Theo một nghiên cứu khoa học mới được công bố trên tạp chí Nature Ecology & Evolution, những chính sách này làm giảm sản lượng đánh bắt cá và có khả năng bắt đầu phục hồi nghề cá mà không làm tổn hại tới sản lượng đánh bắt hay lợi nhuận của ngư dân địa phương.
Indonesia là nước sản xuất cá ngừ hàng đầu thế giới và là nước sản xuất cá biển lớn thứ hai thế giới, nhưng nước này mất lợi nhuận 4 tỷ USD mỗi năm do đánh bắt IUU.
Chính sách đánh bắt chống IUU của Indonesia bao gồm lệnh cấm tạm thời kéo dài một năm từ năm 2014 đến năm 2015 đối với các tàu có xuất xứ từ nước ngoài đã đăng ký tại Indonesia, dẫn đến hơn 1.100 tàu nước ngoài bị cấm khai thác.
Phần lớn các tàu mà chính quyền Indonesia cấm từ các nước khác. Gần một nửa (144 tàu) đến từ Việt Nam, và 76 tàu khác đến từ Philippines, trong khi 50 tàu đến từ Malaysia. Khi lệnh cấm vận chuyển cá năm 2014 cho tàu nước ngoài có hiệu lực, Indonesia đã được dỡ bỏ lệnh cấm đối với các tàu thuyền địa phương.
Các chính sách mới đã làm giảm mạnh trong đánh bắt cá: đánh bắt cá nước ngoài giảm 90%, trong khi đánh bắt chung giảm 25%.
Theo Ren Cabral, tác giả chính của nghiên cứu và là một nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Đại học California, Trường Khoa học Môi trường Bren của Santa Barbara, một số tàu bị giảm khai thác ở vùng biển Indonesia có thể sẽ chuyển sang các khu vực khác, nhưng không phải tất cả.
Các tác giả kỳ vọng rằng một số tàu đánh cá đi nơi khác và họ cũng mong đợi giảm số lượng thuyền đánh cá và các hoạt động khai thác. Khi các tác giả nghiên cứu đến thăm Indonesia, họ đã thấy một số tàu thuyền nước ngoài không hoạt động trong vùng biển của Indonesia, có nghĩa là những chiếc thuyền đó không thể đánh bắt cá vì các chính sách của Indonesia.
Ở nhiều nước đang phát triển ở vùng nhiệt đới, người dân phụ thuộc vào nghề đánh cá cho cả thực phẩm và sinh kế, gây khó khăn cho chính quyền nhằm giảm áp lực đánh bắt cá thông qua cải cách nghề cá.
Nhưng việc giảm mạnh đánh bắt IUU của các tàu nước ngoài có thể làm giảm tổng sản lượng đánh bắt và cho phép các ngư trường phục hồi với chi phí không đáng kể đối với ngư dân địa phương.
Các tác giả nghiên cứu tính toán rằng việc ngăn chặn đánh bắt quá mức ở Indonesia bằng cách sử dụng các cải cách quản lý điển hình sẽ yêu cầu giảm sản lượng khai thác 15%, với mức giảm tương ứng 16% lợi nhuận. Ngược lại, việc cắt giảm đánh bắt IUU có tiềm năng tạo ra lợi ích đáng kể cho ngư dân địa phương, có khả năng tăng sản lượng khai thác 14% và lợi nhuận 12%.
Theo Cabral, các khu kinh tế độc quyền của các quốc gia chiếm khoảng 42% đại dương và có 90% cá được đánh bắt trong các khu kinh tế độc quyền. Những khu trong phạm vi 200 dặm tính từ bờ biển đã được chính thức công nhận vào năm 1982 thông qua Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển và quan trọng đối với việc cải thiện quản lý nghề cá.
Cabral cho biết, họ không có quyền kiểm soát quyền tiếp cận; ngư dân chạy đua với lợi nhuận, dẫn đến thảm kịch của những kẻ lừa đảo.
Để đánh giá tác động của các chính sách của Indonesia, các nhà nghiên cứu đã theo dõi đánh bắt cá bất hợp pháp trong thời gian thực sử dụng dữ liệu tự động (AIS) từ Global Fishing Watch, một nhóm phi lợi nhuận giúp theo dõi đánh bắt cá thương mại.
Juan Mayorga, nhà khoa học dữ liệu hàng hải của Tập đoàn Thủy sản bền vững của UC Santa Barbara cho biết, hiện tại các nhà nghiên cứu có thể đánh giá trực tiếp (như trong chính sách IUU của Indonesia) liệu chính sách đó có đạt được hiệu quả dự định hay không.
Khoảng 20% cá toàn cầu là từ nguồn khai thác bất hợp pháp. Ở một số khu vực, chẳng hạn như phía tây và trung tâm Thái Bình Dương và phía đông trung tâm Đại Tây Dương, đánh bắt cá bất hợp pháp có thể chiếm hơn 30% tổng số đánh bắt.
Giống như Indonesia, các nước trong khu vực này có thể hưởng lợi từ các quy định nghiêm ngặt hơn đối với việc đánh bắt IUU. Ví dụ, Gambia vi phạm đánh bắt cá bất hợp pháp và tham nhũng trong ngành thủy sản vào năm 2015 và đã có thành công tương tự như Indonesia.
Một số quốc gia đã thực hiện từng bước để chống lại đánh bắt cá bất hợp pháp, bằng cách bắt giữ những kẻ vi phạm và áp dụng tiền phạt khổng lồ, nhưng không phải tất cả các nước đều có thể làm như vậy.
(vasep.com.vn) Nguồn lợi thủy sản tại Mỹ đang có những tín hiệu tích cực khi số lượng đàn cá thuộc diện bị khai thác quá mức giảm xuống mức thấp kỷ lục. Trong khi đó, ngành khai thác thủy sản thương mại và câu cá giải trí đóng góp tổng cộng 321 tỷ USD doanh thu và hỗ trợ 1,7 triệu việc làm trong năm 2024.
(vasep.com.vn) Ngày 26/10/2026, Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) thông qua quyết định gia hạn thêm một năm cơ chế hạn ngạch thuế quan tự chủ (ATQ) đối với một số sản phẩm thủy sản nhập khẩu từ các nước ngoài EU, kéo dài thời hạn áp dụng đến ngày 31/12/2027. Quyết định nhằm duy trì nguồn nguyên liệu cho ngành chế biến thủy sản châu Âu trong khi EU chưa hoàn tất khuôn khổ mới gắn ưu đãi thuế quan với các tiêu chí bền vững.
(vasep.com.vn) Công ty di truyền thủy sản Benchmark Genetics của Na Uy vừa ra mắt BenchTrace, giải pháp xét nghiệm DNA giúp xác định quan hệ huyết thống và phả hệ trong các chương trình chọn giống tôm, góp phần nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian chọn tạo giống.
(vasep.com.vn) Tỉnh Đồng Tháp xác định phát triển giống cá tra chất lượng cao, ứng dụng công nghệ số và đẩy mạnh chế biến sâu là những ưu tiên nhằm nâng cao hiệu quả và giá trị toàn chuỗi ngành hàng cá tra. Định hướng này được đưa ra tại Hội nghị “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp – khu vực phía Nam”, ngày 2/11/2026.
(vasep.com.vn) Xã Phú Hòa, tỉnh An Giang đang thúc đẩy mô hình nuôi cá tra theo chuỗi liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp chế biến nhằm chủ động nguồn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất. Các vùng nuôi được định hướng phát triển tập trung, gắn với mã số cơ sở nuôi và các chứng nhận chất lượng quốc tế.
(vasep.com.vn) Nguồn cung phi lê cá minh thái Alaska bỏ xương (PBO) của Mỹ đang suy giảm đáng kể, làm gia tăng áp lực lên thị trường nguyên liệu và sản phẩm chế biến. Theo số liệu của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), tính đến ngày 10/10/2026, sản lượng PBO đạt 95.737 tấn, giảm 24% so với cùng kỳ và là mức thấp nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2022. Tình trạng thiếu hụt có thể đẩy giá chào bán cho mùa khai thác A năm 2027 tăng thêm tới 500 USD/tấn.
Ngày 11/11/2026 tại Cần Thơ, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) sẽ tổ chức Vietnam Seafood Summit 2026 với chủ đề “Triển vọng thị trường thủy sản 2027–2029 – Cơ hội và dư địa cho tăng trưởng xuất khẩu hai con số”. Hội nghị sẽ thảo luận các kịch bản thị trường và những lựa chọn chiến lược để ngành thủy sản Việt Nam mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao giá trị xuất khẩu và củng cố năng lực cạnh tranh.
(vasep.com.vn) Chiến lược thủy sản “America First Seafood Strategy” của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhận được sự ủng hộ từ nhiều tổ chức trong ngành thủy sản Mỹ. Tuy nhiên, các bên vẫn đề nghị làm rõ quy định về nhãn xuất xứ, kiểm soát hàng nhập khẩu và hoạt động chế biến thủy sản ở nước ngoài.
(vasep.com.vn) 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang EU đạt hơn 4 triệu USD, tăng 2% so với cùng kỳ năm trước. Khối thị trường EU chiếm 4% tổng kim ngạch, đứng sau các thị trường lớn như Brazil, Mỹ, Ả Rập Xê Út và khối CPTPP.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn