Hội thảo Vietfish 2026: Cập nhật xu hướng thị trường thủy sản toàn cầu và định hướng nhân lực tương lai

Hội thảo tập trung vào những vấn đề đang tác động trực tiếp đến định hướng phát triển của ngành thủy sản, từ xu hướng thị trường toàn cầu, yêu cầu mới của chuỗi cung ứng, gian lận thực phẩm thủy sản, nâng cao giá trị phụ phẩm đến bài toán thu hút thế hệ nhân lực trẻ và chuyển đổi xanh.

Thị trường thủy sản toàn cầu tiếp tục tăng trưởng, yêu cầu chuỗi cung ứng ngày càng cao

Mở đầu chương trình, bà Shirlene Maria Anthonysamy – Cán bộ Thủy sản phụ trách thị trường, Điều phối viên GLOBEFISH, FAO – đã chia sẻ bức tranh cập nhật về thị trường thực phẩm thủy sản toàn cầu. Theo trình bày của FAO/GLOBEFISH, tổng sản lượng khai thác và nuôi trồng thủy sản thế giới năm 2024 đạt mức kỷ lục 235 triệu tấn. Trong đó, sản lượng thủy sản dùng làm thực phẩm tiếp tục tăng, phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của thủy sản trong an ninh lương thực, dinh dưỡng và sinh kế toàn cầu.

Bà Shirlene cũng nhấn mạnh, thương mại thủy sản đang bước vào giai đoạn nhiều thay đổi. Các thị trường cốt lõi như Mỹ, châu Âu, Trung Quốc và Nhật Bản vẫn giữ vai trò quan trọng, song dòng chảy thương mại đang ngày càng đa dạng hơn với sự nổi lên của các thị trường mới và trung tâm chế biến mới. Dự báo trong thập kỷ tới, nhu cầu toàn cầu đối với sản phẩm thủy sản sẽ tiếp tục tăng, trong khi tiêu dùng tại châu Á ngày càng phát triển mạnh, đặc biệt ở các sản phẩm thủy sản giá trị cao.

Tuân thủ, minh bạch và truy xuất nguồn gốc trở thành điều kiện tiếp cận thị trường

Một thông điệp đáng chú ý từ hội thảo là tiếp cận thị trường ngày càng phụ thuộc vào khả năng tuân thủ và minh bạch của chuỗi cung ứng. Các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bền vững, lao động, môi trường, số hóa tài liệu và thông tin sản phẩm có thể kiểm chứng đang định hình lại thương mại thủy sản toàn cầu. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp có khả năng thích ứng nhanh với thay đổi về thị trường, quy định và nhu cầu tiêu dùng sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt hơn.

Gian lận thực phẩm thủy sản: rủi ro với thương mại, niềm tin và an toàn thực phẩm

Ở nội dung về gian lận thực phẩm thủy sản, TS. Esther Garrido Gamarro – Cán bộ Thủy sản, FAO – cho biết đây là vấn đề đáng quan tâm trong ngành thủy sản và nuôi trồng thủy sản do đặc thù chuỗi cung ứng phức tạp, số lượng loài giao dịch lớn và sự tham gia của nhiều cơ quan quản lý. Gian lận thực phẩm được hiểu là hành vi cố ý nhằm lừa dối về đặc điểm kỹ thuật hoặc đặc điểm dự kiến của thực phẩm để đạt lợi thế kinh tế không công bằng.

Theo trình bày tại hội thảo, các hình thức gian lận trong ngành thủy sản có thể bao gồm pha trộn, hàng giả, làm nhái, chuyển hướng phân phối trái phép, mạo danh thương hiệu, dán nhãn sai, thay thế loài, trộm cắp và sản xuất vượt sản lượng khai báo. Đáng chú ý, gian lận không chỉ gây thiệt hại kinh tế cho người tiêu dùng và doanh nghiệp chân chính, mà trong nhiều trường hợp còn có thể trở thành vấn đề an toàn thực phẩm, nhất là khi sản phẩm bị thay thế loài, ghi nhãn sai nguồn gốc, phương pháp sản xuất hoặc điều kiện bảo quản.

Từ góc độ giải pháp, FAO nhấn mạnh sự cần thiết của hệ thống truy xuất nguồn gốc vững chắc, quy định chặt chẽ, kỹ thuật phân tích khoa học, giáo dục ngành và nâng cao nhận thức người tiêu dùng. Đây cũng là những yếu tố ngày càng quan trọng đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam trong quá trình xây dựng uy tín, bảo vệ thương hiệu và đáp ứng yêu cầu từ các thị trường nhập khẩu.

Phụ phẩm thủy sản và kinh tế tuần hoàn: hướng gia tăng giá trị cho ngành

Một nội dung khác nhận được sự quan tâm là nâng cao giá trị phụ phẩm thủy sản, gắn với kinh tế sinh học tuần hoàn. Đại diện Trường Đại học Nha Trang chia sẻ về tiềm năng tận dụng phụ phẩm trong chế biến thủy sản, qua đó giảm lãng phí, gia tăng giá trị và mở thêm hướng phát triển cho ngành. Trong bối cảnh các thị trường ngày càng coi trọng phát triển bền vững, việc sử dụng hiệu quả phụ phẩm không chỉ là giải pháp kinh tế, mà còn là một phần của chiến lược sản xuất có trách nhiệm.

Nhân lực trẻ: mở rộng cách nhìn về nghề nghiệp trong chuỗi giá trị thủy sản

Hội thảo cũng đặt ra câu hỏi về thế hệ nhân lực tương lai của ngành thủy sản. Theo FAO/GLOBEFISH, sự tham gia của thanh niên không chỉ nằm ở việc trở thành ngư dân hay người nuôi trồng, mà rộng hơn là tham gia vào toàn chuỗi giá trị thực phẩm thủy sản, bao gồm thị trường, thương mại, dữ liệu, tài chính, logistics, quy định, truyền thông, số hóa và đổi mới sáng tạo. Những lĩnh vực này mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp mới cho thế hệ trẻ, đồng thời giúp ngành thủy sản trở nên hiện đại và hấp dẫn hơn.

Các sáng kiến của FAO GLOBEFISH hướng tới việc nâng cao nhận thức, tăng cường giáo dục nghề nghiệp, thúc đẩy hợp tác với cơ sở đào tạo, xây dựng mạng lưới và tạo điều kiện để thanh niên tham gia sâu hơn vào các hệ thống thực phẩm thủy sản an toàn, bền vững. Đây là gợi mở quan trọng đối với Việt Nam trong bối cảnh ngành đang cần nguồn nhân lực có kỹ năng mới để đáp ứng yêu cầu về công nghệ, thị trường và phát triển xanh.

Đổi mới để thích ứng với thương mại thủy sản đang thay đổi

Kết thúc hội thảo, các đại biểu đã trao đổi về những yêu cầu mới đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam trong giai đoạn tới. Từ thị trường đến chuỗi cung ứng, từ chống gian lận thực phẩm đến phát triển nhân lực trẻ và chuyển đổi xanh, hội thảo cho thấy ngành thủy sản cần tiếp tục đổi mới để thích ứng với môi trường thương mại đang thay đổi nhanh.

Thông qua hội thảo mở đầu chuỗi chương trình chuyên ngành tại Vietfish 2026, VASEP kỳ vọng tạo thêm diễn đàn để doanh nghiệp cập nhật thông tin, kết nối với chuyên gia quốc tế, đồng thời định vị rõ hơn hướng phát triển bền vững cho thủy sản Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Một số hình ảnh tại hội thảo: