Việt Nam sở hữu trên 3.260 km đường bờ biển, hơn 112 cửa sông, 660.000 ha bãi triều, vùng biển đặc quyền kinh tế rộng trên 1 triệu km². Nhiều vịnh kín gió, đầm phá, thềm đáy đa dạng và khí hậu nhiệt đới tạo ra một hệ sinh thái biển phong phú, lý tưởng cho phát triển nuôi nhuyễn thể.
Năm 2024, tổng diện tích nuôi nhuyễn thể đạt 57.000 ha, tăng 5,5% so với năm 2022 và chiếm đến 90% diện tích nuôi biển. Sản lượng đạt 432.000 tấn – tương đương 56% tổng sản lượng nuôi biển – cho thấy vai trò ngày càng lớn của nhóm đối tượng này. Kim ngạch XK ước đạt 200 triệu USD trong năm 2024, tăng đến 70% so với năm 2023, phản ánh nhu cầu thị trường cao và tiềm năng phát triển mạnh mẽ.
Hiện cả nước có 635 cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống nhuyễn thể, nhưng chỉ khoảng 23% trong số đó được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện. Mặc dù đã thành công trong sản xuất giống nhân tạo một số loài như nghêu, hàu, bào ngư, sò huyết, tu hài, điệp quạt…, song nguồn giống vẫn phần lớn phụ thuộc vào khai thác tự nhiên – đặc biệt là giống nghêu ở Bến Tre và Tiền Giang.
Chất lượng giống đang là vấn đề đáng lo ngại. Giống từ tự nhiên có dấu hiệu thoái hóa, sinh trưởng chậm, gây ảnh hưởng đến năng suất nuôi. Trong khi đó, công nghệ sản xuất giống dù được chuyển giao và ứng dụng ở một số địa phương nhưng chưa đồng bộ, quy mô nhỏ, chưa tạo được hệ sinh thái giống ổn định và chuyên nghiệp.
Năm 2024, sản lượng nuôi thương phẩm đạt gần 478.000 tấn, tăng 8% so với cùng kỳ. Trong đó, ngao/nghêu chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Tuy nhiên, năng suất nuôi có sự chênh lệch lớn giữa các địa phương. Ở Nam Định đạt 20–55 tấn/ha, trong khi Quảng Bình chỉ đạt 2–8 tấn/ha. Mật độ thả nuôi cũng rất khác nhau: trung bình 25 con/m², nhưng có nơi lên đến 1.100 con/m². Việc nuôi mật độ cao kéo dài thời gian nuôi (có thể đến 36 tháng), làm tăng rủi ro dịch bệnh, đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa từ tháng 2 đến tháng 5.
Ngoài nghêu, các đối tượng khác như hàu, trai ngọc,… cũng đang được nuôi nhưng phần lớn theo phương pháp thủ công, quy mô nhỏ, công nghệ thô sơ, thiếu tính ổn định. Việc phát triển các mô hình nuôi ghép – như ốc hương kết hợp rong biển, vẹm xanh hay hải sâm – đã góp phần đa dạng hóa sản phẩm, tận dụng mặt nước hiệu quả hơn và giảm thiểu rủi ro môi trường.
Ngành chế biến nhuyễn thể của Việt Nam hiện đã có bước tiến đáng kể. Sản phẩm ngày càng phong phú và được ưa chuộng tại thị trường nội địa như nghêu luộc đông lạnh, nghêu 1 mảnh vỏ, cồi điệp, sò đóng hộp... Một số mặt hàng đã vươn ra thị trường quốc tế.
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, tháng 5/2025 XK nhuyễn thể có vỏ (thuộc mã 0307 & 16) sang các thị trường đạt 18 triệu USD, tăng 4% so với tháng 5/2024. Lũy kế XK nhóm sản phẩm này trong 5 tháng đầu năm nay đạt 103 triệu USD, tăng 63% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, nghêu, ốc, điệp là các sản phẩm chủ lực, với giá trị XK trong 5 tháng đầu năm 2025 lần lượt đạt: 48 triệu USD, tăng 37%, chiếm 47%; 28 triệu USD, tăng 177%, chiếm 17%; và 21 triệu USD, tăng 133% so với cùng kỳ năm 2024, chiếm 20% tỷ trọng trong tổng XK nhóm sản phẩm này.
Tuy có tiềm năng lớn nhưng ngành nhuyễn thể Việt Nam vẫn đối mặt nhiều khó khăn: Chất lượng giống thấp, nguy cơ suy giảm do phụ thuộc vào khai thác tự nhiên; Mật độ nuôi cao dẫn đến tình trạng chết hàng loạt, phá vỡ quy hoạch và gây áp lực lên môi trường; Biến đổi khí hậu với sự thay đổi về độ mặn, nhiệt độ, ô nhiễm nước... khiến môi trường nuôi không ổn định; Công nghệ sau thu hoạch còn lạc hậu, thủ công, dẫn đến sản phẩm kém chất lượng, khó tiêu thụ; Thị trường tiêu thụ thiếu ổn định, giá cả bấp bênh, đầu ra chưa bền vững; Nghiên cứu khoa học chưa theo kịp thực tiễn, đặc biệt là nghiên cứu về bệnh và môi trường.
Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030 định vị ngành này là “ngành kinh tế quan trọng, hiện đại, hiệu quả và bền vững”. Với nhuyễn thể, mục tiêu đến năm 2025 là đạt 480.000 tấn, và đến 2030 là 650.000 tấn, trong đó có định hướng mở rộng vùng nuôi xa bờ.
Để đạt được mục tiêu này, nên cân nhắc và đẩy mạnh: Quy hoạch lại vùng nuôi, kiểm soát bằng mã số vùng và điều kiện cấp phép; Tổ chức lại sản xuất theo hướng hợp tác xã, liên kết với doanh nghiệp, Hỗ trợ số hóa, truy xuất nguồn gốc và phát triển logistics; Đào tạo hộ nuôi để chuyển từ tư duy nhỏ lẻ sang kinh doanh chuyên nghiệp; Phát triển mô hình kinh tế xanh, nuôi ghép, tuần hoàn để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Sản xuất nhuyễn thể ở Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn. Với lợi thế tự nhiên, kinh nghiệm dân gian và thị trường XK ngày càng rộng mở, nếu được đầu tư đúng hướng và quản lý chặt chẽ, ngành này hoàn toàn có thể trở thành trụ cột của kinh tế biển. Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều đó, cần một chiến lược tổng thể, bền vững, có sự đồng hành của cả nhà nước, doanh nghiệp và người nuôi. Tương lai của nhuyễn thể Việt Nam phụ thuộc vào chính cách chúng ta vượt qua những thách thức hôm nay.
(vasep.com.vn) Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) vừa quyết định gia hạn thêm 3 tháng cuộc điều tra theo Điều 301 đối với Việt Nam về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ (SHTT). Kết luận của cuộc điều tra sẽ được đưa ra chậm nhất vào ngày 28/2/2027.
(vasep.com.vn) Từ ngày 5/1/2027, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) áp dụng tiêu chí mới để xác định tư cách bên đứng tên nhập khẩu và siết điều kiện khai báo đối với bên đứng tên nhập khẩu nước ngoài. Doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cần xác nhận ai đứng tên trên hồ sơ hải quan Mỹ, đặc biệt nếu đang nhập khẩu qua công ty liên kết tại Mỹ hoặc bán hàng theo điều kiện bên bán chịu trách nhiệm làm thủ tục nhập khẩu.
(vasep.com.vn) Giá bán buôn cá minh thái tại vùng Viễn Đông Nga giảm 5,6% trong sáu tuần, xuống còn 203 rúp/kg. Nguồn cung tăng nhờ điều kiện khai thác thuận lợi và sản lượng đánh bắt cải thiện là những yếu tố chính gây áp lực lên giá.
(vasep.com.vn) Tại hội nghị ở Buenos Aires, Brett Glencross, Giám đốc kỹ thuật IFFO, đã trình bày kết quả dự án thu thập dữ liệu sơ cấp kéo dài bốn năm. Dave Robb, Giám đốc bền vững tại Cargill Aqua Nutrition, phân tích ý nghĩa của dữ liệu đối với các nhà sản xuất thức ăn và doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản.
(vasep.com.vn) New Zealand đang mở rộng hợp tác giám sát hàng hải với các quốc đảo Nam Thái Bình Dương, đặc biệt là Fiji và Vanuatu, nhằm nâng cao năng lực phát hiện khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), buôn lậu và các hoạt động trái phép trên biển.
(vasep.com.vn) Chỉ còn ít ngày trước hạn chót, Mauritania và Liên minh châu Âu (EU) vẫn chưa đạt được thỏa thuận mới về nghề cá. Ủy ban châu Âu đã thông báo Nghị định thư thực thi Hiệp định đối tác nghề cá bền vững EU – Mauritania sẽ hết hiệu lực vào nửa đêm ngày 14/11. Nếu không có giải pháp, 60 tàu cá châu Âu sẽ không được phép khai thác trong vùng biển Mauritania từ ngày 15/11.
(vasep.com.vn) Giá cá rô phi tại thị trường Brazil giảm nhẹ trong tháng 10/2026 do nhu cầu suy yếu và tốc độ tiêu thụ chậm, theo khảo sát công bố ngày 11/11 của Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Ứng dụng (Cepea) thuộc Đại học São Paulo.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu tại Benin cho thấy bột ấu trùng ruồi lính đen có tiềm năng thay thế hoàn toàn bột cá trong khẩu phần ăn của cá rô phi sông Nile nuôi nhốt mà không ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng và phát triển sinh lý.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong tháng 10/2026, đưa kim ngạch 10 tháng đầu năm vượt 816 triệu USD. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực là thị trường thế giới vẫn phân hóa mạnh, nhu cầu phục hồi chậm trong khi giá nguyên liệu tăng cao. Điều này đang đặt doanh nghiệp trước bài toán vừa giữ đơn hàng, vừa bảo đảm hiệu quả sản xuất.
(vasep.com.vn) Sản lượng ghẹ khai thác tại vùng biển phía Tây Hàn Quốc giảm đã đẩy giá ghẹ đực vào mùa thu tăng mạnh. Theo báo cáo diễn biến thủy sản của chợ đầu mối Noryangjin, trong tuần từ ngày 12–17/10, giá đấu giá bình quân đạt 20.400 won/kg, tăng 92,45% so với cùng kỳ năm trước và 27,5% so với tuần trước.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn