sản xuất nước mắm truyền thống.

Công bố này của Vinastas đã gây nhầm lẫn giữa asen hữu cơ, luôn có mặt trong cá biển, không độc và asen vô cơ rất độc. Nội dung công bố trên chẳng những không phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế về nông độ asen trong thực phẩm nói chung, trong nước chấm nói riêng mà còn không phù hợp với QCVN 8-2:2011/BYT, trong đó hàm lượng asen, được hiểu là vô cơ, trong nước chấm là 1 mg/l. Việc khẳng định nước mắm độ đạm càng cao, tỷ lệ nhiễm asen càng lớn đã tác động trực diện, với hậu quả khá nghiêm trọng đối với ngành sản xuất nước mắm truyền thống của Việt Nam, nếu không xử lý kịp thời chắc chắn sẽ tác động không nhỏ đến ngành khai thác cá biển. Với tuyên bố một cách chung chung asen là chất cực độc đã làm cho người tiêu dùng cực kỳ hoang mang, có nhiều dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng đang chối bỏ nước mắm truyền thống, một vài siêu thị, cửa hàng bán lẻ đã thông báo tạm dừng mua nước mắm truyền thống.

Mặc dù Vinastas không công khai danh sách các nhãn hàng nước mắm có dư lượng asen, nhưng ngay hôm sau danh sách này đã được phát tán rộng rãi trên mạng xã hội. Có hiện tượng danh sách này được nhân viên của một số nhà sản xuất nước mắm công nghiệp đi phát trực tiếp cho người tiêu dùng tại các chợ truyền thống và cửa hàng bán lẻ. Nội dung quảng cáo của doanh nghiệp sản xuất nước mắm công nghiệp xuất hiện trên một số báo ghi không đúng của quy định về Asen tại QCVN 8- 2:2011/BYT.

Trước tình hình đó, ngày 20/10/2016, dưới sự chủ trì của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, các Hiệp hội sản xuất nước mắm truyền thống bao gồm Hội Nước mắm Phú Quốc, Hội Nước mắm Phan Thiết, Hội Nước Mắm Nha trang, Hội Lương thực Thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh cùng một số doanh nghiệp sản xuất nước mắm ở miền Bắc đã họp để đánh giá thiệt hại của ngành sản xuất nước mắm truyền thống Việt Nam và thống nhất những giải pháp để bảo vệ và phát triển nước mắm truyền thống. Các Hiệp Hội tham gia cuộc họp đã thống nhất gửi Bản Kiến nghị lên Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng các Bộ Y Tế, Bộ NN & PTNT, Bộ Công Thương; Bộ Công an và Bộ Thông tin và Truyền thông, kiến nghị:

1. Chỉ đạo kiểm tra, đánh giá mức độ gây thiệt hại của Thông cáo báo chí của  Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng (Vinastas) ngày 17/10/ 2016 đối với ngành sản xuất nước mắm truyền thống và có biện pháp xử lý phù hợp để không tiếp tục xảy ra trường hợp tương tự.

2. Chỉ đạo các Bộ liên quan kiểm tra và xử phạt nghiêm hành vi phát tán trái phép danh sách các nhãn hàng nước mắm có hàm lượng Asen, thực chất là không gây hại theo quy định tại “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm của Bộ Y tế” (QCVN 8-2:2011/ BYT), nhưng gây hoang mang cho người tiêu dùng, xâm hại nghiêm trọng uy tín của nước mắm truyền  thống, đồng thời xử lý nghiêm những hành vi quảng cáo không đúng.

3. Chỉ đạo các Bộ liên quan công bố công khai trên thông tin đại chúng việc asen hữu cơ có mặt trong nước mắm không gây hại đến sức khỏe người tiêu dùng đồng thời làm rõ mức giới hạn ô nhiễm Asen trong nước mắm tại  QCVN 8-2:2011 là  Asen vô cơ.

4. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước mắm đang được Bộ Y tế soạn thảo từ 2012, đưa nhiều quy định về hóa chất phụ gia không phù hợp với nước mắm truyền thống, đến nay vẫn chưa được ban hành. Xin kiến nghị Thủ tướng xem xét chuyển giao việc soạn thảo và ban hành Quy chuẩn Kỹ thuật cho nước mắm sang Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho phù hợp với chuyên môn đồng thời thúc đẩy  việc ban hành nhanh chóng quy chuẩn kỹ thuật này.